PiS ciągle widzi w Donaldzie Trumpie szansę na powrót do władzy i gwarancję międzynarodowej ochrony dla swoich rządów. Ale to tylko jeden z wielu powodów, dla których ugrupowanie Jarosława Kaczyńskiego pokłada tak wielkie nadzieje w 47. prezydencie USA.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękuję, że nas czytasz
Foto: Newsweek
Ostatnia szarża Donalda Trumpa w sprawie Grenlandii spotkała się z negatywną reakcją w zasadzie całej europejskiej klasy politycznej, w tym radykalnej prawicy, politycznie najbliższej trumpizmowi i ruchowi MAGA. Postępowanie amerykańskiego prezydenta skrytykowali nie tylko kandydat francuskiego Zjednoczenia Narodowego na prezydenta Jordan Bardella, ale też doskonale osadzony w trumposferze lider brytyjskiej partii Reform UK Nigel Farage, liderzy Alternatywy dla Niemiec, a nawet uchodząca za najbliższą sojuszniczkę Trumpa wśród europejskich rządów premier Włoch Giorgia Meloni.
Jak na łamach prawicowego brytyjskiego portalu UnHerd zauważyła Mary Harrington, przez swoje działania wokół Grenlandii Trump traci poparcie europejskiej antysystemowej prawicy, która jeszcze rok temu liczyła, że wypłynie na trumpowskiej fali.
PiS za Grenlandię umierać nie będzie
W tym chórze liderów oburzonych postępowaniem Trumpa brakuje jednak wyraźnie jednego głosu — polskiej prawicy. Pytani o żądania Trumpa w sprawie Grenlandii politycy z PiS i okolic zmieniają temat, bagatelizują sprawę albo racjonalizują działania amerykańskiego prezydenta. Szef prezydenckiego Biura Bezpieczeństwa Narodowego Sławomir Cenckiewicz deklaruje, że wywodzi się „z innej szkoły” niż ta, „w której serce nakazuje mu walczyć o wolność Grenlandczyków”. Poza tym zdaniem prezydenckiego urzędnika mieszkańcy wyspy „też mają dość Danii” i nawet jeśli nie są wielkimi fanami USA, to „też chcieliby do bogatego”.
Pytany w TVN o Grenlandię Jacek Sasin obwinił Europę o eskalowanie konfliktu i rozniecanie antyamerykańskich nastrojów. Stwierdził też, że „USA są naszym strategicznym sojusznikiem”: — W obliczu zagrożeń, które generuje Rosja, w naszym interesie jest ścisły sojusz z USA. Musimy na to patrzeć, a nie egzaltować się, że jakiś mały kraj ma jakieś problemy, poczuł się dotknięty, bo go sojusznik źle potraktował.
Podobną argumentacja przedstawia jedno z najbliższych PiS mediów, czyli portal wPolityce. „Nie mamy żadnego interesu, by bronić duńskości wyspy” — przekonuje czytelników tytuł artykułu Dariusza Matuszaka. Podobnie jak Sasin portal zarzuca europejskim państwom — w tym wyjątkowo proamerykańskiej Wielkiej Brytanii — że chce „skłócić Europę ze Stanami”.
Trump? Europejska prawica boi się kanadyjskiego scenariusza
Skąd ta różnica między stanowiskiem polskiej i europejskiej prawicy? Po pierwsze, wynika ona z wewnętrznych uwarunkowań politycznych. Francja ma na przykład długotrwałą, sięgającą czasów generała de Gaulle’a tradycję twardej obrony własnych interesów wobec USA. Podziela ją też tamtejsza daleka prawica, przekonana, że Francja powinna zachować suwerenność także w relacjach z Waszyngtonem.
Dlatego Bardella może powtarzać, że groźby, jakie Trump wysuwa pod adresem suwerennego, europejskiego państwa, nie mogą być akceptowane i wymagają zdecydowanej reakcji. Wie, że podobnie myśli duża część prawicowej opinii publicznej nad Sekwaną, która nigdy do końca nie została intelektualnie skolonizowana przez importowane zza oceanu treści i nie obsadziła Trumpa w roli globalnego prawicowego mesjasza.
Wielka Brytania jest o wiele bliższa Stanom Zjednoczonym niż Francja, brytyjska daleka prawica w dużej mierze przenosi na brytyjski grunt idee i ideologiczne obsesje wyrosłe na gruncie MAGA. Jednocześnie Trump pozostaje skrajnie niepopularnym politykiem w Wielkiej Brytanii. Według sondażu YouGov z grudnia 2025 r. pozytywne zdanie o Trumpie ma zaledwie 18 proc. Brytyjczyków, a więc mniej niż co piąty. Negatywne — ponad trzy czwarte, 75 proc. Farage jako pragmatyczny polityk wie, że jeśli chce myśleć o wprowadzeniu się kiedyś na Downing Street musi utrzymywać pewien dystans wobec Trumpa.
