Przez jakiś czas Karol Nawrocki jakby przycichł, ale ostatnie dni pokazują, że nie zrezygnował ze swojej ambicji bycia kreatorem polskiej polityki ponad rządem. Konstytucja daje prezydentowi niezbyt wiele narzędzi, Karol Nawrocki postanowił więc użyć także tych, których konstytucja mu nie dała. Ale na politycznej wojnie z rządem prezydent wcale nie musi zyskać. A PiS może stracić.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Codzienna awantura między premierem a prezydentem dotknęła już ambasadorów i funkcjonariuszy służb specjalnych, aż w końcu przyszedł czas na sędziów. — Prezydent z jednej strony nominuje sędziów, ale z drugiej strony ma możliwość odmówić. Ja dzisiaj z tego prawa korzystam. Odmawiam nominacji 46 sędziów. To już nie tylko słowny sygnał, ale konkretna decyzja, aby nie dać nominacji. Nie będę także dawał awansów tym sędziom, którzy kwestionują porządek konstytucyjno-prawny i słuchają złych podszeptów ministra Waldemara Żurka — oświadczył Karol Nawrocki.
Było też o tym, że nie mogą jedni sędziowie kwestionować statusu innych i że „sędziowie ulegają wariactwom ministra”.
— Przez najbliższe pięć lat sędziowie, którzy kwestionują porządek konstytucyjno-prawny nie mogą liczyć na awans i nominacje. To były słowa, minęły trzy miesiące od przestrzegania sędziów, aby nie ulegali wariactwom, które wyprawia minister Żurek. Dzisiaj to już nie są tylko słowa, tylko konkretne działania — oświadczył Karol Nawrocki.
Pałac Prezydencki ogłosił decyzję, ale do popołudnia do ministra sprawiedliwości nie dotarła lista nazwisk, których problem dotyczy. Jak twierdzi Waldemar Żurek w Pałacu zalegało około 100 nominacji z rekomendacji neoKRS.
— Jeżeli te 46 osób przeszło przez neoKRS, a prezydent odmówił im przez wadliwe ukształtowanie tej organizacji, to mogę jedynie przyklasnąć. Jeśli jednak są pozamerytoryczne przesłanki, a takie informacje płyną z wypowiedzi jego współpracowników, to oznaczałoby przesunięcie punkt ciężkości. (…) Byłoby to działanie sprzeczne z naszą konstytucją. KRS przeprowadza konkurs, a prezydent wręcza nominacje — powiedział Waldemar Żurek.
Nieoficjalnie wiadomo jednak, że sprawa dotyczy głównie sędziów, którzy starali się o awans do sądów apelacyjnych, w większości do sądów okręgowych. I — jak wynika z informacji nieoficjalnych — prezydentowi nie chodzi wyłącznie o to, że ktoś zakwestionował czyjś status i groźny bandzior wyszedł na wolność, a takie wrażenie próbuje stworzyć Karol Nawrocki. Sprawa ma dotyczyć sędziów, którzy protestowali przeciwko działaniom Izby Dyscyplinarnej, sędziom, którzy chcieli, żeby OBWE skontrolowało wybory kopertowe czy sędziom, którzy chcieli wykonywać wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE (przypomnijmy, że Polska jest w Unii Europejskiej, i TSUE jest także naszym Trybunałem). Przynajmniej takie powody podaje prawicowy portal niezalezna.pl, który zdaje się wiedzieć doskonale, o co chodzi prezydentowi.
Karol Nawrocki blokuje nominacje w służbach i dyplomacji
Z nominacjami dla funkcjonariuszy służb specjalnych jest tak samo. Prezydent nie wręczył młodym kandydatom na oficerów służb nominacji, bo się obraził na służby. Ba, zażądał, żeby ich szefowie przeprosili i przyszli do Pałacu. W jakim trybie? Zapewne potulnym, bo innego na takie wezwanie konstytucja nie przewiduje. Prezydent oczywiście ma prawo spotkać się z szefem każdej służby, ale nie ma prawa ich do siebie wzywać ani żądać od nich czegokolwiek.
Cała sprawa tak naprawdę rozbija się o to, że szef BBN Sławomir Cenckiewicz nie ma dostępu do informacji niejawnych. Prezydent Nawrocki powołując go, doskonale to wiedział, bo konflikt o dostęp z SKW toczy się od zeszłego roku. W tej chwili sprawa jest w sądzie, a służby nie zamierzają przekazywać informacji komuś bez dostępu.
