Rekord liczby blokad dokumentów w mObywatelu. Jak to zrobić?

Jeszcze niedawno zastrzeżenie utraconego dokumentu wymagało kontaktu z bankiem (osobiście lub telefonicznie). Dzisiaj znacznie szybciej i wygodniej jest zgłosić fakt kradzieży czy zgubienia samemu online, korzystając z aplikacji mObywatel.

To właśnie usługa 'Zastrzeż dokument” miała mocno wpłynąć na rekordowy wzrost liczby zgłoszeń w Systemie Dokumenty Zastrzeżone.

Według informacji Ministerstwa Cyfryzacji w pierwszych trzech miesiącach 2026 roku Polacy zastrzegli 112,5 tys. dokumentów, czyli wyjątkowo dużo jak na jeden kwartał.

Utrata dowodu osobistego, paszportu albo prawa jazdy nie kończy się na konieczności wyrobienia nowego dokumentu. Problem zaczyna się wtedy, gdy zgubiony dokument trafi do osoby, która chce go wykorzystać do oszustwa.

Na cudze dane przestępcy mogą próbować:

• zaciągnąć pożyczkę lub kredyt,

• podpisać umowę abonamentową,

• wynająć sprzęt albo usługę,

• podszyć się pod właściciela dokumentu,

• przejść weryfikację tam, gdzie dokument nadal jest uznawany za ważny.

Dlatego liczy się czas reakcji, a im szybciej dokument zostanie zastrzeżony, tym mniejsze pole działania ma osoba, która mogłaby próbować go użyć. System Dokumenty Zastrzeżone jest wykorzystywany nie tylko przez banki, lecz także przez operatorów komórkowych oraz wiele innych firm i instytucji.

Usługa pozwala zgłosić utratę dokumentu bezpośrednio z poziomu aplikacji. Najlepiej zrobić to od razu po zauważeniu problemu, na przykład po kradzieży portfela, zgubieniu torby albo podejrzeniu, że dokument został sfotografowany lub skopiowany przez nieuprawnioną osobę.

W mObywatelu można zastrzec:

• dowód osobisty,

• paszport,

• prawo jazdy.

Po zastrzeżeniu dokument trafia do bazy Związku Banków Polskich. Podmioty korzystające z tego systemu mogą sprawdzić, czy dokument jest zastrzeżony, zanim pozwolą komuś użyć go do potwierdzenia tożsamości. To rozwiązanie nie daje stuprocentowej gwarancji, że oszust nie spróbuje działać, ale wyraźnie utrudnia mu wykorzystanie dokumentu w instytucjach, które weryfikują bazę.

Dobra wiadomość jest taka, że zastrzeżenie dokumentu nic nie kosztuje. Można to zrobić przez mObywatela, telefonicznie lub osobiście w placówce banku (jeśli dokument później się odnajdzie, dyspozycję można cofnąć).

MObywatel daje także dostęp do drugiej bardzo ważnej funkcji: zastrzeżenia numeru PESEL. Według Ministerstwa Cyfryzacji z tej usługi korzysta już ponad 8 milionów Polek i Polaków.

Zastrzeżenie PESEL-u ma chronić przed wykorzystaniem danych do czynności finansowych i formalnych. Blokada może utrudnić przestępcom zaciągnięcie pożyczki, wypłatę większej kwoty z bankomatu czy dokonanie czynności u notariusza na cudze dane.

Tobie natomiast w niczym nie przeszkadza, wiec nadal możesz załatwiać sprawy urzędowe, korzystać z lekarza, podróżować czy posługiwać się dokumentami w codziennych sytuacjach. W razie potrzeby zastrzeżenie można cofnąć, a później ponownie je włączyć.

Dokument warto zastrzec od razu, gdy pojawia się ryzyko, że mógł trafić poza twoją kontrolę. Nie trzeba czekać na pewność, że ktoś próbuje go wykorzystać.

Zrób to szczególnie wtedy, gdy:

• zgubisz portfel z dowodem osobistym,

• ktoś ukradnie Ci dokumenty,

• stracisz torbę, plecak lub bagaż,

• dokument został zostawiony w miejscu publicznym,

• podejrzewasz, że ktoś mógł zrobić zdjęcie dokumentu,

• masz wątpliwość, czy Twoje dane nie zostały przejęte.

W takich sytuacjach szybka reakcja jest ważniejsza niż zastanawianie się, czy dokument „może jeszcze się znajdzie”. Jeśli się odnajdzie, zastrzeżenie można cofnąć. Jeśli trafił do oszusta, zastrzeżenie może znacząco ograniczyć szkody.

Proces jest prosty i został zaprojektowany właśnie z myślą o sytuacjach, w których użytkownik działa pod presją.

Najczęściej wygląda to tak:

1. Otwórz aplikację mObywatel.

2. Wybierz usługę związaną z zastrzeganiem dokumentu.

3. Wskaż dokument, który chcesz zastrzec.

4. Potwierdź operację.

5. Zachowaj informację o wykonanym zastrzeżeniu.

Dane z raportu infoDOK pokazują, że ochrona dokumentów nie jest tylko teoretycznym tematem. W pierwszym kwartale 2026 roku średnia wartość pojedynczej próby wyłudzenia kredytu wyniosła około 18 tysięcy złotych.

To kwota, która dla wielu osób oznaczałaby poważny problem finansowy i długie wyjaśnianie sprawy z bankiem, policją oraz innymi instytucjami. Dlatego zastrzeganie dokumentów i PESEL-u warto traktować nie jako dodatkową opcję w aplikacji, ale jako element podstawowej ochrony tożsamości.