Polski doktorant zwycięża w światowym Konkursie Nagroda Jamesa Dysona 2025

Polak na podium najbardziej prestiżowego konkursu inżynierskiego

Nagroda Jamesa Dysona to jeden z najważniejszych międzynarodowych konkursów dla młodych wynalazców. W tym roku zwycięzcą w kategorii zrównoważonego rozwoju został Filip Budny, doktorant nanotechnologii z Politechniki Warszawskiej. Jego urządzenie WaterSense pozwala monitorować jakość wody w czasie rzeczywistym, analizując dane przy pomocy sztucznej inteligencji.

Drugą laureatką została Alessandra Galli z Włoch – twórczyni OnCue, inteligentnej klawiatury dla osób z chorobą Parkinsona. Jej projekt okazał się zwycięski w dziedzinie medycyny.

Międzynarodowy konkurs projektowania | Nagroda Jamesa Dysona

Do tegorocznej edycji napłynęło ponad 2100 zgłoszeń z 28 krajów, a łączna pula nagród wyniosła równowartość 150 tysięcy złotych.

Rzeki pod kontrolą. Polski wynalazek może zapobiegać katastrofom

Według Europejskiej Agencji Środowiska aż 63 proc. europejskich rzek i jezior nie spełnia norm ekologicznych. W Polsce – aż 99 proc. Tragiczny przykład dała Odra w 2022 roku, gdy w wyniku skażenia zginęło ponad 360 ton ryb.

Systemy pomiarowe są wciąż powolne i przestarzałe. WaterSense ma to zmienić. Urządzenie, przypominające niewielką boję, pobiera próbki z kilku głębokości, analizuje je i przesyła dane do chmury, wykorzystując energię prądów rzecznych. Zamiast tradycyjnych czujników z tworzyw i metalu, WaterSense korzysta z papierowych sensorów, które codziennie automatycznie się wymieniają – jak klisza w aparacie. Dzięki temu zachowują laboratoryjną dokładność przez cały rok.

Zebrane dane trafiają do platformy online, gdzie algorytmy sztucznej inteligencji analizują trendy i przewidują zagrożenia nawet z 72-godzinnym wyprzedzeniem. Wyniki są dostępne publicznie, co pozwala mieszkańcom i władzom reagować, zanim dojdzie do katastrofy.

„Nagroda Jamesa Dysona potwierdza, że innowacje w dziedzinie ochrony środowiska mają globalny oddźwięk. To motywuje mnie do dalszych działań: do tworzenia, testowania i wdrażania systemów, dzięki którym czysta woda będzie mierzalna, przewidywalna i dostępna dla wszystkich.” – mówi Budny.

Prototypy WaterSense są już testowane w 20 lokalizacjach w Polsce we współpracy z samorządami i przedsiębiorstwami wodociągowymi. Po zdobyciu nagrody Dyson, Budny planuje rozszerzyć projekt na Europę, zaczynając od Niemiec i Czech.

„Obecnie skupiamy się na rozszerzaniu współpracy z organizacjami ekologicznymi i partnerami badawczymi w całej Europie, dążąc do przekształcenia WaterSense w sieć obejmującą cały kontynent do 2026 roku.” – dodaje.

James Dyson, założyciel firmy Dyson i fundator konkursu nie szczędził pochwał:

„Obecne systemy monitorowania jakości wody są powolne, ręczne i sporadyczne. Filip, nasz laureat w kategorii Zrównoważony rozwój, wynalazł WaterSense – rozwiązanie pozwalające mierzyć jakość wody w czasie rzeczywistym oraz inteligentnie przewidywać zanieczyszczenia, zanim się pojawią. Wykorzystuje czujniki papierowe, które śledzą wiele wskaźników jakości wody na różnych głębokościach, zapewniając dokładniejsze pomiary. To naprawdę zasłużony zwycięzca i nie mogę się doczekać, kiedy WaterSense będzie pływać w każdej rzece na świecie.”

Eksperci podkreślają, że WaterSense może stać się przełomem w monitorowaniu środowiska.: „WaterSense Filipa to pierwsze rozwiązanie umożliwiające systematyczne monitorowanie jakościowe w czasie rzeczywistym. Gromadzi dane w wysokiej rozdzielczości, które w znacznym stopniu przyczynią się do opracowania wiarygodnych modeli prognozowania i przyniosą korzyści społeczeństwu oraz systemom ekologicznym.” – komentuje prof. Tamara Tokarczyk z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej.

