Młodzi kandydaci na premiera z PiS na razie nie budzą wielkiego entuzjazmu elektoratu.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękuję, że nas czytasz
Foto: Newsweek
Jarosław Kaczyński zapowiedział niedawno, że nowy kandydat PiS na premiera powinien być człowiekiem młodym, kimś przed 50. rokiem życia, co wykluczałoby Mateusza Morawieckiego. Kandydata mamy poznać w tym roku. Zanim to nastąpi, naturalnie trwać będą spekulacje, kto konkretnie mógłby to być. Dziennikarze najczęściej wymieniają europosła i niedoszłego prezydenta Warszawy Tobiasza Bocheńskiego, którego akcje u prezesa bardzo mocno poszły w górę w ostatnich miesiącach.
W opublikowanym w czwartek sondażu SW Research dla Onetu Bocheński nie poradził sobie jednak najlepiej, przegrywając z Patrykiem Jakim, Zbigniewem Boguckim i Przemysławem Czarnkiem. Jednocześnie trudno powiedzieć, by którykolwiek z młodych kandydatów na kandydata na premiera PiS budził wielki entuzjazm z elektoratu. W zestawieniu z tymi czterema nazwiskami zdecydowana większość — 60,6 proc. — wybiera opcję „ktoś inny”.
Gdzie jest kandydat PiS na premiera
Trudno się temu dziwić, pamiętając, ile wynosi dziś poparcie PiS i jaka część polskiego elektoratu wyklucza głosowanie na tę lub na jakąkolwiek inną prawicową formację. Średnie sondażowe poparcie PiS wynosi dziś według Poll of Polls Politico zaledwie 28 proc. Suma średniego sondażowego poparcia wszystkich partii prawicowej opozycji — 48 proc., mniej niż połowę.
Można się spodziewać, że na pytanie, kto powinien zostać kandydatem PiS na premiera, większość wyborców niepopierająca partii Kaczyńskiego odpowiedziała, że nikt z przedstawionych osób, traktując sondaż jako okazję do zamanifestowania swojego braku poparcia dla tej partii i jej polityków. Dla przeciętnego wyborcy KO albo Nowej Lewicy w zasadzie każdy polityk PiS jest nieakceptowalny jako kandydat na premiera. Choć część mogła wskazać np. kogoś, kto — jak uważa — najbardziej zaszkodziłby PiS w tej roli albo przeciwnie — kogoś, kto ich zdaniem dałby PiS największe szanse na zwycięstwo.
Nie wiadomo też, jak odpowiedzieli zwolennicy Morawieckiego i jego pomysłu na prawicę. Trzech z czterech kandydatów wymienionych w badaniu związanych jest z wrogą Morawieckiemu frakcją „maślarzy” postulującą zdecydowane przesunięcie PiS w prawo. Czwarty to Zbigniew Bogucki z Kancelarii Prezydenta, który też raczej kojarzy się z prawą flanką PiS i bardziej radykalnym kursem, niż ten reprezentowany przez byłego premiera.
Czterech wymienionych w badaniu kandydatów wskazało w sumie 39,4 proc. ankietowanych, a więc znacząco więcej, niż obecne poparcie PiS, mniej jednak niż poparcie całej prawicy. Czy to oznacza, że wskazując nowego kandydata na premiera, PiS mógłby sięgnąć po jakichś nowych wyborców, dziś popierających ugrupowania Grzegorza Brauna albo Krzysztofa Bosaka i Sławomira Mentzena? Albo ponownie zmobilizować tych, którzy wycofali się z udziału w wyborach? Pewnie tak, ale by wyciągać jakieś konkretne wnioski, trzeba by raczej dokładniej przebadać prawicowy elektorat i jego preferencje.
Jaki, Bogucki i „pożyczona charyzma”
Dlaczego najwięcej wskazań zebrali właśnie Jaki i Bogucki, a nie bardzo wyrazisty Czarnek czy mający być faworytem prezesa PiS Bocheński? W przypadku Bocheńskiego możemy mieć do czynienia z efektem „pożyczonej charyzmy”. „Pożyczonej” od prezydenta Karola Nawrockiego.
Prezydent ciągle cieszy się dużym zaufaniem elektoratu, można spodziewać się, że prawicowa część społeczeństwa, która wybrała go w czerwcu, cały czas nie żałuje swojego wyboru. Charyzma prezydenta „spływa”, jak widać, częściowo na Boguckiego, szefa prezydenckiej kancelarii, bardzo w dodatku aktywnego w mediach czy Sejmie, gdzie reprezentuje głos głowy państwa, z czym zresztą radzi sobie całkiem sprawnie.
Bogucki jako premier może być przy tym postrzegany jako gwarant przyszłej sprawnej współpracy między pisowskim rządem a prezydentem Nawrockim. Już w czasach Andrzeja Dudy, gdy PiS miał prezydenta i premiera, ta współpraca nie zawsze przecież układała się w pełni zgodnie, a Nawrocki ma nieporównanie mocniejszą, bardziej ekspansywną polityczną osobowość niż miał Duda.
Dlaczego jednak najwięcej — prawie 15 proc. — zdobył właśnie Jaki? Bo jest to polityk, który bardzo sprawnie i bardzo konsekwentnie potrafi wykorzystywać możliwości, jakie daje mu mandat europarlamentarzysty oraz media społecznościowe do budowania swojej pozycji zwłaszcza wśród młodszych wyborców. Kanał Jakiego w serwisie YouTube ma 302 tys. subskrybentów, niektóre materiały mają po kilkadziesiąt tysięcy wyświetleń. Jaki sytuuje się na wyraziście prawym skrzydle PiS, buduje się na totalnej krytyce rządu Tuska i podłączaniu się do globalnych wojen kulturowych. Pozostaje oczywiście pytanie, w jakim stopniu byłby w stanie przyciągnąć młodych wyborców głosujących dziś raczej na Bosaka i Mentzena, dla których PiS jest partią „dziaderską”, umoczoną w afery, nierozumiejącą współczesnego świata.
I tak zadecyduje Kaczyński
Dziwi trochę względnie słaby wynik Czarnka. To właśnie były minister edukacji uchodzi bowiem za ulubieńca twardego elektoratu PiS, jedynego polityka zdolnego powstrzymać odpływy do Brauna, naturalnego kandydata „maślarzy” na stanowisko premiera. Jednocześnie Czarnek może mieć nawet wśród bardziej umiarkowanych wyborców prawicy znacznie większy elektorat negatywny niż Jaki.
Ostatecznie zadecyduje prezes Kaczyński, nawet jeśli będzie się w tym kierował sondażami i badaniami. Co nie przekreśla szans dziś słabiej radzącego sobie Bocheńskiego, którego kiepskie wyniki mogą wynikać po prostu ze znacznie niższej rozpoznawalności niż pozostałej trójki. Bocheński ma z punktu widzenia PiS tę zaletę, że z jednej strony związany jest dziś z „maślarzami”, z drugiej — nie ma wizerunku radykała. Jeszcze. Kiedy w 2024 r. startował w wyborach na prezydenta Warszawy, przedstawiał się jako kandydat „wielkomiejskiej prawicy”, zdolny nawiązać kontakt także z mniej konserwatywnymi mieszkańcami metropolii.
Kogo prezes nie wybierze, będzie z nim mnóstwo pracy. Trzeba będzie najpierw przekonać wszystkie frakcje do zjednoczenia się wokół nowego kandydata, a następnie prawicowy elektorat — dziś często zdemobilizowany lub zagospodarowany przez którąś z Konfederacji.
