Pisowcy zapowiadają mu dintojrę, Nawrocki rzuca kłody pod nogi, a jeszcze „nasi” w niego walą i Donald go blokuje. I tak miota się Waldek w bagnie zostawionym mu przez Ziobrę — opowiadają współpracownicy ministra sprawiedliwości.
Sala sejmowa pod koniec marca. Prezydencki minister Zbigniew Bogucki w swoim stylu okłada rządzącą koalicję w dyskusji nad nowelizacją kodeksu postępowania karnego. Mówi o ochronie pedofilów przez rządzącą koalicję, a nawet zahacza o nekrofilię. Odpowiada mu minister Waldemar Żurek. Jest rozkojarzony, nie może zebrać myśli. Wypada bardzo słabo w starciu z szefem kancelarii. Po wystąpieniu idzie prosto na dziennikarską galerię, żeby udzielić wywiadu TVP Info.
— Pani ministrze, udzielanie wywiadów jest poza salą sejmową — krzyczy marszałek Czarzasty w kierunku galerii. — Panie ministrze, proszę opuścić salę sejmową!
Żurek natychmiast wychodzi. Posłowie prawicy triumfują, „komucha” Czarzastego nagradzają owacją.
— Jak on strasznie Włodka wkurzył, to pani nie ma pojęcia — śmieje się polityk lewicy. — Nie dość, że przyszedł nieprzygotowany, nie umiał sensownie odpowiedzieć Boguckiemu, to jeszcze potem leci brylować w mediach, a my musimy sami się bić za niego. No, cały Waldek z tego wyszedł.
Ta sytuacja dobrze oddaje pozycję, w jakiej znalazł się minister sprawiedliwości. Wkurza wszystkich.
***
Dla PiS jest złem wcielonym. Dla Jarosława Kaczyńskiego wręcz stalinowskim sędzią i prokuratorem w jednym. — To są wszystko działania, które w jakiejś mierze przypominają to, co działo się w sądownictwie polskim po roku 1945 — mówił prezes.
W tym samym tonie uderzył Michał Woś (oskarżony w sprawie zakupu Pegasusa za pieniądze z Funduszu Sprawiedliwości): „Bezczelność, jakiej by się Stalin z Bierutem nie powstydzili”. Za to inny zastępca Zbigniewa Ziobry w resorcie sprawiedliwości Sebastian Kaleta ocenia poczytalność Żurka, twierdząc, że „peron mu odjechał”. Ale wszyscy w obozie PiS jednym głosem zapowiadają, że prędzej czy później Waldemar Żurek będzie siedział.
Gorzej dla ministra i prokuratora generalnego, że nie przekonał do siebie elektoratu koalicji 15 października ani zwykłych obywateli. Dla radykalnych wyborców miał być wymarzonym „drwalem z siekierą”, który rozliczy osiem lat demolowania państwa i prawa oraz rozkradania lub wyrzucania w błoto miliardów złotych. Miliony obywateli czekały na naprawienie sytuacji w sądownictwie i prokuraturze.
Mija osiem miesięcy i światła w tunelu nie widać.
Neosędziowie, jak orzekali, tak orzekają, a ich wyroki są kwestionowane. Jedna z izb Sądu Najwyższego wciąż jest nielegalna w świetle prawa Unii Europejskiej. Rozliczenia ośmiu lat patologicznych rządów PiS ugrzęzły na etapie zarzutów i aktów oskarżenia.
Miało być spektakularnie, skutecznie i szybko. Na razie spektakularne są tylko wpadki prokuratury przy najbardziej medialnych sprawach. A to źle napisany wniosek o obciążenie majątku Zbigniewa Ziobro hipoteką i odrzucenie go przez sąd, a to nieskuteczne starania o ekstradycję byłego szefa RARS Michała Kuczmierowskiego, a to wodzący za nos wymiar sprawiedliwości Grzegorz Braun, który wciąż jest nieosądzony, choć dowody jego win są ewidentne.
„Najpierw niemota Bodnar rozsiadł się nad oczywistymi oczywistościami i myślał dwa lata, a teraz Żurek zasnął przy biurku”.
„Donald Tusk mógł zostawić Bodnara na stanowisku. Żurek nie ma pomysłów”.
