Powstała komisja niezależnych ekspertów. Episkopat ogłasza

Komunikat Konferencji Episkopatu Polski przekazał jej rzecznik ks. Leszek Gęsiak SJ. Prace nad powołaniem takiej komisji trwały od 2023 roku.

„W dniu 11 marca 2026 roku Konferencja Episkopatu Polski, podczas 404. Zebrania Plenarnego, przyjęła Zasady działania Komisji niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w Kościele katolickim w Polsce oraz Statut Komisji niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w Kościele katolickim w Polsce” – podano.

Komisja do zbadania wykorzystywań w Kościele katolickim w Polsce otrzymała publiczną osobowość prawną, co oznacza, że będzie działała jako niezależny podmiot w systemie prawnym i na rzecz interesu publicznego. Osobowość prawna pozwala również na występowanie komisji jako strona w sądzie.

Biskupi zatwierdzili również porozumienie w przedmiocie utworzenia Komisji niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystania seksualnego osób małoletnich w Kościele katolickim w Polsce. Zostało ono zawarte pomiędzy Konferencją Episkopatu Polski, Konferencją Wyższych Przełożonych Zakonów Męskich w Polsce oraz Konferencją Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce.

Treść tych dokumentów ma zostać omówiona i opublikowana w czasie czwartkowej konferencji prasowej o godz. 15 – po zakończeniu Zebrania Plenarnego.

Pod koniec ubiegłego roku o planach utworzenia komisji ds. wykorzystywania nieletnich mówił w wywiadzie dla PAP abp Tadeusz Wojda. Kapłan podkreślał, że dopracowywanie zasad jej funkcjonowania miało na celu dostosowanie jej do zarówno prawa kanonicznego, wytycznych Watykanu, jak i polskich regulacji.

– Dobre i precyzyjne zasady funkcjonowania komisji prowadzą do uniknięcia niejasnych sytuacji i różnych interpretacji, które w konsekwencji rodzą chaos i prowadzą do sporów – mówił abp Wojda.

Decyzję o rozpoczęciu prac nad powołaniem komisji niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystania seksualnego osób małoletnich przez niektórych duchownych w Kościele w Polsce biskupi podjęli na 394. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski, które obradowało w marcu 2023 r. w Warszawie.

Na czele zespołu, któremu powierzono pracę nad opracowaniem zasad funkcjonowania komisji, stanął wówczas prymas Polski abp Wojciech Polak. Zespół ten wypracował dokumenty, w oparciu o które miała zostać powołana wspomniana komisja.

W czerwcu ubiegłego roku biskupi zdecydowali, że zespół abp. Polaka zakończy pracę nad tym projektem. Na czele nowego stanął bp Sławomir Oder. We wrześniu Rada Prawna KEP pozytywnie oceniła rozwiązania zaproponowane przez nowy zespół. W październiku zaakceptowano roboczą wersję dokumentów.

W rozmowie z PAP bp Oder tłumaczył, że na bazie opinii skonsultowanych z Konferencją Wyższych Przełożonych Zgromadzeń Zakonnych – Męskich i Żeńskich – będzie można powołać nową Komisję i podpisać porozumienia pomiędzy nią a biskupami oraz między Komisją a poszczególnymi jurysdykcjami zakonnymi.

Prawo kanoniczne nie pozwala, aby jakakolwiek uchwała Konferencji Episkopatu Polski została narzucona biskupom.

W ocenie byłego członka Zarządu Fundacji Świętego Józefa KEP (w latach 2020-2023) ks. dr. Grzegorza Strzelczyka oraz grupy anonimowych ekspertów „projekt autorstwa biskupa Odera zmierza do osłabienia niezależności komisji i daje biskupom możliwość ingerowania w jej prace„. Napisali oni w grudniu ub.r. list otwarty w tej sprawie do Konferencji Episkopatu Polski.

Zdaniem ks. Piotra Studnickiego, który w latach 2019-2024 kierował pracami Biura Delegata KEP ds. Ochrony Dzieci i Młodzieży i był członkiem zespołu abp. Wojciecha Polaka, mocno osłabiający niezależność komisji jest zapis dający biskupom możliwość ingerowania w jej prace badawcze, a także brak uprawnień komisji, by wzywać przełożonych kościelnych do wysłuchania lub przekazania informacji.

Duchowny wyraził w grudniu ub.r. obawy, że „biskupi zdecydują się na jej powołanie, ale nie dadzą jej realnych narzędzi do pracy”. „W efekcie będzie się wciąż odbijała od mentalnych oporów i zwyczajnie nie spełni swojego zadania, budząc wielkie rozczarowanie, szczególnie osób skrzywdzonych. W takim wypadku jej powoływanie nie ma żadnego sensu” – ocenił.