— To jest skrajnie nieamerykańskie — mówi o zmianach w polityce migracyjnej USA Ricky Murray, były pracownik amerykańskiego urzędu imigracyjnego. Wśród planowanych bądź już wprowadzonych zmian znalazło się przywrócenie i rozszerzenie tzw. testu „obciążenia publicznego” oraz kosztująca 100 tys. dolarów wiza dla specjalistów.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
W 2025 r. Biały Dom, Departament Bezpieczeństwa Krajowego (DHS) oraz Urząd ds. Obywatelstwa i Imigracji USA (USCIS) wydały zarządzenia i przygotowały regulacje, które po wdrożeniu i rozstrzygnięciu postępowań sądowych mogą znacząco zmienić zasady wjazdu, pobytu i uzyskiwania stałego pobytu w Stanach Zjednoczonych.
USCIS i DHS potwierdziły również, że 1 stycznia 2026 r. w wejdą w życie podyktowane inflacją podwyżki opłat za wnioski dotyczące azylu, programów warunkowego pobytu, statusu ochrony czasowej oraz powiązanych z tymi kategoriami zezwoleń na pracę oraz wybranych programów podróżnych, takich jak ESTA (Electronic System for Travel Authorization) i EVUS (Electronic Visa Update System). ESTA to obowiązkowy system rejestracji dla obywateli krajów objętych programem ruchu bezwizowego, w tym Polski.
Administracja sygnalizuje także podjęcie bardziej restrykcyjnego podejścia do wiz dla wysoko wykwalifikowanych pracowników, w tym wiz H-1B. Proklamacje samego prezydenta oraz wytyczne DHS zapowiadają ostrzejsze kryteria i zwiększoną kontrolę stanowisk uznawanych za zagrożenie dla pracujących Amerykanów.
Jak ogłosiła pełniąca funkcję sekretarza DHS Kristi Noem, po strzelaninie na Uniwerytecie Brown program loterii wizowej Diversity (DV) zostanie zawieszony. Podejrzanym w sprawie jest bowiem imigrant portugalskiego pochodzenia, który do USA przyjechał właśnie dzięki temu programowi.
Trump: 100 tys. dolarów za wizę
We wrześniu prezydent podpisał dekret wprowadzający opłatę w wysokości 100 tys. dol. za każdą nową wizę w ramach przeznaczonego dla specjalistów programu H-1B. Donald Trump stwierdził, że firmy zastanowią się, czy wolą ściągać pracownika z zagranicy, czy zatrudnić Amerykanina. Kwota ta doliczana jest do dotychczasowych kosztów USCIS, co spotkało się z natychmiastową falą krytyki. Liczne pozwy zdążyła złożyć już koalicja pracodawców, uczelni i organizacji pracowniczych. Jak argumentują, wprowadzenie dodatkowej opłaty przekracza uprawnienia prezydenta, narusza przepisy ustalone przez Kongres i podważa cel programu, jakim jest umożliwienie amerykańskim firmom dostępu do wykwalifikowanych specjalistów z całego świata.
Już teraz federalne agencje zwiększyły kontrolę wniosków o wizę H-1B poprzez rozszerzone audyty, wizyty kontrolne i częstsze żądania dodatkowych dokumentów, co — według prawników imigracyjnych — spowalnia proces zatwierdzania i zwiększa liczbę odmów, nawet w przypadku przedłużeń wiz oraz osób zajmujących swoje stanowiska od lat. Obostrzenia mogą też spowalniać proces przechodzenia z tymczasowych wiz pracowniczych do uzyskania zezwolenia na stały pobyt.
Na Florydzie egzekwowanie przepisów imigracyjnych na poziomie stanowym prowadzi do niepokoju i niepewności, zwłaszcza w sektorze opieki zdrowotnej, szkolnictwa wyższego i technologii. Niektórzy republikańscy ustawodawcy wciąż apelują jednak o radykalne ograniczenie lub likwidację programu wizowego, twierdząc, że jest on szkodliwy dla pracujących Amerykanów. Temu stwierdzeniu stanowczo sprzeciwiają się duże firmy, uczelnie i kilka stanów, ostrzegając, że dalsze ograniczenia mogą wypłoszyć z kraju wiele talentów, inwestycji i innowacji oraz pogłębić obecne w niektórych branżach braki kadrowe.
USCIS przejrzy zielone karty
Po niedawnej strzelaninie w Waszyngtonie, w której zginęło dwóch członków Gwardii Narodowej, Urząd imigracyjny (USCIS) ogłosił, że rozpocznie przegląd statusu posiadaczy zielonej karty pochodzących z 19 krajów.