Lider Reform UK i przywódcy podobnych partii w Europie Zachodniej pamiętają też, co stało się wiosną zeszłego roku w Kanadzie. Jeszcze pod koniec 2024 r. wydawało się w zasadzie pewne, że w wyborach w 2025 r. po prawie 10 latach rządów władzę straci Partia Liberalna, a wygrają konserwatyści kierowani przez stylizującego się na „kanadyjskiego Trumpa” — znacznie bardziej umiarkowanego niż oryginał — Pierre’a Poilievre’a. Jednak zachowanie Trumpa wobec północnego sąsiada — wojna handlowa, opowiadania o 51. stanie — zjednoczyły Kanadyjczyków wokół postrzeganych jako twarda opozycja wobec amerykańskiego prezydenta liberałów i dało im kolejną kadencję.
Co PiS widzi w Trumpie
Polska prawica — zwłaszcza PiS — kieruje się innymi kalkulacjami. Po pierwsze, PiS i ośrodek prezydencki są przekonani, że tylko USA mogą zapewnić nam bezpieczeństwo przed ewentualną agresją rosyjską, bo sojusznicy europejscy nie mają ani siły, ani realnej woli politycznej, by nas bronić. Dlatego Polska musi robić wszystko, by utrzymać ten sojusz — milczenie, gdy Trump próbuje wymusić na naszym sąsiedzie oddanie mu część swojego terytorium nie jest postrzegane jako znacząca cena. Wprost wykładał to we wspomnianej wypowiedzi Cenckiewicz: — Jeśli uznajemy sojusz polsko-amerykański za sojusz strategiczny — bez Stanów Zjednoczonych nie ma NATO, nie ma naszej modernizacji sił zbrojnych, realistycznych gwarancji bezpieczeństwa (…), to musimy być konsekwentni. Nie wchodźmy po prostu w konflikt z amerykańskimi interesami, zwłaszcza w sytuacji, w której my interesów na zachodniej półkuli nie mamy w takim wymiarze jak oni”.
Po drugie, PiS bardziej niż nieprzewidywalności Trumpa, jego obcesowości i brutalności wobec sojuszników obawia się zjednoczonej Europy. Bo gdyby Europa zaczęła — nie tylko w kwestii Grenlandii — bardziej stawiać się Trumpowi, wzmocniłoby to jej wspólnotowość. PiS razem z Trumpem chce ją osłabiać — przekonany, że im Europa będzie bardziej zjednoczona, tym bardziej będzie „niemiecka” i tym mniej do powiedzenia będzie w niej miała Polska.
Wreszcie, po trzecie — być może kluczowe — PiS ciągle widzi w Trumpie szansę na powrót do władzy na wielkiej, globalnej prawicowej fali i gwarancję międzynarodowej ochrony dla swoich rządów, także w wymiarze wewnętrznym. Silna Europa oznacza przecież silne gwarancje praw obywateli Unii i kolejne konflikty rządu PiS łamiącego standardy praworządności z Komisją Europejską. PiS jest w dodatku przekonany, że europejski mainstream jest mu fundamentalnie wrogi i że używa europejskich reguł do politycznej walki z polską prawicą. Na tym tle osłabienie Unii i sojusz z Trumpem niezainteresowanym tym, czy sądy w Polsce są, czy nie są niezawisłe, może się wydawać PiS atrakcyjną alternatywą.
Bardzo krótkowzroczne myślenie
Wszystko to bardzo krótkowzroczne myślenie. Logika stojąca za postępowaniem Trumpa w sprawie Grenlandii — liczy się tylko siła, słabsi zawsze muszą ustępować, żaden sojusz nie jest święty — jest bardzo niebezpieczna dla takich państw jak Polska.
Dania znalazła się dziś na celowniku Trumpa, choć latami była jednym z najwierniejszych sojuszników USA — jej żołnierze ginęli w amerykańskich wojnach na Bliskim Wschodzie, duńskie rządy godziły się na w zasadzie wszystkie amerykańskie żądania. Duńska premier, choć jest socjaldemokratką, prowadzi bardzo restrykcyjną politykę migracyjną, która wpisuje się recepty, jakie w tej kwestii ruch MAGA przedstawia Europie. Kto nam zagwarantuje, że niezależnie od wszystkich deklaracji miłości ze strony polskiego MAGA, Trump nie uzna za 15 miesięcy, że musi porozumieć się z Rosją kosztem Polski, bo tego wymaga amerykańskie bezpieczeństwo w rywalizacji z Chinami?
Na razie Trump wepchnął trochę Nawrockiego na minę, zapraszając go — obok Władimira Putina i Aleksandra Łukaszenki — do swojej „rady pokojowej”. Nawrocki nagle chce się w tej sprawie konsultować z rządem i wyraźnie ma problem, jak zareagować. Jakiej decyzji nie podejmie, będzie się musiał sporo z niej tłumaczyć.
