Odpady zalały część Polski. Wielkie straty i nieodwracalne szkody

Szacunkowy koszt utylizacji porzuconych przez przestępców odpadów przekracza miliard złotych. Sprawa obejmuje dziesiątki miejsc nielegalnego składowania odpadów w całym kraju, nadal ma charakter rozwojowy.

Ostatnich zatrzymań dokonali policjanci ze specjalnej grupy operacyjno-procesowej, powołanej w maju 2024 r. decyzją szefa śląskiej policji. Realizacją tej konkretnej sprawy zajęli się policjanci z Wydziału ds. Zwalczania Przestępczości Pseudokibiców oraz wydziału antynarkotykowego i do walki z przestępczością gospodarczą KWP w Katowicach, Wydziału do Walki z Przestępczością Gospodarczą komendy w Częstochowie, przy wsparciu funkcjonariuszy Śląskiego i Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego i Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

„16 i 17 lutego na terenie województwa podkarpackiego i małopolskiego, policjanci weszli do siedzib kilku podmiotów gospodarczych i zatrzymali łącznie siedem osób w wieku od 31 do 65 lat, odpowiedzialnych głównie za transport nielegalnych odpadów” – podał zespół prasowy śląskiej policji.

Zatrzymani usłyszeli zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, wystawiania nierzetelnych kart przekazania odpadów, pomocy w porzucaniu odpadów niebezpiecznych, a także tzw. zbrodni vatowskiej.

Dotychczas w całym śledztwie zarzuty przedstawiono łącznie 140 osobom. 64 podejrzanych zostało aresztowanych.

Jak wynika z ustaleń śledztwa grupy przestępcze tworzące mafię śmieciową zajmowały się nielegalnym transportem oraz składowaniem odpadów petrochemicznych, kwasów siarkowych i tzw. czerwonych wód, a także nielegalnym przewożeniem odpadów z zagranicy. Szacunkowy koszt ich utylizacji to ponad miliard złotych.

Policja zaznacza, że śledztwo ma charakter rozwojowy, a prowadzone czynności pozwalają na identyfikowanie kolejnych osób zaangażowanych w przestępczy proceder, w tym wątków dotyczących korupcji i nieprawidłowości w branży odpadowej. Komenda przypomina, że osoba, która wręczyła korzyść majątkową lub osobistą może skorzystać z klauzuli niekaralności – uniknąć odpowiedzialności, jeżeli dobrowolnie poinformuje o tym organy ścigania i ujawni wszystkie istotne okoliczności przed ich samodzielnym odkryciem przez śledczych.

Śląska policja od lat podkreśla, że problem tzw. mafii śmieciowej jest poważnym zagrożeniem. Zamiast utylizować odpady w specjalistycznych miejscach, przestępcy zakopują je w lasach czy na nieużytkach. Niebezpieczne substancje mogą przenikać do gleby i wód gruntowych, powodując nieodwracalne szkody. Za nielegalne składowanie odpadów grożą surowe kary finansowe, kara pozbawienia wolności oraz obowiązek pokrycia kosztów usunięcia odpadów i rekultywacji terenu. W praktyce jednak ostatecznie koszty utylizacji często spadają na samorządy.

Do walki z procederem nielegalnego obrotu odpadami komendant wojewódzki policji w Katowicach powołał specjalną grupę operacyjno-procesową, działającą od maja 2024 r. pod nadzorem zespołu prokuratorów.

W jej skład wchodzą policjanci z różnych wydziałów KWP w Katowicach oraz funkcjonariusze z Częstochowy i Opola. Grupę wspierają również: Centralne Biuro Antykorupcyjne, Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości, Krajowa Administracja Skarbowa oraz Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.

W połowie 2025 r. porozumienie o powołaniu zespołu koordynacyjnego do rozpracowania działającej w całym kraju tzw. mafii śmieciowej podpisali szefowie śląskiej policji i katowickiej delegatury CBA.