— Ze skutkiem natychmiastowym wydaję nowe wytyczne, umożliwiające urzędnikom USCIS uznanie czynników specyficznych dla danego kraju za istotnie negatywne przy rozpatrywaniu wniosków imigracyjnych. Życie Amerykanów jest najważniejsze — mówił dyrektor USCIS Joseph Edlow 27 listopada.
Ta decyzja oznacza wzmożoną kontrolę wobec wybranych grup imigrantów, co wzbudza niepokój wśród organizacji broniących ich praw oraz prawników. Prowadzi ona bowiem do możliwych opóźnień lub cofnięć statusu dla osób posiadających prawo do stałego pobytu.
— Niedawna zapowiedź, że USCIS ponownie przeanalizuje wszystkie przypadki niedawno przyznanych statusów uchodźcy oraz imigracyjnych osobom z 19 krajów objętych zakazem, może zaangażować ogromne zasoby pracowników, odciągając ich od bieżących działań — mówi „Newsweekowi” Julia Gelatt, wicedyrektorka Programu Imigracyjnego USA w Migration Policy Institute. — Te ponowne przeglądy mogą pochłonąć mnóstwo czasu pracowników, spowalniając realizację pozostałych spraw imigracyjnych. W przypadku osób z tych 19 krajów, w tym Wenezuelczyków, Kubańczyków czy Haitańczyków, wstrzymanie rozpatrywania wniosków może spowodować utratę statusu i narażenie na zatrzymanie, aresztowanie i deportację przez ICE.
Opublikowany niedawno projekt nowego rozporządzenia przewiduje przywrócenie i rozszerzenie tzw. testu „obciążenia publicznego” dla wnioskodawców o zieloną kartę, dając urzędnikom imigracyjnym szerszą swobodę przy ocenie potencjalnego korzystania przez aplikanta ze świadczeń publicznych.
„To jest skrajnie nieamerykańskie”
Zgodnie z październikową decyzją administracji ustalono limit przyjmowania uchodźców w roku 2026 r. na poziomie 7,5 tys. osób — to najniższy pułap od początku istnienia programu. Rozporządzenie określa także bardziej restrykcyjną listę grup priorytetowych, co sygnalizuje selektywne podejście do kandydatów (za jedną z grup priorytetowych uznano m.in. białych mieszkańców RPA). Te liczby stanowią faktyczne ograniczenie liczby uchodźców, którzy będą mogli zostać przyjęci oraz wyznaczają ogólny kierunek programu na przyszły rok.
Administracja Trumpa ogłosiła rozszerzenie restrykcji wjazdowych, które wejdą w życie 1 stycznia 2026 r. Na listę krajów objętych zakazem wjazdu dodano pięć nowych państw: Burkinę Faso, Mali, Niger, Sudan Południowy i Syrię. Ograniczenia będą dotyczyć również posiadaczy dokumentów podróży wydanych przez Palestyńską Władzę Narodową. Ponadto 15 innych krajów, w tym m.in. Angola, Nigeria, Senegal czy Tanzania, zostanie objętych częściowymi restrykcjami. Zmiany te to kontynuacja polityki ogłoszonej już w czerwcu tego roku — wtedy zapadła decyzja o ograniczeniu podróży dla obywateli 12 krajów i nałożeniu dodatkowych restrykcji na mieszkańców kolejnych siedmiu państw.
— Potencjalne rozszerzenie zakazu podróży na kolejne kraje w połączeniu z odmiennym traktowaniem wniosków o azyl, zieloną kartę, naturalizację i inne statusy składanych przez obywateli tych państw przez USCIS może w istotny sposób wpłynąć na legalną imigrację — ocenia Gelatt.
— Jedną z najbardziej niepokojących rzeczy jest dla mnie fakt, że konsekwencje tej polityki ponoszą głównie kraje muzłumańskie i afrykańskie — mówi w rozmowie z „Newsweekiem” Ricky Murray, były urzędnik USCIS. — Wybiera się ich ze względu na rasę, narodowość i kolor skóry. To jest skrajnie nieamerykańskie.
Polityka migracyjna a rynek pracy w USA
W przyszłym roku imigrantów pracujących w USA czekają istotne zmiany dotyczące posiadanych przez nich wiz — eksperci przewidują, że to „może doprowadzić do masowego przepływu pracowników pojawiających się i opuszczających rynek pracy”.
USCIS ogłosił korekty opłat na 2026 r. oraz wycofanie automatycznego przedłużania ważności dokumentów uprawniających do pracy w niektórych kategoriach, co znacznie podniesie koszty ponoszone przez wnioskodawców.