Klawiatura, która daje niezależność osobom z Parkinsonem

Drugą laureatką tegorocznej edycji jest Alessandra Galli, absolwentka Uniwersytetu Technicznego w Delft. Jej wynalazek OnCue to inteligentna klawiatura połączona z opaskami na nadgarstki, która pomaga osobom z chorobą Parkinsona pisać na komputerze.

Choroba, dotykająca ponad 10 milionów ludzi na świecie, powoduje drżenie rąk, sztywność mięśni i spowolnienie ruchów. Dla wielu pacjentów pisanie staje się niemal niemożliwe.

OnCue wysyła delikatne wibracje, które pomagają utrzymać rytm, a gdy klawisz jest wciśnięty zbyt długo – stopniowo nasila sygnał. Z kolei sztuczna inteligencja przewiduje kolejne litery i podświetla je, dzięki czemu użytkownicy popełniają mniej błędów.

Profesor Gert Pasman, wykładowca z Delft, który sam choruje na Parkinsona, przyznaje:

„Od ponad dziesięciu lat cierpię na chorobę Parkinsona i sam doświadczyłem frustracji oraz izolacji wynikającej z powolnej utraty umiejętności płynnego i łatwego pisania na klawiaturze. OnCue daje realną nadzieję na zmianę tej sytuacji dzięki wyjątkowym umiejętnościom projektowym i badawczym Alessandry, jej empatii wobec grupy docelowej oraz silnej wewnętrznej motywacji do „czynienia dobra”. Zdobycie tej nagrody pozwoli jej kontynuować projekt, co jest bardzo dobrą wiadomością dla całej społeczności osób cierpiących na chorobę Parkinsona.”

Młodzi wynalazcy, wielkie idee

Konkurs Nagroda Jamesa Dysona przyznawana jest od 20 lat. W tym czasie wsparła ponad 400 innowacyjnych projektów na łączną kwotę 1,5 mln funtów. Jej celem jest promowanie pomysłów, które łączą naukę, technologię i społeczną wrażliwość.

„Konkurs Nagroda Jamesa Dysona wspiera młodych wynalazców, którzy myślą inaczej i podejmują realne problemy wprost. Nasi laureaci z 2025 roku, Filip i Alessandra, są tego dowodem – mierzą się z trudnymi kwestiami zdrowotnymi i środowiskowymi, oferując praktyczne, pomysłowe rozwiązania. Mam nadzieję, że zdobycie tej nagrody będzie dla nich trampoliną do skomercjalizowania ich przełomowych wynalazków.” – powiedział James Dyson, ogłaszając tegorocznych zwycięzców.

Polska innowacja na światowym poziomie

Zwycięstwo Filipa Budnego to kolejny dowód na to, że polska nauka ma się bardzo dobrze, a krajowi wynalazcy są doceniani na świecie. Polscy inżynierowie odważnie wchodzą na światową scenę technologicznych innowacji – i bardzo często z niej nie schodzą z pustymi rękami.

To już kolejny sukces Polski w historii Konkursu Nagroda Jamesa Dysona. W poprzednich latach wyróżnienia zdobyły projekty Smart Heal – inteligentny plaster monitorujący proces gojenia ran – oraz Life Chariot, innowacyjny transporter medyczny pozwalający bezpiecznie przewozić pacjentów w trudnym terenie.

Teraz do tego grona dołącza WaterSense, które ma szansę stać się globalnym narzędziem w walce o czystą wodę – od Wisły po Ren.

„Ta nagroda pokazuje, że ekologiczne innowacje z Polski mają znaczenie na świecie. Chcemy, by WaterSense stał się częścią globalnego systemu ochrony wód” – mówi Budny.

Sukcesy takie jak ten potwierdzają, że młodzi polscy naukowcy i inżynierowie nie tylko nadążają za światowymi trendami, ale coraz częściej je wyznaczają. Dzięki takim projektom jak WaterSense technologia staje się narzędziem, które realnie poprawia życie ludzi i kondycję planety.