„To tylko cyrk pod publikę. Nic więcej. Pana Żurka zaprosili do pracy, a później związali mu ręce?”.
To próbka cytatów z mediów społecznościowych zwolenników Koalicji Obywatelskiej.
Nawet kiedy w otoczeniu Donalda Tuska pytam, czy Waldemar Żurek nie powinien przyspieszyć z rozliczeniami i naprawą wymiaru sprawiedliwości, pada krótkie: „a powinien”.
Tylko że to wszystko nie jest takie proste.
***
— Czy pani sobie wyobraża, że w prokuraturze wciąż pracują ludzie odpowiedzialni za inwigilowanie Brejzów Pegasusem? Czy w ogóle jakiś prokurator odpowiedział za to, co robił przez osiem lat? — denerwuje się urzędnik Prokuratury Krajowej, wyraźnie sugerując, że problemem jest Dariusz Korneluk, stojący na jej czele.
Współpracownicy Żurka, który jest też prokuratorem generalnym, opowiadają, że dwa-trzy razy w tygodniu musi on jeździć do Prokuratury Krajowej, a ponieważ większość zastępców prokuratora generalnego (PiS ponownie połączyło funkcję ministra z funkcją prokuratora) to zagorzali ziobryści, zaczął wzywać prokuratorów referentów, którzy opowiadają mu o sprawach, które prowadzą. — I potem musi pilnować, czy „dowieźli”, czyli po dwóch, trzech miesiącach dopytuje, co z ich śledztwem dalej się dzieje. To wszystko powinni nadzorować prokurator krajowy i pozostali zastępcy — opowiada jeden z naszych rozmówców.
Zdaniem innego problem polega na tym, że niektórzy uznali, że jak już dostali stołek od nowej władzy, to właściwie są to wystarczające zmiany w prokuraturze.
— Bodnar zawalił sprawę — twierdzi kolejny współpracownik Żurka. — Zamiast razem z ziobrystą Barskim wywalić od razu wszystkich jego zastępców, zostawił ich i teraz jeżdżą po kraju i zapowiadają, że za chwilę znów to oni będą rządzić w prokuraturze. Przecież to jest totalne bagno. Jeśli pisowskie cyngle wciąż siedzą na ważnych stołkach, to pani myśli, że liniowi prokuratorzy będą uczciwie zasuwać przy śledztwach dotyczących bezprawia za rządów Zjednoczonej Prawicy? Po zwycięstwie Nawrockiego nawet nie ukrywają, że im się robić nie chce, dla świętego spokoju przedłużają tylko swoje śledztwa o pół roku. A potem jeszcze widzą takiego Ziarkiewicza, który kasuje co miesiąc ponad 30 tys. zł i nikt mu nic nie może zrobić — denerwuje się nasz rozmówca.
Jerzy Ziarkiewicz to zaufany człowiek Ziobry, zdymisjonowany były szef Prokuratury Regionalnej w Lublinie. Prokuratura nie może mu postawić zarzutów przekroczenia uprawnień, poświadczenia nieprawdy i ukrywania dokumentów, bo od ponad roku wniosek o uchylenie immunitetu leży w składającej się z samych neosędziów Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. W związku z tym Ziarkiewicz zarabia co miesiąc 43 tys. zł brutto. A sąd dyscyplinarny właśnie uznał, że Ziarkiewicz może wrócić do pracy zaraz po świętach, i nie przedłużył jego zawieszenia.
***
— Wkurza mnie najbardziej brak czasu i odwagi cywilnej u ludzi — mówi Waldemar Żurek, gdy pytam, co w jego robocie jest najtrudniejsze.
— Upadła komuna i postanowiłem, że to jest czas, żeby zacząć coś robić na serio. Dlatego z leśnictwa przepisałem się na prawo. Ale cały czas gra we mnie duch wolności, a przynajmniej staram się nie zapominać, że kiedyś grał — opowiada minister.
