Ukraińcy rozpoczęli ewakuację Pokrowska i prowadzą działania opóźniające. Ostatnie duże miasto Donbasu wydaje się już stracone. Dla Ukraińców to poważny problem. Za nim mają niewiele możliwości, aby móc oprzeć obronę.
- Więcej ważnych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Jeszcze późnym latem wydawało się, że Pokrowsk zdoła utrzymać się co najmniej do końca roku. Wrześniowe kontrataki Ukraińców na chwilę zatrzymały rosyjskie natarcie i stworzyły wrażenie, że obrońcy odzyskali inicjatywę. Pojawiały się nawet doniesienia o rzekomym okrążeniu części rosyjskich oddziałów na północ od miasta.
Rosjanie w tamtym okresie działali w bardzo małych zgrupowaniach. Często nie większych niż plutony. Teren sprzyjał takim formom walki, pozwalając na szybkie manewry i przenikanie przez niezbyt szczelną linię ukraińskiej obrony. Z drugiej strony luki w liniach obronnych umożliwiały obu stronom płynne wycofywanie się i reorganizację, co utrudniało osiągnięcie wyraźnej przewagi.
Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Walki przeniosły się już do wnętrza miasta, a rosyjskie oddziały zdołały wedrzeć się do południowych i południowo-wschodnich dzielnic. Posuwając się ulicami, omijają dobrze umocnione ukraińskie pozycje i starają się wnikać coraz głębiej w zabudowę. Z otwartych źródeł wynika, że w rejonie Pokrowska działa obecnie od 200 do 300 rosyjskich żołnierzy z formacji szturmowych. W samym mieście jest w tej chwili ok. 200 ukraińskich żołnierzy, których armia sukcesywnie wycofuje.
Ostatnie chwile miasta?
Na początku listopada rosyjskie grupy sabotażowo-szturmowe kontrolują już ponad osiemdziesiąt procent obszaru miasta. Ukraińcy, mimo ogromnych strat i narastającej presji, nie zdecydowali się na próbę kontrataku na większą skalę. Zamiast tego prowadzą walkę opóźniającą, której celem jest nie tyle utrzymanie miasta, ile spowolnienie rosyjskiego marszu w głąb zachodniego Donbasu.
Według ukraińskich źródeł rosyjskie oddziały umocniły się wzdłuż głównych arterii – ulic Zaszczytnykiw Ukrainy, Prokofiewa i Centralnej. Te ciągi komunikacyjne stanowią obecnie oś rosyjskiego natarcia. Walki koncentrują się w północno-zachodniej, centralnej i północno-wschodniej części miasta, gdzie ukraińskie pododdziały z 47. i 110. Samodzielnej Brygady Zmechanizowanej prowadzą uporczywą obronę punktową, wykorzystując do tego zrujnowane budynki i improwizowane punkty oporu.
Szczególnie trudna sytuacja panuje w południowo-zachodniej części miasta, skąd Rosjanie wciąż mogą wprowadzać posiłki. Ukraińskie uderzenia z powietrza i ostrzały artyleryjskie nie były w stanie całkowicie zablokować tej arterii, co pozwala wrogowi utrzymać stały dopływ amunicji i rezerw. Jednocześnie Ukraińcy, mimo coraz bardziej ograniczonych możliwości, starają się utrzymać kontrolę nad zachodnią częścią miasta, gdzie skupiają się punkty ewakuacji rannych i kanały logistyczne prowadzące w stronę Myrnohradu i Hryszynego.
Trudne warunki
Ukraińskie dowództwo wyraźnie zmieniło taktykę i z obrony liniowej przeszło do działań manewrowych opartych o niewielkie umocnione punkty oporu. Wykorzystywane są małe grupy operatorów dronów, oddziały rozpoznania oraz jednostki specjalne, które wykonują precyzyjne uderzenia na rosyjskie grupy szturmowe. Każdy kwartał, każde skrzyżowanie staje się polem mikrobitew, które są rozstrzygane przez to, kto szybciej wykryje przeciwnika z powietrza. Ukraińcy coraz częściej sięgają po improwizowane ładunki zrzucane z dronów FPV oraz bezzałogowców rozpoznawczych, które umożliwiają korygowanie ognia w czasie rzeczywistym.
Rosjanie próbują poszerzyć kontrolowany obszar w kierunku zachodnim, w stronę Hryszynego, który w tym momencie stał się kluczowym punktem logistycznym umożliwiającym utrzymanie dostaw dla oddziałów walczących wokół miasta. Przebicie się przez tę osadę otworzyłoby im drogę do Myrnohradu. Dlatego właśnie walki w rejonie Hryszynego mają duże znaczenie operacyjne. Zacięte starcia toczą się na północny zachód od Myrnohradu, gdzie Rosjanie próbują obejść ukraińskie pozycje i wejść do miasta.
Myrnohrad stał się obecnie drugim biegunem bitwy o Donbas. Z jednej strony Rosjanie nacierają od wschodu i południa, próbując zająć okolice kopalni „Kapitalnaja”. Z drugiej Ukraińcy utrzymują presję w rejonie Fedoriwki, atakując rosyjskie skrzydła i zmuszając wroga do rozpraszania sił. To właśnie te działania ratują Myrnohrad przed szybkim okrążeniem.
Front propagandowy
Władze w Kijowie stanowczo zaprzeczają, jakoby Pokrowsk był już okrążony. Prezydent Wołodymyr Zełenski oraz dowódca naczelny generał Ołeksandr Syrski podkreślają, że walki trwają, a ukraińskie jednostki odnoszą lokalne sukcesy. Choć nie sposób ich dziś zweryfikować, faktem pozostaje, że ukraińskie oddziały nadal kontrolują część zachodnich dzielnic i utrzymują połączenie z drogą na Dmytriwkę. Jednak utrzymanie tego korytarza komunikacyjnego staje się z każdym dniem coraz trudniejsze.
