​​Pestycydy w europejskich jabłkach. 85 proc. próbek z wieloma związkami

Koalicja organizacji pozarządowych Pan Europe przebadała około 60 jabłek kupionych w 13 krajach Europy, w tym we Francji, Hiszpanii, Włoszech i Polsce. Analizy laboratoryjne wykazały, że 85 proc. próbek zawierało więcej niż jedną pozostałość związku stosowanego jako pestycyd. W niektórych przypadkach stwierdzono ślady nawet siedmiu różnych związków chemicznych.

Organizacja zwraca uwagę na tzw. efekt koktajlu, czyli jednoczesną ekspozycję konsumenta na kilka substancji w jednym produkcie. Choć pojedyncze pestycydy są dopuszczone w UE poniżej określonych maksymalnych poziomów pozostałości, to ich łączne oddziaływanie nie jest rutynowo oceniane w ten sam sposób.

W 71 proc. badanych przypadków wykryto pestycydy zaliczane w UE do kategorii „kandydatów do zastąpienia”, czyli substancji uznawanych za najbardziej niebezpieczne i przeznaczonych do stopniowego wycofania. Dodatkowo 64 proc. próbek zawierało co najmniej jeden związek z grupy per- i polifluoroalkilowych, znanych jako Pfas lub „wieczne chemikalia”. To związki trwałe w środowisku, obecne w wielu produktach codziennego użytku.

Martin Dermine z Pan Europe skrytykował Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności za ocenianie pestycydów pojedynczo, zamiast analizowania ryzyka związanego z wielokrotną ekspozycją. „W tym raporcie pokazujemy, że 85 proc. jabłek zawiera wiele pozostałości i nie wiemy, czy są one bezpieczne do spożycia, czy nie” powiedział, wskazując na możliwe powiązania niektórych substancji z nowotworami i niepłodnością.

Według Pan Europe, gdyby te same jabłka zostały wykorzystane do produkcji żywności dla niemowląt, 93 proc. próbek nie spełniałoby norm. W przypadku produktów przeznaczonych dla dzieci poniżej trzeciego roku życia obowiązują bowiem znacznie ostrzejsze limity pozostałości pestycydów, aby chronić rozwój najmłodszych.

Jabłka należą do najpopularniejszych owoców w Europie i są najczęściej uprawianym gatunkiem sadowniczym w UE, szczególnie w Polsce, Włoszech i Francji. Jednocześnie to jedne z najbardziej intensywnie traktowanych chemicznie owoców. Średnio przeprowadza się około 35 zabiegów ochronnych rocznie.

Organizacje zalecają konsumentom wybieranie jabłek ekologicznych lub obieranie owoców konwencjonalnych przed spożyciem. Podkreślają jednak, że problem ma charakter systemowy i dotyczy sposobu produkcji żywności w UE.

Wyniki badań wpisują się w szerszą debatę o bezpieczeństwie pestycydów i ich wpływie na zdrowie oraz środowisko. W ostatnich miesiącach publikowano także analizy wskazujące na obecność „wiecznych chemikaliów” w innych produktach spożywczych oraz na ryzyko dla dzikiej przyrody.

Choć wykryte poziomy mieszczą się w obowiązujących normach, raport Pan Europe stawia pytanie o to, czy obecne regulacje wystarczająco uwzględniają łączny wpływ wielu substancji chemicznych w codziennej diecie Europejczyków. W kontekście skali konsumpcji jabłek w UE problem ten może mieć znaczenie nie tylko jednostkowe, ale populacyjne.