Chroniony przez ubranego w białą koszulę i elegancki garnitur oficera SOP członek rządu w glanach, bojówkach i czerwonej bluzie z kapturem wciąż ma coś w sobie z punkowca, którym był w młodości. Od 2015 r. buntował się jako sędzia, mówiąc głośno, że PiS tworzy ustrój autorytarny. Zakamuflowaną dyktaturę, która brała na celownik niezależnych, a zostawiała na stanowiskach lub awansowała uległych albo cynicznych karierowiczów w wymiarze sprawiedliwości: sędziów hejterów, prokuratorów ukrywających akta w garażu, adwokatów pozywających na zlecenie władzy wolne media.
I to jest drugi powód frustracji Waldemara Żurka, który uważa, że z dyktaturą trzeba walczyć. Jeśli nie da się jej obalić na mocy prawa, to trzeba siłą. W przypadku upolitycznionej przez PiS Krajowej Rady Sądownictwa chciał po prostu zamknąć jej członkom drzwi i wyłączyć ogrzewanie. A do Trybunału Konstytucyjnego wprowadzić nowych sędziów. Jeśli będzie trzeba, to w asyście Służby Ochrony Państwa.
— Wie pani jednak doskonale, że na taką akcję musi być pozwolenie polityczne. Żurek, kiedy jeszcze ministrem nie był, wielokrotnie mówił, że KRS jest wybrana niezgodnie z prawem, więc to nie on podjął decyzję, żeby robić teraz wszystko zgodnie z pisowskimi przepisami — tłumaczy jeden z urzędników.
Sprawa jest prosta — jak trzeba było przejąć TVP, to minister kultury „wejście z drzwiami” na Woronicza zorganizował. Jak trzeba było z Prokuratury Krajowej wywalić Barskiego, też dało się to zrobić. Dlatego jeśli minister sprawiedliwości nie wprowadza „siłowych” rozwiązań, to wyłącznie dlatego, że nie ma na to zgody.
— To premier jest hamulcowym — wyjaśnia nasz rozmówca.
Ale Donald Tusk też nie jest w łatwej sytuacji. Albo może działać jak PiS, na rympał, albo próbować zachować minimalne chociaż standardy obowiązujące w państwie prawa. Wybrał to drugie, a to nie zadowala ani jego wyborców, ani partyjnych jastrzębi.
— Wymiar sprawiedliwości musi działać zgodnie z prawem i to nie jest chyba jakieś nadmiernie zaskakujące? A jeśli zgodnie z prawem, to musi trwać. Nie jesteśmy tymi gośćmi, którzy w zaciszu politycznych gabinetów stawiają zarzuty i wydają wyroki — denerwują się ludzie z otoczenia premiera.
Z tyłu głowy jest też ponoć obawa, że jeśli teraz koalicja pójdzie na ostro, to po ewentualnym odbiciu władzy PiS bez mrugnięcia okiem powsadza Tuska i jego ludzi za kraty. Jednak niektórzy na taki argument reagują gorzkim śmiechem. — Wsadzą nas tak czy inaczej — mówi polityk KO.
Różnica jest taka, że Żurkowi nie chodzi o sądy kapturowe ani wyroki w zaciszu gabinetów, tylko o elementarne porządki w wymiarze sprawiedliwości. — Jak mamy pracować, skoro wszystkie bezpieczniki zostały wymontowane, a dziury zalane betonem? Jeśli go nie rozkruszymy, to po prostu nic się nie zmieni — mówią zrezygnowani współpracownicy ministra. Ich zdaniem inaczej niż siłowo po prostu niektórych rzeczy nie da się zrobić, ale zgody na to nie ma i nie wiadomo, czy kiedykolwiek będzie. — W kampanii wyborczej 2023 r. wydawało się, że to będą bardziej zdecydowane ruchy — przypominają nasi rozmówcy i dodają, że po to przecież premier wziął Żurka, żeby było na ostro, a Bodnar był za grzeczny dla wyborców koalicji 15 października.
***
Trzecia sprawa, która spędza sen z powiek ministra, to koalicjanci Tuska. A tak się złożyło, że Żurek wszedł do jednego z najtrudniejszych rządów po 1989 r., a na pewno do najtrudniejszego rządu Donalda Tuska. Już koalicja dwupartyjna jest trudna, a taka jak ta — złożona z czterech partii — to koszmar dla każdego polityka.
