Rosjanie zgromadzili pod Awdijiwką ok. 40 tys. żołnierzy, którzy codziennie szturmują ukraińskie pozycje. „Padają jak muchy, a potem pojawiają się kolejni. I znów padają” – mówi Siergiej, ukraiński żołnierz walczący pod Awdijiwką.
Walki o opuszczone już miasto toczą się od 2014 r. Od tamtej pory wiele się zmieniło. 10 lat temu oglądałem tam drewniane umocnienia, obłożone workami z piaskiem. Obecnie główna linia obrony opiera się na prefabrykowanych żelazobetonowych schronach bojowych, pasach osłonowych i głęboko wkopanych przeszkodach przeciwczołgowych.
Rosjanie regularnie ostrzeliwują miasto, zamieniając zdobywane kwartały w morze ruin. Na takie pozycje uderzają kolejne fale rosyjskich żołnierzy. Zwykle uderzenie poprzedzone jest walcem ogniowym. A jeśli nie, to wówczas piechota atakująca bez wsparcia jest koszona silnym ogniem maszynowym i artyleryjskim.
Padają jak muchy
Z Siergiejem rozmawiamy przez połączenie wideo. Akurat jest na tygodniowej rotacji tuż za linią frontu, gdzie odpoczywa przed powrotem do walki. Aktualnie obsługuje karabin maszynowy w jednym z batalionów 47. samodzielnej brygady zmechanizowanej.
— Oni idą na nas bezmyślnie. Padają jak muchy, a potem nadchodzą kolejni. I znów padają – mówi Siergiej. Walczy na froncie niemal od początku wojny. Zgłosił się na ochotnika w marcu 2022 r. Specjalnie wrócił na Ukrainę z Polski, gdzie akurat spawał stalowe konstrukcje owczarni.
— Posiwiałeś, zarosłeś — zauważam. Ostatni raz rozmawialiśmy w październiku ubiegłego roku.
— Dlatego nie nagrywajcie. Niewyjściowy jestem – śmieje się i dodaje, że wziął pierwszy ciepły prysznic od dwóch tygodni. — Myłem się w deszczu — szczerzy zęby. Mimo kilku żartów widać po nim zmęczenie i stres. Nie patrzy w oczy, od czasu do czasu nerwowo przeczesuje brodę.
Rosjanie przez cztery miesiące powtarzali ataki, wysyłając kolejnych żołnierze na umocnione pozycje. W końcu pod koniec stycznia udało im się przebić przez linię umocnień na południu miasta i zająć osiedle domków jednorodzinnych. Rosyjska propaganda mówi o „spektakularnym zwycięstwie” i „błyskotliwej operacji”. Ukraińskie dowództwo studzi emocje, choć przyznaje, że popełnionych zostało kilka błędów.
Z poziomu szeregowych żołnierzy wygląda to mniej spektakularnie. Rosjanie atakują na wąskim pasie grupami liczącymi 30-40 żołnierzy przy wsparciu bojowych wozów piechoty. Taka taktyka powoduje znaczne straty.
— Wszędzie śmierdzi trupem. Na przedpolu walają się trupy z wnętrznościami na wierzchu. Jak jest chwila spokoju, to wychodzą zwierzęta i podgryzają niektórych – mówi Siergiej. — Wszędzie biegają szczury. W okopie mieliśmy kota. Ale ile on nałapie? — pyta retorycznie.
— Nikt tych trupów nie sprząta. Jak jakiegoś rozerwało, to tak leży. Ranny zawsze próbuje jakoś się doczołgać do swoich, ale ci nie pomagają, więc nasi sprzątają – przeciera twarz poszarpanym rękawem bluzy mundurowej.
Ukraińska artyleria i operatorzy dronów cały czas polują nawet na pojedynczych rosyjskich żołnierzy. Straty są duże. Tylko w ostatnim tygodniu Rosjanie mieli stracić nawet 2500 ludzi – twierdzi amerykański Instytut Studiów nad Wojną. Ukraińskie straty też są spore.
Kluczowy tydzień
— Jeśli nowy przeżyje pierwszy tydzień, to potem już bajka — Siergiej opowiada o żołnierzach z uzupełnienia. — Nie są wyszkoleni, nie są ostrzelani, a pchają ich do nas.
Zauważa, że nowicjusze najpierw powinni być wysyłani na spokojniejsze odcinki frontu, żeby nabrać obycia. Tymczasem trafiają do najgorszego piekła na Ukrainie.
— Ja wiem, co zrobić, jak słyszysz świst, a oni się rzucają, albo ich paraliżuje i wystawiają łeb. A to prosta droga, żeby się z nim pożegnać – mówi.
Nie tylko on narzeka na niski poziom uzupełnień. Podobne głosy podnosi wiele jednostek, które walczą na trudniejszych odcinkach frontu. Tak było już podczas letniej kontrofensywy na Zaporożu, kiedy słabo wyszkoleni zmobilizowani i mający złe nawyki oficerowie rezerwy, przyczynili się do dużych strat sprzętu.
Podobnie dzieje się obecnie pod Awdijiwką. Nowi żołnierze nie są obyci, a weterani są przemęczeni niemal dwuletnimi walkami. Siergiej pytany o zwolnienie do rezerwy jedynie macha ręką i klnie. Jest po czterdziestce, wygląda na dziesięć lat starszego. Wojna odbiła na nim widoczne piętno.
Podobnie, jak wielu innych weteranów, którzy walczą od pierwszych dni wojny, liczy na zwolnienie ze służby. Od października w całej Ukrainie dochodzi do protestów, w których rodziny żołnierzy domagają się zwiększenia częstotliwości rotacji i demobilizacji po 18 miesiącach służby. Armia jest tego świadoma, choć skłania się raczej ku 24 miesiącom. Z kolei prezydent mówi jedynie, że zna problem i rozumie.
— Naprawdę chciałbym, aby nasi przywódcy wojskowi zrozumieli wszystkie te wyzwania. Nie możemy stracić najodważniejszych, najpotężniejszych ludzi – mówił Zełeński podczas jednego z codziennych wystąpień.
