W idei Centralnego Portu Komunikacyjnego najmniej istotne jest to, czy ten pomysł ma sens i czy zostanie zrealizowany. Absolutnie wszystko jest ważniejsze.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Wcale bym się nie zdziwił, gdyby się okazało, że za rządów PiS powołana przez rząd spółka odpowiedzialna za budowę CPK istniała tylko teoretycznie. Miała biura, budowała makiety, drukowała ulotki, organizowała konferencje, ktoś nawet przychodził do roboty i planował zebrania w sali „Niebo”, lecz sens jej istnienia był zupełnie inny. Trochę jak w akcji CIA pokazanej w oscarowej „Operacji Argo”, w której agenci udają filmowców, by wywieźć z Teheranu amerykańskich dyplomatów w środku irańskiego „kryzysu zakładników”.
Już półtora roku temu nazwaliśmy CPK na okładce „Newsweeka” „Centralną Przepompownią Kasy”. Wyliczaliśmy, że za czasów PiS rządowa spółka wydała miliony na polityczne pokazówki, posady dla partyjnych towarzyszy, ołtarze, walki MMA i skórzane torebki. Wirtualna Polska ostatnio dodała do tego obrazka historię kluczowej dla powstania CPK działki sprzedawanej podczas rządów dwutygodniowego gabinetu Mateusza Morawieckiego, czyli na samym finiszu państwa PiS. Bez wchodzenia w szczegóły: działka została sprzedana za 22,8 mln zł wiceprezesowi firmy przetwórczej Dawtona. Dziś wartość terenu wynosi ok. 400 mln zł.
Nie namówicie mnie na dyskusję, czy CPK ma sens i czy ma większy sens z superultrahiperszybką koleją, czy powinna powstać w tym, czy innym miejscu. Fachowcy (rzadziej) i niefachowcy (częściej) napisali na ten temat setki tysięcy znaków. Istotą projektu CPK jest coś innego.
Pod wieloma względami PiS stworzyło polityczny instrument doskonały. CPK nie był nawet pomysłem tej ekipy (pierwsze projekty centralnego lotniska datuje się na czasy Gierka), ale doskonale pasował, by postawić go na kontrze do Tuskowej „ciepłej wody w kranie”, można wokół niego budować opowieść o rosnących aspiracjach i znaczeniu Polski, co trafiało w realne potrzeby społeczne. Z badań wynika, że większość Polek i Polaków popiera tę inwestycję, w dodatku stosunek do niej — a to u nas wielka rzadkość — nie jest odbiciem preferencji partyjnych. Rząd KO nie mógł tego pomysłu po prostu zakopać, więc próbuje go przejąć. Ale że buduje po swojemu, nie kontynuuje poprzedniego projektu, to PiS może opowiadać, że Tusk spycha nas do zaścianka, hamuje rozwój, sprzedaje Niemcom itd.
Oprócz symbolicznego wrzucenie w przestrzeń publiczną projektu CPK miało też dla PiS wymiar praktyczny. Szacowany koszt inwestycji do 2032 r. wynosi 131,7 mld zł. Dla ekipy, która okradanie państwa wyniosła na niespotykany wcześniej poziom, oznacza to gigantyczne możliwości. Posady dla pociotków, przetargi, delegacje — to jest naprawdę pomysł doskonały.
Pisałem już w tym miejscu, że rząd Donalda Tuska nie jest tak słaby, jak sugerowałyby jego oceny. Milionom ludzi żyje się dzięki niemu lepiej i godniej. Bo in vitro, babciowe, renta wdowia, program leczenia endometriozy, lada chwila asystencja osobista dla osób z niepełnosprawnością. Jednocześnie ten rząd albo nie docenia tej potrzeby, albo nie potrafi skupić ludzi wokół bombastycznego projektu. Czy ktoś jeszcze pamięta, że półtora toku temu ówczesny minister sportu Sławomir Nitras zapowiadał zorganizowanie w Warszawie letnich igrzysk olimpijskich w 2040 r.? Znowu: nie ma znaczenia, czy uznajemy tę imprezę za potrzebną. O mit, o opowieść, o skupienie wokół niej ludzi tu chodzi.
Rywalizacja z prawicowymi populistami na prawicowy populizm nie ma sensu, zawsze cię przelicytują. Wybudują wyższy mur, będą bardziej antyukraińscy i bardziej patriotyczni. Wielkie inwestycje to nie jest jednak ich naturalne boisko. Nie mają tam żadnej przewagi. A mimo to polscy demokraci nie zaproponowali wielkiego społecznego projektu od czasu wejścia do Unii Europejskiej, czyli od ponad dwóch dekad. Nawet Euro 2012 zostało przyznane Polsce i Ukrainie podczas rządów PiS i prezydentury Lecha Kaczyńskiego, ekipie Donalda Tuska pozostało wybudować stadiony, lotniska, dworce i drogi.
Rob Jetten, premier Holandii in spe, odsunął właśnie od władzy populistów, zapowiadając m.in. powstanie 10 nowych miast. Lider Demokratów 66 chce w ten sposób rozwiązać problemy mieszkaniowe w Niderlandach. Nie da się tego pomysłu przenieść do Polski (nowe miasta mają powstać na polderach), ale chodzi o sposób myślenia. W polityce liczy się także rozmach, niby dlaczego populiści mieliby mieć na niego wyłączność?