Warto zauważyć, że rosyjskie postępy w Pokrowsku mają wymiar nie tylko taktyczny, ale też propagandowy. Po zdobyciu Awdijiwki Pokrowsk jest ostatnim dużym miastem Donbasu pozostającym w ukraińskich rękach. Jego upadek byłby nie tylko ciosem propagandowym, ale również poważnym problemem operacyjnym, ponieważ otworzyłby Rosjanom drogę na zachód, w kierunku obwodu dniepropietrowskiego.
Ukraińskie źródła wojskowe sugerują, że obrona Pokrowska została podporządkowana szerszemu planowi. Podobnie, jak w przypadku poprzednich miast rejonowych, ma służyć maksymalnemu wykrwawieniu rosyjskich sił szturmowych. Miasto jest pułapką, która ma pochłonąć jak najwięcej ludzi i sprzętu, zanim Rosjanie ruszą dalej.
Ostateczny los Pokrowska pozostaje kwestią czasu, lecz nie dni. Rosjanie kontrolują większość miasta, ale Ukraińcy wciąż walczą o każdy budynek. Dla Kijowa utrzymanie choćby symbolicznej obecności w tym rejonie ma znaczenie polityczne i moralne. Dla Moskwy zdobycie Pokrowska ma być dowodem, że „specjalna operacja” nadal przynosi efekty. W rzeczywistości jednak miasto, zamienione w ruinę, stało się kolejnym miejscem, gdzie armia rosyjska utknęła w krwawym, kosztownym i powolnym marszu na zachód.
Duże znaczenie Pokrowska
Upadek Pokrowska miałby dla Ukrainy bardzo poważne konsekwencje operacyjne w pewnych aspektach nawet większe niż utrata Bachmutu, Awdijiwki czy Wuhłedaru. Miasto jest kluczowym węzłem komunikacyjnym i logistycznym na centralnym odcinku frontu donbaskiego. Leży na skrzyżowaniu kilku ważnych dróg, w tym szosy M-30, łączącej Dniepr z Donieckiem, oraz linii kolejowych prowadzących na zachód. Jego upadek oznaczałby rozdarcie tego pasa obrony i otwarcie korytarza dla rosyjskich wojsk nacierających z południowego wschodu. W praktyce mogłoby to doprowadzić do częściowego okrążenia ukraińskich jednostek walczących w zachodniej części obwodu donieckiego i zmusić Kijów do reorganizacji całej linii frontu w tym regionie. Utrata Pokrowska oznaczałaby bowiem, że Ukraińcy dość poważnie będą musieli linię frontu, aby oddziały walczące w jego rejonie nie wpadły w okrążenie. Tak czy inaczej, w ten sposób Rosjanie uzyskają swobodny dostęp do głębszych warstw ukraińskiej obrony w obwodzie donieckim i będą mogli skierować uderzenie w głąb terytorium obwodu pietropawłowskiego.
W sensie logistycznym utrata Pokrowska to również ogromne utrudnienie w zaopatrywaniu frontu. Przez to miasto prowadziły drogi dostaw amunicji i paliwa dla kilku brygad operujących w Donbasie. Po jego zajęciu Ukraińcy musieliby przerzucić linie zaopatrzenia dalej na zachód przez miejscowości mniej przygotowane do obsługi takiego ruchu. Na zachód od niego nie ma bowiem zbyt wielu odpowiednich węzłów logistycznych.
Pokrowsk bierze wszystko
Rosjanie, wyczuwając swoją szansę, skoncentrowali większość dostępnych sił na wąskim odcinku pod Pokrowskiem. Pod Wełyką Nowosiłką ciężar walk wzięły na siebie przede wszystkim grupy artylerii, które regularnie ostrzeliwują ukraińskie pozycje. Rosjanie ograniczyli się do walk niewielkich patroli, które mają jedynie za zadanie wywierać presję na obrońców, aby ci nie byli w stanie przerzucić posiłki pod Pokrowsk. Podobnie dzieje się na innych odcinkach. Zwłaszcza w obwodzie zaporoskim, chersońskim i charkowskim, gdzie nawet artyleria ograniczyła swoje działania. Jedynie w rejonie Kupiańska toczą się bardziej zacięte walki miejskie. Rosjanie zwiększyli wysiłki skrzydłowe od Petropawliwki i Kuryliwki, starając się zagrozić szlakom zaopatrzeniowym oraz stworzyć warunki do zajęcia centrum miasta. Mimo penetracji w części obrzeży i krótkotrwałych wejść w zabudowę, Ukraina utrzymała kontrolę nad kluczowymi fragmentami miejskimi, stosując aktywne kontrataki artyleryjskie i ataki dronowe przeciwko kolumnom zaopatrzeniowym. O ile jeszcze w pierwszej połowie roku Rosjanie mieli na tyle sił, że byli w stanie prowadzić równoległe działania na poziomie operacyjnym na trzech kierunkach, tak obecnie zaangażowanie na odcinku Pokrowska powoduje, że na pozostałych nie są w stanie prowadzić działań o dużej intensywności. Dla Ukraińców jednak niewiele to zmienia, ponieważ są jeszcze słabsi niż Rosjanie. Wojna obecnie wygląda jak wymiana ciosów poobijanych i wycieńczonych bokserów w 12 rundzie, kiedy obaj już słaniają się na nogach.