Ghosting, czyli znikanie bez wyjaśnienia, w dzisiejszych czasach nie jest niczym niezwykłym — zwłaszcza w erze poszukiwania miłości na aplikacjach randkowych. Jednak zgodnie z wynikami najnowszego opracowania psychologicznego skłonność do „znikania” nie musi wcale wynikać z okrucieństwa czy obojętności. Czasem jest ona związana z naszym instynktem przetrwania.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że czytasz „Newsweeka”
Foto: Newsweek
Jak twierdzi psycholog kliniczny Charlie Heriot-Maitland, zjawisko ghostingu to jedno z wielu ludzkich zachowań, które powiązane jest ze starożytnym, ewolucyjnym systemem reagowania mózgu na zagrożenia. Mechanizm ten ma chronić nas przed domniemanym niebezpieczeństwem — nie jest natomiast odpowiedzialny za szczęście czy budowanie zdrowych relacji.
W swojej nowej książce „Controlled Explosions in Mental Health” Heriot-Maitland analizuje, w jaki sposób zachowania często określane jako autodestrukcyjne (m.in. prokrastynacja, perfekcjonizm, surowa samokrytyka czy ghosting) w rzeczywistości często są sposobami układu nerwowego na radzenie sobie ze strachem.
— Z perspektywy instynktu przetrwania, ghosting to pewnego rodzaju kompromis — powiedział psycholog w rozmowie z „Newsweekiem”. — Przynosi krótkotrwałą ulgę, zmniejszając natychmiastowy stres lub poczucie zagrożenia, ale w zamian powoduje długofalową szkodę. Układ nerwowy wybiera to, co w danym momencie wydaje się najbezpieczniejszą opcją, nawet jeśli z czasem ta decyzja prowadzi do rozpadu relacji.
Mężczyzna takie momenty nazywa „kontrolowanymi eksplozjami” — to niewielkie, wywołane przez nas samych zakłócenia, które mają zapobiec poważniejszej katastrofie emocjonalnej. Tak samo jak niektórzy zwlekają z wykonaniem zadania, by nie mierzyć się z lękiem przed porażką, lub wycofują się społecznie, by uniknąc odrzucenia, tak ghosting pozwala nam zachować kontrolę w sytuacji, w której bliskość wydaje się zbyt ryzykowna. To, co dzieje się w naszym mózgu jest szybkie i automatyczne.
— Kiedy ktoś decyduje się na ghosting, jego mózg odpowiada na bieżące zagrożenie, nie myśląc o długofalowych konsekwencjach — tłumaczy Heriot-Maitland. — Kontynuowanie rozmowy może kojarzyć się z lękiem, konfliktem lub wstydem. Milczenie przynosi natychmiastową ulgę.
Ghosting często staje się jednak samospełniającą się przepowiednią. Unikanie kogoś z obawy przed tym, że dana osoba nas nie polubi, ostatecznie uniemożliwia nawiązanie jakiejkolwiek relacji. Z czasem chwilowe poczucie bezpieczeństwa zapewnione zamienia się w samotność, poczucie winy czy nadszarpnięte zaufanie.
Heriot-Maitland przestrzega jednak przed moralnym ocenianiem ghostingu — niezależnie od tego, po której stronie tego zjawiska się znajdujemy. Wyjaśnianie go lenistwem, nieuprzejmością czy toksycznością tylko pogłębia wstyd i może utrwalać ten nawyk. Kluczowe jest zrozumienie, czy w danej sytuacji ghosting pełni funkcję ochronną, czy też powoli niszczy nasze życie.
— Przerwanie tego schematu nie polega na wymuszaniu innego zachowania, ale na zrozumieniu tego, co to zachowanie ma nam dać — tłumaczy mężczyzna. — Kiedy zobaczymy w naszym działaniu funkcję obronną i pozbędziemy się wstydu, pojawia się możliwość wyboru.
Wyrwanie się z cyklu ghostingu wymaga samowspółczucia, a nie samokrytyki. Kiedy zdamy sobie sprawę z tego, że za naszym milczeniem kryje się lęk lub niespełniona potrzeba, możemy zacząć szukać bezpieczniejszych sposobów na kontakt — bez niszczenia relacji, na których nam zależy.
— Celem nie powinna być walka z instynktem przetrwania, jednak nie powinniśmy także pozostawiać naszych zachowań bez żadnej kontroli — podkreśla Heriot-Maitland. — Mamy pewien wybór. W mojej książce pomagam czytelnikom dostrzec te kompromisy oraz proponuję praktyczne i pełne empatii sposoby ograniczania szkód bez wzmacniania poczucia wstydu.
Odniesienie
Heriot-Maitland, C. (2025). Controlled Explosions in Mental Health: A Compassionate Guide to Understanding Why Our Brains Self-Sabotage, Self-Criticise, and Self-Harm. Routledge.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.