Sejm najpewniej przyjmie uchwałę, która wzywa rząd do rozmów z Rosją o usunięciu rosyjskiej ambasady z gigantycznego budynku i terenu leżącego tuż obok Belwederu, MON-u i willi premiera. Pomysł promował osobiście Jarosław Kaczyński, ale w Sejmie oszlifowano go tak, że połączył PiS i Koalicję 15 października.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
To było tuż po rosyjskim nalocie dronowym na Polskę. 17 września PiS wyszło z projektem uchwały w sprawie wywłaszczenia Rosjan z terenu ich ambasady w Warszawie. Projekt ten wsparł osobiście prezes PiS Jarosław Kaczyński. Stanął on na konferencji prasowej obok byłego szefa MON-u Mariusza Błaszczaka i byłego wiceszefa MON-u Marcina Ociepy, pomysłodawcy uchwały, by ją ogłosić i promować.
Początkowy sceptycyzm
W obozie rządowym panował sceptycyzm. Bo siłowe wyrzucanie Rosjan z ambasady to gwarantowany odwet ze strony Moskwy i wojna dyplomatyczna. Wiceszef MSZ Wojciech Zajączkowski w Sejmie i na posiedzeniach komisji sejmowych mówił o tym wprost — MSZ było więc przeciw takiej formie uchwały.
Zajączkowski mówił w Sejmie: — Należy mieć na uwadze również to, że podjęcie jednostronnych działań w celu wywłaszczenia lub jakiejś innej formy przymusowego odebrania stronie rosyjskiej nieruchomości przy ul. Belwederskiej 49 doprowadziłoby do zakłócenia funkcji dyplomatycznych, a tym samym do naruszenia przez Rzeczpospolitą wiążących ją regulacji prawno-międzynarodowych. W konsekwencji dałoby to Federacji Rosyjskiej podstawę do pociągnięcia Polski do odpowiedzialności prawno-międzynarodowej za czyn międzynarodowo bezprawny. Należy również zakładać, że próba pozbawienia Federacji Rosyjskiej nieruchomości spotkałaby się z działaniami o charakterze retorsji i skutkowałaby pozbawieniem Polski nieruchomości w Moskwie użytkowanej przez ambasadę Rzeczypospolitej na cele dyplomatyczne. Osobną kwestią są konsekwencje polityczne.
Projekt trafił do dwóch komisji sejmowych: obrony narodowej i spraw zagranicznych.
Wiceszef MSZ mówił tam: — Co rząd zamierza, czy co ja zamierzam zrobić z obecnością rosyjską w Warszawie? Dokładnie to samo co poprzedni rząd. Uważam, że polityka poprzedniego rządu, jeśli chodzi o porządkowanie kwestii nieruchomości dyplomatycznych, była słuszna. Natomiast nie rozumiem, dlaczego w pewnym momencie rząd zatrzymał się wówczas przy ambasadzie rosyjskiej. To był dokładnie najlepszy moment historyczny. Początek wojny.
Wiceszef MON mówił też, że „Rosja i Ukraina — kraje, które znajdują się w stanie wojny — do tej chwili nie dokonały konfiskaty swoich nieruchomości dyplomatycznych. Czyli ambasada ukraińska w Moskwie jest pusta i opieczętowana. Odpowiednio ambasada rosyjska w Kijowie jest pusta i opieczętowana, pomimo konfliktu wojennego”.
— Koszty takiego ruchu są poważne. Jak już powiedziałem, nawet oba kraje, które znajdują się w stanie konfliktu, nie posunęły się do takiego gestu — mówił Zajączkowski.
I spierał się z wnioskodawcą Marcinem Ociepą w Sejmie: — Bezpośrednim efektem tego pomysłu będzie to, że w Polsce nie będzie ambasady Rosji, na pewno przez jakiś czas. Prawdopodobnie będziemy musieli załatwiać nasze sprawy w ambasadzie rosyjskiej, w którymś z krajów sąsiednich, np. w Berlinie. Czy to jest celem?