Pierwszą wprowadzoną zmianą było zniesienie automatycznego przedłużenia, które pozwalało na kontynuowanie pracy, jeśli USCIS rozpatrywał wniosek o przedłużenie zezwolenia przez dłużej niż 180 dni. Następnie skrócono okres ważności dokumentów uprawniających do pracy m.in. osoby ubiegające się o azyl czy zieloną kartę — z pięciu lat do zaledwie 18 miesięcy.
Ponieważ USCIS często potrzebuje więcej niż 180 dni na rozpatrzenie wniosku, a teraz wymaga częstszego składania ich od większej ilości osób, prawdopodobnie wiele osób będzie musiało przejść na bezpłatny urlop lub zrezygnować z pracy, czekając na odnowienie pozwolenia.
Aby przeciwdziałać rosnącym zaległościom w rozprawach. Departament Sprawiedliwości aktywnie rekrutuje prawników na stanowiska sędziów imigracyjnych. W ogłoszeniach czytamy o roli polegającej na orzekaniu o wydaleniu lub udzieleniu ulg imigracyjnych. Roczne wynagrodzenia wahają się od ok. 160 tys. do nawet 207,5 tys. dol. z dodatkowymi korzyściami dla wybranych lokalizacji.
Ostatnie zmiany regulacyjne pozwalają Biuru ds. Imigracji i Przeglądu Spraw (EOIR) za zgodą prokuratora generalnego wyznaczyć każdego posiadającego uprawnienia prawnika na tymczasowego sędziego imigracyjnego na odnawialną sześciomiesięczną kadencję, a tym samym rozszerzając pulę kandydatów poza osoby z doświadczeniem w prawie imigracyjnym. Zwolennicy wprowadzonych zmian twierdzą, że pomogą one lepiej zarządzać liczbom ciągnących się spraw. Przeciwnicy obawiają się jednak wpływu tej decyzji na rzetelność i spójność sądownictwa.
3 tys. dolarów za opuszczenie USA
DHS zapowiedział wdrożenie nowego programu, który zachęca nieposiadających odpowiednich dokumentów imigrantów do samodzielnego oddania się w ręce służb w zamian za nagrodę pieniężną w wysokości 3 tys. dol. Nazwany przez sekretarz genralną departamentu Kristi Noem „Exit bonus” zostanie wypłacony każdemu migrantowi, który do końca grudnia zgłosi się do deportacji za pomocą aplikacji CBP Home. Dotychczas nagroda za samodzielne zgłoszenie nielegalnego pobytu w USA wynosiła tysiąc dolarów.
Administracja Trumpa wprowadziła także tzw. Złotą Kartę — wartą milion dolarów wizę, przeznaczoną dla inwestorów o wysokich dochodach. Wnioski można składać już teraz, a pierwsze wizy mają zostać wydane w przyszłym roku. Program umożliwia zagranicznym obywatelom, spełniającym kryteria finansowe i formalne, uzyskanie zezwolenia na stały pobyt w USA w czasach, w których polityka migracyjna jest stale zaostrzana. Program Gold Card pozwala aplikantom uzyskać zezwolenie na stały pobyt, a później amerykańskie obywatelstwo, po dokonaniu znaczących inwestycji i spełnieniu wymogów programu dla pracowników zagranicznych.
Eksperci mówią o upolitycznieniu USCIS
Jak wskazują eksperci, USCIS — pierwotnie agencja odpowiedzialna za świadczenia dla imigrantów — może coraz bardziej upodabniać się do organu egzekwującego przepisy.
— Tym razem się nie ociągali — mówi „Newsweekowi” Daniel Delgado, zastępca sekretarza ds. polityki imigracyjnej w DHS za czasów prezydentury Joego Bidena. — Od razu zaczęli wdrażać agresywną politykę mającą na celu ograniczenie dostępu do legalnego systemu imigracyjnego. To, co widzimy już teraz, i czego możemy spodziewać dalej, to administracja która nawołuje tych, którzy chcą przyjechać do USA, by robili to „zgodnie z prawem”, równocześnie podejmując wszelkie wysiłki, by tę ścieżkę utrudnić i sprawić, że dla wielu będzie ona poza zasięgiem.
Amerykańskie prawo imigracyjne zmienia się szybko — nowe przepisy, procedury i priorytety egzekwowania pojawiają się na bieżąco. Wiele z tych zmian wprowadzono w drodze egzekutywnych decyzji i wytycznych urzędów, a nie poprzez ustawodawstwo, co pokazuje, że administracje mogą kształtować system bez zgody Kongresu. W efekcie wnioskodawcy, pracodawcy i różnorodne organizacje muszą poruszać się w rzeczywistości, w której programy wizowe i przywileje imigracyjne zmieniają się nagle i nieprzewidywanie.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.