W hotelu ktoś morduje polskiego lekkoatletę żydowskiego pochodzenia. Zarówno jemu, jak i jego przygodnej partnerce – prostytutce – morderca wypala oczy chlorem. „Breslau” to nie tylko sprawnie poprowadzona kryminalna zagadka, ale też – jak powinno to być w każdej wysokogatunkowej produkcji – opowieść o czasach.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Dwa dni. Ma pan dwa dni, żeby złapać zabójcę – straszy komisarza policji w Breslau Franza Podolsky’ego obersturmbannführer SS Johann Holtz. Jest rok 1936, przeddzień igrzysk. Hitlerowska Rzesza nie może sobie pozwolić na skandal.
W hotelu ktoś morduje polskiego lekkoatletę żydowskiego pochodzenia. Zarówno jemu, jak i jego przygodnej partnerce – prostytutce – morderca wypala oczy chlorem. Z myślą o komisarzu Podolskym – awansowanym na szczyty wrocławskiej policji synu polskiego robotnika – morderca zostawia na miejscu wiadomość. „Jesteśmy tacy sami, Podolsky” – głosi zwitek zaciśnięty w dłoni jednej z ofiar. „Obaj czyścimy to miasto” – dodaje.
„Breslau” jak „Babylon Berlin”
Oszalały morderca musi więc znać tajemnicę policjanta, który sfingował kiedyś zabójstwo seryjnego mordercy dzieci. Wiedząc, że dobrze sytuowana rodzina zwyrodnialca załatwi mu niski wyrok i możliwość odbycia kary w ekskluzywnym ośrodku w Alpach, zastrzelił go w policyjnej furgonetce. „Tacy sami, Podolsky. Dokładnie tacy sami” – przypomina się tajemniczy morderca. Sprawa zabójstwa staje się tym samym dla Podolsky’ego sprawą prywatną. Jego kariera wisi na włosku, tym bardziej że w nazistowskiej Rzeszy potomkowie Polaków nie mogą liczyć na punkty za pochodzenie.
Momentami „Breslau” – czyli pierwsza polska produkcja przygotowana dla platformy Disney+ – przypomina słynny „Babylon Berlin”. O ile jednak niemiecki superhit eksplorował głównie czasy Republiki Weimarskiej i zadawał pytania o to, jak to się stało, że naziści doszli do władzy, o tyle „Breslau” to już rok 1936. Hitlerowcy mają się doskonale i krok po kroku przejmują niemieckie instytucje.
Ciekawie na łamach „Newsweeka Historii” ten szczególny rok opisywał profesor Nikolaus Wachsmann, autor wielostronicowej historii nazistowskich obozów koncentracyjnych. Z jednej strony nadchodzące igrzyska to czas, kiedy naziści zawieszają rasistowską retorykę. Planowane z rozmachem wydarzenie sportowe ma być dowodem, że III Rzesza to nowoczesne państwo prawa (co w serialu obsesyjnie powtarza esesman Holtz), otwarte dla wszystkich, którzy chcą żyć z nim w zgodzie. Z drugiej strony to dla nazistów szansa na wyczyszczenie ulic, a co za tym idzie – likwidację przeciwników. Na terenie Rzeszy działają już wtedy obozy koncentracyjne takie jak Dachau. Na razie wypełniają je nie Polacy czy Żydzi, ale bezdomni, włóczędzy czy komuniści.
To dlatego Podolsky (którego życie prywatne wiedzione ze spadkobierczynią wiedeńskiej fortuny też nie należy do najłatwiejszych) dostaje tak mało czasu. Grasujący po Breslau morderca jest podwójnym zagrożeniem. Stawia pod znakiem zapytania planowany od miesięcy propagandowy projekt. Ale też zagraża karierze obersturmbannführera Holtza, który w przeddzień igrzysk chce się zaprezentować przed Himmlerem jako oddany, sprawny nazista.
Sytuację niestroniącego od wódki policjanta komplikują kolejne ofiary. Dlaczego ktoś zadaje sobie trud zabicia oraz okaleczenia żydowskiego fotografa i reżysera, który szykował się do wyjazdu do Ameryki? Jakie taśmy ukrył w starym magazynie jego przestraszony asystent? Czy wśród taśm były i te pornograficzne, które wraz z rozwojem kinematografii zaczęły zdobywać popularność wśród niemieckich mieszczan? W tym wątku zresztą widać, że „Breslau” – podobnie jak „Babylon Berlin” – świetnie gra ze skojarzeniami z początkiem lat 30. w Rzeszy. Jest więc nieme kino, są rozśpiewane nocne kabarety, traumy żołnierzy przetrąconych w okopach I wojny, eksperymenty z narkotykami oraz psychoterapia. Serialowa uczennica Sigmunda Freuda, psychoanalityczka Inga Eismann odegra zresztą swoją rolę w odnalezieniu prawdziwego mordercy z „Breslau”.
Co za tym idzie, „Breslau” to nie tylko sprawnie poprowadzona kryminalna zagadka, ale też – jak powinno to być w każdej wysokogatunkowej produkcji – opowieść o czasach. Hitlerowcy zdobyli już władzę, ale ciągle jeszcze walczą o rząd dusz. Niemieccy mieszczanie dostrzegają absurdy nowej władzy, ale coraz chętniej ulegają jej czarowi. Niektórzy z tych, którym pisana jest rola ofiar w tym makabrycznym przedstawieniu historii, jak chociażby wrocławscy Żydzi, ze zrezygnowaniem zaczynają godzić się z losem (patrz: policyjny patolog doktor Krakauer, który pomaga Podolsky’emu w śledztwie). My już wiemy, oni jeszcze nie, że cały ten kolorowy świat rautów, kawiarni i kabaretów lada moment przejdzie do historii. Takich jak komisarz Podolsky, którzy próbują jeszcze trzymać głowę na powierzchni i robić swoje, lada moment zmiecie brutalna fala.
Nim jednak do tego dojdzie, na widza czeka osiem odcinków pobłogosławionej wysokim budżetem, dopracowanej w szczegółach produkcji. Ze świetnymi kostiumami (wcielająca się w rolę serialowej Leny Sandra Drzymalska bardzo ciekawie opowiadała o tym w jednym z ostatnich wydań „Newsweeka”), napisanymi ze swadą dialogami oraz przekonującymi postaciami, które raz zachwycają, raz doprowadzają do szału. Liczne zwroty akcji zaskakują i wynagradzają nieco rozwleczony wątek kłopotów małżeńskich pana komisarza. Dla doczekania na rozwiązanie zagadki „Wypalacza” z Breslau warto przymknąć na nie oko. Podolsky oraz cała paleta barwnych postaci drugiego planu z nawiązką to wynagrodzą.