Ambasada może zostać przeniesiona
W komisjach sejmowych tekst zmienił się jednak bardzo mocno.
Było: „Sejm RP wzywa Radę Ministrów do niezwłocznego przejęcia terenu przy ul. Belwederskiej w Warszawie, który sąsiaduje z MON (…), celem wzmocnienia ochrony kontrwywiadowczej oraz antydronowej siedziby MON, Belwederu oraz kompleksu prezesa Rady Ministrów przy ul. Parkowej. Sejm RP w celu realizacji powyższego wzywa rząd RP do przejęcia nieruchomości Ambasady Federacji Rosyjskiej w Warszawie z poszanowaniem Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych”.
A po pracach w komisjach Obrony Narodowej i Spraw Zagranicznych: „Sejm RP wzywa Radę Ministrów do zapewnienia warunków bezpieczeństwa terenu przy u. Belwederskiej 49 w Warszawie, który sąsiaduje z MON (…), w tym szczególnie wzmocnienia ochrony kontrwywiadowczej oraz antydronowej siedziby MON, Belwederu oraz kompleksu budynków KPRM (…). Sejm RP wzywa Radę Ministrów do podjęcia — z poszanowaniem prawa międzynarodowego — działań na rzecz przeniesienia Ambasady Federacji Rosyjskiej w Warszawie”.
Ton uchwały zmienił się zatem bardzo mocno. Z „wezwania do niezwłocznego przejęcia” ambasady na „wezwanie do podjęcia — z poszanowaniem prawa międzynarodowego — działań na rzecz przeniesienia ambasady”.
W głosowaniu na komisjach Obrony Narodowej i Spraw Zagranicznych było niemal jednogłośnie: 57 głosów za i jeden głos wstrzymujący się (to poseł z Konfederacji Korony Polskiej Grzegorza Brauna). Za głosowali też posłowie Koalicji 15 października.
— Chodzi o to, aby wysłać sygnał do Rosji Putina, że dalsza eskalacja, która staje się bardzo niebezpieczna, bo najpierw nalot dronów, a teraz wysadzanie torów kolejowych, spotka się z odpowiedzią państwa polskiego. Brak odpowiedzi to jest zachęta do eskalacji. A co rząd zrobi z tą uchwałą, to już decyzje MSZ i premiera. My symetrycznie nie odpowiemy Putinowi, bo nie wyślemy własnych dronów nad Rosję, ani nie będziemy dokonywać tam sabotaży. Musimy mieć inne narzędzia odpowiedzi. Sprawa ambasady Rosji w Warszawie powinna być więc eskalowana aż do siłowego odebrania Rosjanom jej terenu, jeśli będą oni nasilać hybrydowe ataki na Polskę — mówi nam Marcin Ociepa, były wiceszef MON.
Sprawa od początku budziła spore emocje. Witold Jurasz z Onetu tak komentował pomysł PiS: „Ogłoszony przez Jarosława Kaczyńskiego projekt uchwały PiS o wywłaszczeniu ambasady Rosji jest przykładem politycznego awanturnictwa. Przy okazji zaś dowodem braku elementarnej wiedzy na temat prawa międzynarodowego.
Jak podkreślał, wywłaszczenie Rosjan byłoby wprost niezgodne z prawem międzynarodowym — konwencją wiedeńską o stosunkach dyplomatycznych (jej zapis mówi: „Pomieszczenia misji, ich urządzenia i inne przedmioty, które się w nich znajdują, oraz środki transportu misji nie podlegają rekwizycji, rewizji, zajęciu lub egzekucji”). Zdaniem polityków PiS warunki się zmieniły, bo ambasada Rosji służy celom nie dyplomatycznym, ale do prowadzenia wojny hybrydowej.
Sejm najprawdopodobniej w piątek będzie głosował nad tą uchwałą.