Tyle tylko, że w przypadku nominacji tego typu konstytucja używa pewnego wybiegu w odcieniach szarości. Otóż mówi, że prezydent wręcza nominacje. Zdaniem wielu konstytucjonalistów nie oznacza to, że prezydent może nominacji odmówić. Tak samo jest na przykład w przypadku sędziów do Trybunału Konstytucyjnego. Prezydent powołuje, ale nie ma nic o tym, że powołania może odmówić. Tyle że — jak wskazuje praktyka prezydencka — odmówić może. A potem udawać, że takich sędziów nigdy nie było.
Podobnie jest z ambasadorami. Prezydent mianuje ich po decyzji szefa MSZ i akceptacji premiera. O kandydaturach decyduje konwent służby zagranicznej, w którym zasiadają ludzie prezydenta. Ale nie oznacza to, że konwent ma rekomendować, kogo wskaże prezydent, albo że kandydatury prezydenta mają być uwzględnione. Mogą, ale nie muszą. Konwent został zresztą powołany za rządów PiS, bo wcześniej były tylko nieformalne konsultacje.
To niejedyne przykłady starań Karola Nawrockiego, by zmusić rząd do działań zgodnych z prezydencką agendą. Tak samo jest choćby ze sztandarową obietnicą Karola Nawrockiego, czyli obniżeniem cen prądu. Prezydent mówi, że to minister finansów po prostu ma znaleźć na to pieniądze.
Dlaczego w tak wielu sprawach Karol Nawrocki stara się zmusić rząd do ustępstw? Bo postanowił zmienić system polityczny. Trochę niezależnie od Konstytucji czy przyjętego od 30 lat standardu. Prezydent chciałby najbardziej funkcjonować w systemie, w którym przyszło funkcjonować tylko Lechowi Wałęsie — quasi prezydenckim. Dlatego stara się poszerzać pole swoich kompetencji. I to chyba także wybrzmiewa w zapowiedzi zmiany konstytucji, którą Karol Nawrocki powtórzył w wywiadzie dla telewizji wPolsce.
— Konstytucja po tych blisko 30 latach z całą pewnością wymaga refleksji — powiedział prezydent. Jak dodał, niebawem powstanie rada konstytucyjna, a on sam nie będzie odpowiadał za kształt projektu nowej ustawy zasadniczej.
Nawrocki podkreślił też, że „jeśli środowiska polityczne się z sobą nie dogadają” w kwestiach ustrojowych, a proces „destabilizacji państwa polskiego” się nie zatrzyma, to zrobi on wszystko, aby w przyszłym roku to obywatele zdecydowali o kształcie ustrojowym, zgłaszając wniosek o referendum.
Prezydent chyba zapomniał, że wniosek o referendum może złożyć, ale za zgodą Senatu a tej na pewno nie dostanie. Nawet gdyby zapisał w swoim projekcie, że to senatorowie od tej pory mają pełnię władzy w Polsce.
Za blokowanie rządu zapłaci PiS? Karol Nawrocki prowadzi ryzykowną grę
Na razie Prawo i Sprawiedliwość, a nawet bardziej Pałac Prezydencki, jest przekonany, że odmawianie nominacji pokaże prezydenta jako twardego gracza, który nie ma obaw przed pójściem na zwarcie z premierem. W tej chwili używa do tego wszystkich możliwych narzędzi, dość precyzyjnie wybierając, co zawetować, a co podpisać i jakie nominacje wręczyć, a jakich nie.
Tylko o ile odmówienie nominacji sędziowski prawdopodobnie przysporzy Nawrockiemu sympatii po jego stronie barykady, to już z nominacjami dla funkcjonariuszy nie jest to takie oczywiste. Prezydent, który co chwila coś wetuje albo kogoś nie powołuje, dość szybko może stać się hamulcowym, który nie tylko psuje krew premierowi, ale po prostu uniemożliwia przeprowadzenie jakichkolwiek zmian.
Coraz częściej ludzie prezydenta będą musieli tłumaczyć, dlaczego czegoś nie podpisał. Z kolei rząd zapewne w końcu wpadnie na pomysł, że przy takim trybie pracy trzeba prezydentowi po prostu wrzucać w ustawach przepisy, których zawetowanie będzie dotkliwe dla wszystkich, a w nominacjach takie, których niepodpisanie będzie trudne do uzasadnienia. Zapłaci za to PiS, bo wybory parlamentarne są wcześniej niż prezydenckie. A notoryczna wojna między premierem a prezydentem każe — zwłaszcza młodym wyborcom — szukać swoich politycznych sympatii gdzie indziej. Zyskiwać na tym będzie Konfederacja, a PiS powinno postawić sobie pytanie, czy właśnie o to chodzi prezydentowi Nawrockiemu?
