Zełenski zapytał wprost o to, o czym głośno nie odważy się mówić Macron, Merz czy Tusk. Co stanie się jeśli Rosja napadnie na Polskę albo Litwę, a USA nie kiwną palcem, by nam pomóc? Odpowiedź brzmi: „Nie obronimy się sami. Potrzebujemy Ukrainy”.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
— Obecnie Europa opiera się głównie na przekonaniu, że w razie zagrożenia NATO podejmie konkretne działania. Jednak nikt nigdy nie widział, jak Sojusz zachowałby się w chwili próby. Gdyby Putin zdecydował się zająć Litwę lub zaatakować Polskę, kto na to by zareagował? NATO istnieje dzięki przekonaniu, że Stany Zjednoczone podejmą [w razie ataku na sojuszników — red.] działania — że nie będą stały z boku i pomogą. Ale co, jeśli tak się nie stanie? — pytał retorycznie ukraiński prezydent. — Uwierzcie, to pytanie pojawia się wszędzie i każdy z liderów Europy ma je w głowie. Jedni przekazują to prezydentowi Trumpowi, inni czekają, mając nadzieję, że problem zniknie. Jeszcze inni zaczęli działać i inwestują w broń i różne partnerstwa — mówił ukraiński prezydent — ciągnął.
Motywem przewodnim trwającego ponad pół godziny przemówienia Zełenskiego była zgubna bierność Europy, która w obliczu coraz większego zagrożenia ze strony Rosji i jej sojuszników — Korei Północnej czy Iranu nie robi dostatecznie dużo, by móc się obronić sama, bez oglądania się na USA, które pod rządami Trumpa są sojusznikiem tylko na papierze.
„Niewdzięczny Zełenski”
Części komentatorów nie spodobało się to, że prezydent kraju uzależnionego od finansowej pomocy UE pozwala sobie na ostrą krytykę tych, dzięki którym jest w stanie funkcjonować w stanie wojny. „Niewdzięczny Zełenski! Podlizuje się Trumpowi!” — mówią oburzeni. Brutalna szczerość Zełenskiego wynika jednak z jego uzasadnionej troski o kontynent, którego częścią jest Ukrainy. W końcu Donald Trump mówił wczoraj bez ogródek, że wojna w Ukrainie to problem Europy, bo USA jest daleko, jak to ujął, za „pięknym oceanem”. Poza tym przywódca kraju, który ponad trzy lata powstrzymuje agresję Rosji, ma prawo nazywać rzeczy po imieniu. Europa powinna go słuchać…
— Europa uwielbia rozmawiać o przyszłości, ale unika działań teraz. Takich, które zdefiniują, jakiego rodzaju przyszłość będziemy mieli. To jest problem — mówił w Davos Zełenski. Wskazywał, że choć kraje europejskie mają mają potencjał i możliwości, by działać asertywnie, zwykle nie robią nic z obawy o reakcję Rosji. — Dlaczego prezydent Trump może zatrzymywać tankowce floty cieni i zajmować ropę, a Europa nie? — pytał. Podał także inny przykład imposybilizmu Europy — brak stanowczości w sprawie aktywów rosyjskiego Banku Centralnego. — To czwarty rok największej wojny w Europie od II wojny światowej, a człowiek, który ją rozpętał, nie tylko jest wolny, ale walczy o swoje zamrożone pieniądze, znajdujące się w Europie. Wiecie co? Odnosi sukcesy, bo to przecież Putin decyduje o tym, jak te zamrożone aktywa mają być wykorzystane. Nie ci, którzy mają moc ukarać go za wojnę. Putin dał radę powstrzymać Europę. Niestety — mówił ukraiński prezydent.
