Kultowe polskie filmy z mistrzowskimi narracjami m.in. „Łony”, Matyldy Damięckiej, Sylwii Chutnik i Bartka Kędzierskiego już w listopadzie we Wrocławiu. Festiwal Korelacje to dostępny dla wszystkich nowy sposób doświadczania kultury.
Już 20-23 listopada we wrocławskim kinie DCF odbędzie się druga edycja festiwalu z autorskimi narracjami mistrzyń i mistrzów słowa. W tym roku narracje do klasyków polskiego kina napisali: raper Adam „Łona” Zieliński, aktorka, wokalistka i ilustratorka Matylda Damięcka, autor tekstów i lider zespołu Hurt Maciej Kurowicki, poetka i prozaiczka Małgorzata Lebda, reżyser i scenarzysta Bartek Kędzierski oraz pisarka i aktywistka Sylwia Chutnik.
Ich oczami obejrzymy „Klątwę Doliny Węży” w reż. Marka Piestraka, „Rejs” Marka Piwowskiego, „Seksmisję” Juliusza Machulskiego, trzy filmy dokumentalne Władysława Ślesickiego, „Porno” w reż. Marka Koterskiego oraz „Słoneczny zegar” Andrzeja Kondratiuka. Na duży ekran powrócą też trzy ubiegłoroczne tytuły. Artur Andrus oprowadzi po dziele „Chudy i inni” w reż. Henryka Kluby, Michał Witkowski opowie „Dług” w reż. Krzysztofa Krauze. Zobaczymy też „To tylko Rock” Pawła Karpińskiego z narracją Doroty Masłowskiej.
Igraszka, niewinne zadanko
Korelacje to nowy sposób doświadczania kina i pierwsza taka inicjatywa w Polsce. Głosy narratorów wplecione są pomiędzy oryginalne dialogi. To rodzaj subiektywnego oprowadzania po filmie, interpretowania go w swobodny, często emocjonalny sposób. Dzięki temu wszyscy, także osoby z ograniczeniami wzroku czy słuchu, oglądają film oczami narratora.
– Inspiracją dla powstania festiwalu była dostępność, a przede wszystkim audiodeskrypcja, czyli werbalny opis tego, co dzieje się na ekranie – mówi Piotr Krzykwa, pomysłodawca i dyrektor Festiwalu Korelacje, który od lat pracuje nad dostępnością filmów.
Autorska narracja jest jak osobista pieczątka narratora. Dzięki niej „Seksmisja” zyskuje nowy rytm, „Rejs” brzmi jak improwizacja współczesności, a dokumenty Ślesickiego stają się medytacją o człowieku i naturze. Dorota Masłowska, narratorka z pierwszej edycji, tak o tym mówiła: Nagrywając narrację w takiej, a nie innej konwencji, narzucam sposób, w jaki widzę ten film. Podbijam to, co w moim odczuciu jest absurdalne, przedrzeźniam postacie. Jej zdaniem jest to forma bardzo prywatna – Oglądając w taki sposób film z jakimś artystą, trafiamy prosto do jego głowy.
Tegoroczny festiwal otworzy „Klątwa Doliny Węży”. Raper „Łona” z właściwym sobie dystansem mówi, że „to najbardziej strzelisty akt kina przygodowego z krajów demokracji ludowej”. – Może to nie prognozuje najlepiej, ale świetnie się bawiłem przy pisaniu narracji do tego filmu. To się wydawało początkowo igraszką – ot, niewinnym zadankiem na parę dni, a zamieniło się w wielotygodniowy bój, w którym balansowałem między dodawaniem czegoś od siebie a elementarną integralnością oryginalnego dzieła. W pewnym momencie czułem, jakbym montował ten film, poznałem każdą scenę na wylot, mogę „Klątwę” opowiadać ujęcie po ujęciu. – przyznaje.
Matylda Damięcka wybrała „Rejs”. – Mam spory sentyment do filmów z udziałem Maklakiewicza, Himilsbacha i metody castingowej opartej na „prawdziwkach”. A „Rejs” był od dziecka moim najczęściej cytowanym i oglądanym filmem. Kaseta VHS w pewnym momencie odmówiła dalszej eksploatacji i zażądała odszkodowania za wyzysk. – wspomina.
Małgorzata Lebda zdecydowała się na dokumenty Macieja Ślesickiego. – Wychowałam się na wsi w Beskidzie Sądeckim, a Ślesicki nakręcił w okolicach ważne dla mnie „Chyłe pola”. To film głęboko humanistyczny, a przy tym mówią tam żywioły, krajobraz, prości ludzie. Pozostałe tytuły wybrałam, żeby stworzyć tryptyk ukazujący ludzką pracę, marzenia i codzienność, która teraz po latach wydaje się być czymś egzotycznym, za czym można zatęsknić. – opowiada.
Dla narratorów „dopisanie się” do kultowych filmów było formą ich rewitalizacji, ale też wejściem w dialog. – To podróż do tego, jak kino mogłoby wyglądać, gdyby nabrało trochę oddechu i dało nam przestrzeń, aby interpretować to, co słyszymy i widzimy na ekranie. – mówi Sylwia Chutnik, której narrację usłyszymy w filmie „Słoneczny zegar” w reż. Andrzeja Kondratiuka.
Filmy z autorską narracją stają się całkowicie nowym dziełem, ale czy można w ten sposób „ruszać” klasyki polskiego kina? Matylda Damięcka nie ma wątpliwości: – Dystans do autorytetów, ikon i nietykalnych dzieł powinien być wydawany na receptę.
Dostępność jako wartość
Korelacje to gest równości w dostępie do kultury. Narracje dostępne są w formie nagrań głosowych oraz z napisami SDH. Spotkania z narratorami po seansach tłumaczone są na polski język migowy (PJM). Po festiwalu wybrane tytuły trafią na Adapter.pl – pierwszy polski portal VOD dla osób z dysfunkcjami wzroku i słuchu oraz do ogólnopolskiej dystrybucji w Sieci Kin Studyjnych.
Interesująco zapowiadają się też wydarzenia towarzyszące festiwalowi. Seanse premierowe poprzedzone będą animacjami z autorskimi narracjami m.in. Darii ze Śląska, Beaty Kwiatkowskiej, Konrada Imieli czy Tomka Tryzny, które powstały we współpracy z Kinomuralem – festiwalem sztuki nowych mediów. Odbędzie się także dyskoteka: Sylwia Chutnik i Maciej Kurowicki na jeden wieczór wejdą w rolę DJ-ów i 21 listopada zagrają dla festiwalowiczów w Concordia Design.
Gala otwarcia transmitowana będzie do kina Luna w Warszawie, Centrum Kultury w Lublinie, kina Spektrum w Gdańsku i do kina Pionier 1907 w Szczecinie.
Bilet na festiwal można kupić na .dcf.wroclaw.pl i korelacje.org.pl.
Organizatorem Korelacji są Kineskop oraz Dolnośląskie Centrum Filmowe.