Spożywanie żywności wysoko przetworzonej może powodować demencję. Najnowsze badania

Codzienne spożywanie nawet niewielkiej ilości chipsów ziemniaczanych może wpływać na wzrost ryzyka demencji, zgodnie z najnowszymi badaniami.
Badania wykazują, że zwiększenie udziału żywności wysokoprzetworzonej w codziennej diecie wiąże się z pogorszeniem funkcji poznawczych i większym prawdopodobieństwem rozwoju demencji.
Zmniejszenie spożycia produktów ultraprzetworzonych o 11 procent obniża ryzyko choroby Alzheimera oraz demencji w porównaniu do osób, które tego nie robią.
Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Interii

Najnowsze badania publikuje pismo „Alzheimer & Dementia: Diagnosis, Assessment & Disease Monitorung”. W ciągu roku przeanalizowano zwyczaje żywienie 2 100 Australijczyków w wieku 40-70 lat.

Okazało się, że wystarczy zaledwie o 10 proc. dziennie zwiększyć spożycie żywności wysokoprzetworzonej (UPF), by wzrosło ryzyko demencji. Oznacza to, że wystarczy codziennie sięgać po niewielką torbę chipsów.

Główna autorka badania Barbara Cardoso z Monash University w Melbourne podkreśla, że negatywnych skutków dla zdrowia spożywania żywności wysokoprzetworzonej nie zrekompensujemy sięgając także warzywa i owoce. Paczka chipsów lub innych przetworzonych produktów psuje całodniową dietę. – Nasze badania wykazały, że spożywanie UPF pogarsza koncentrację uwagi i zwiększa ryzyko demencji u osób w średnim wieku i u seniorów – zaznacza specjalistka.

Wzrost UPF w diecie zwiększa ryzyko demencji. Najnowsze badania naukowców

W Polsce spożycie żywności wysokoprzetworzonej stale się zwiększa. Według Public Health Nutrition Journal na produkty ultraprzetworzone przypada prawie 37 proc. zakupów żywności. W Europie przodują pod tym względem Brytyjczycy, którzy spożywają 50,7 proc. UPF, a na kolejnym miejscu są Niemcy (46,2 proc.) oraz Irlandczycy (45,9 proc.). Najmniej żywności wysokoprzetworzonej na naszym kontynencie spożywają Portugalczycy (10,2 proc,), Włosi (13,4 proc.) oraz Grecy (13,7 proc.).

Najnowsze badania australijskich uczonych nie są zaskoczeniem. Podobnie alarmujące są obserwacje przeprowadzone w innych krajach. W styczniu 2026 r. pismo „Neurology” opublikowało badania sugerujące, że każde zwiększenie spożycia żywności wysokoprzetworzonej o 10 proc. zwiększa ryzyko demencji o 16 proc. Nawet u tych osób, które sięgają głównie po produkty roślinne.

– Obydwa badania wskazują, że większe spożycie UPF może pogarszać zdolności poznawcze – stwierdza w wypowiedzi dla stacji CNN prof. Taylor Kimberly z Harvard Medical School w Bostonie. Specjalista jest głównym autorem badania opublikowanego w styczniu tego roku.

Spożywanie żywności wysokoprzetworzonej szkodzi zdrowiu. Większe ryzyko demencji

Do podobnych wniosków skłaniają badania opublikowane w kwietniu 2026 r. również przez pismo „Neurology”. Wykazano w nich, że zmiana diety polegająca na zmniejszeniu spożycia żywności wysokoprzetworzonej o 11 proc. zmniejsza ryzyko choroby Alzheimera oraz demencji, w porównaniu do tych osób, które tego nie zrobiły.

Według badań z 2022 r. opublikowanych przez „JAMA Neurology” osoby często sięgające po UPF wykazują o 28 proc. szybsze pogarszanie się funkcji poznawczych i o 25 proc. pogorszenie funkcji wykonawczych, czyli takich jak planowanie, organizacja, skupienie uwagi, kontrolowanie emocji oraz elastyczne dostosowywanie się do nowych sytuacji.

Barbara Cardoso z Monash University w Melbourne przekonuje, że im wcześniej zrezygnujemy ze spożywania żywności wysokoprzetworzonej, tym pozytywne skutki dla naszego mózgu będą większe. Najlepiej jest zmienić dietę jeszcze w średnim wieku, zanim zaczną pojawiać się pierwsze objawy demencji.