Zdaniem Zełenskiego wielkie słabości Europy to nie tylko brak wiary we własne siły, ale również polityczne podziały i brak jedności. — W Europie trwają niekończące się wewnętrzne spory, które powstrzymują ją przed zjednoczeniem się i uczciwą rozmową prowadzącą do znalezienia rzeczywistych rozwiązań. Europejczycy zbyt często zwracają się przeciwko sobie nawzajem, przeciwko przywódcom, partiom, ruchom i społecznościom, zamiast stanąć razem, by powstrzymać Rosję — punktował.
Trudno nie zgodzić się z tą diagnozą: politycy w Europie jak mantrę powtarzają, że Putin rozumie tylko język siły, ale jak przychodzi co do czego, boją się tę siłę okazać. Rosja od lat prowadzi przeciw UE brutalną wojnę hybrydową, ale kraje europejskie nawet nie rozważyły żadnych kroków odwetowych. Rosyjskie drony wlatają na terytorium NATO, a jedyną odpowiedzią jest budowa murów antydronowych. Państwa UE razem z Wielką Brytanią wydają na obronność prawie 400 mld euro rocznie, czyli więcej niż wynosi budżet obronny Rosji i więcej niż wydają na ten cel Chiny. Pod wpływem rosnącego zagrożenia ze strony Kremla budżety obronne rosną, Europa na gwałt zamawia nowoczesną broń i wzmacnia swe siły zbrojne. Mimo to rządzący na Starym Kontynencie wciąż oglądaj się na Stany Zjednoczone.
Wspólna armia?
Rok temu, po słynnej awanturze w Białym Domu, kiedy Trump z Vancem ścięli się z Zełenskim, zaproponowałem w jednym z wpisów na platformie X, by UE zawarła sojusz obronny z Ukrainą. Jak się okazało kilka dni temu, z podobną propozycją wystąpił do państw UE prezydent Zełenski. — Zwróciłem się do liderów Europy z propozycją stworzenia zjednoczonych sił zbrojnych, ale jak dotąd nikt nie wyszedł naprzeciw tej propozycji — mówił w rozmowie z dziennikarzami prowadzonej przez WhatsApp. — Europa to osobny kontynent, który powinien dysponować własną, silną armią — tłumaczył. Zdaniem ukraińskiego prezydent wspólna armia europejskich krajów Zachodu i Ukrainy mogłaby liczyć co najmniej 3 mln żołnierzy, a tworzące je kraje powinny ze sobą współpracować w dziedzinie uzbrojenia i technologii. — Ukraina może dzielić się swoim doświadczeniem w odniesieniu do uzbrojenia — mówił.
Jeszcze dwa lata temu taka propozycja brzmiałby jak geopolityczne science fiction. Pomijając wszelkie przeszkody polityczne, techniczne i prawne, trudno jest sobie wyobrazić integrację armii europejskich z ukraińską bez wejścia Ukrainy do NATO, a to na razie jest niemożliwe. Pogarszająca się gwałtownie sytuacja geopolityczna, agresywne plany Rosji i izolacjonizm Ameryki Trumpa powinny jednak skłonić przywódców krajów europejskiego Zachodu do rozważenia propozycji Zełenskiego.
Ukraińska armia jest największą w Europie — liczy ok. 900 tys. żołnierzy, którzy jako jedyni na kontynencie mają realne doświadczenie bojowe. Co więcej, przez prawie 4 lata wojny Ukraińcy wypracowali nie tylko skuteczne taktyki, ale i technologię walki z armią Federacji Rosyjskiej — od dronów lądowych, powietrznych i morskich, przez obronę przeciwrakietową, po dywersję. Dzięki mariażowi ekonomicznego i technologicznego potencjału Zachodu z doświadczeniem i bitnością potężnej ukraińskiej armii, Europa zyskałaby znacznie bardziej wiarygodne gwarancje bezpieczeństwa niż Artykuł Piąty Traktatu Północnoatlantyckiego. Wyjątkowe czasy wymagają wyjątkowych, nieszablonowych rozwiązać. Wyjdźmy więc ze strefy komfortu i rozważmy coś, co do tej pory wydawało się geopolitycznym tabu.