Nasi rozmówcy z resortu sprawiedliwości podają przykład ustawy, która miała ułatwić procedurę rozwodową dla par bez małoletnich dzieci. Ministerstwo od początku chciało rozładować tłok i kolejki w sądach i dać możliwość rozwodu przed urzędnikiem stanu cywilnego. Dyskusja trwała w rządzie rok.
— Cały czas trzeba było się bić z ludowcami. Co już mieliśmy gotowe przepisy, to oni, że to zamach na świętą instytucję rodziny, że nie można ułatwiać rozpadu tradycyjnego małżeństwa. W ten sposób nic się nie da zrobić, nie mówiąc o tym, że nie ułatwiamy życia tysiącom ludzi i mogą sobie o tym przypomnieć przy urnach wyborczych — narzekają pracownicy ministerstwa.
Do tego wszystkiego dochodzi walenie głową w mur pałacu prezydenckiego. Żurek jest trzeci na liście największych wrogów Karola Nawrockiego za Tuskiem i Czarzastym. Nominat Jarosława Kaczyńskiego doskonale wie, że pisowskiego status quo w wymiarze sprawiedliwości trzeba bronić za wszelką cenę. Nieważne, czy chodzi o KRS, o TK, o zmiany kodeksowe, czy o rozdzielenie funkcji ministra i prokuratora. Każda z tych propozycji od razu włącza w pałacu wszystkie dzwonki alarmowe.
***
Na razie nie myśli o karierze politycznej. Jego współpracownicy mówią, że kiedy odejdzie z rządu, chciałby pracować w jakiejś międzynarodowej instytucji. Widać jednak, że rozumie, czego chce od niego najtwardszy elektorat KO, i robi to, co może się spodobać potencjalnym wyborcom.
Cofnął apelację prokuratury od wyroku uniewinniającego aktora Piotra Zelta, który w czasie kryzysu imigracyjnego na granicy z Białorusią ówczesną rzeczniczkę straży granicznej kpt. Annę Michalską nazwał „twarzą bestialskich, bandyckich standardów państwa PiS”.
Żurek wziął też do resortu prokurator Ewę Wrzosek — tak jak on ofiarę pisowskich represji, która krytykowała Adama Bodnara za zbyt wolne tempo zmian. Chyba liczył na to, że otworzy mu drzwi do prokuratury i pomoże przekonać prokuratorów, że nie mają co czekać na powrót PiS do władzy. Nie udało się, bo Wrzosek ma sporo przeciwników nie tylko wśród śledczych wiernych poprzedniej władzy. Minister prokurator generalny tłumaczy teraz, że pani prokurator wciąż używa języka walki, zamiast przejść w tryb budowania prokuratury na nowo.
Na pytania, czy tak po ludzku nie ma dość, nie woli tego rzucić i wyjechać w Bieszczady, jego współpracownicy odpowiadają, że w Bieszczady minister jeździ tylko na Cieszanów Rock Festiwal.
— Nie, nie jest zniechęcony. Dajmy mu jeszcze szansę — zapewnia polityk prawnik, który spotyka się z ministrem regularnie.
— Jestem w stanie się założyć, że dwie rzeczy przepchnie i to będzie gigantyczny sukces. Niezależnie od wszystkich kombinacji otoczenia Nawrockiego Waldek doprowadzi do wprowadzenia nowych sędziów do Trybunału Konstytucyjnego. I tak samo będzie z Krajową Radą Sądownictwa. Nawet jak się pani Dagmara [Pawełczyk-Woicka, szefowa KRS, koleżanka szkolna Zbigniewa Ziobry — red.] tam zabarykaduje, to Żurek znajdzie sposób, by uzdrowić ten organ. Jest naprawdę zdeterminowany — przekonują zwolennicy ministra.
Musi być zdeterminowany, bo po prostu nie ma wyjścia.
— On naprawdę postawił wszystko na jedną kartę. Może politycy tego nie rozumieją, bo są w polityce od zawsze i na zawsze, ale zrezygnował ze statusu i immunitetu sędziego. Może wrócić tylko za zgodą prezydenta, ale nikt nie ma złudzeń, że Nawrocki okaże mu łaskę. Więc Waldek nie ma wyjścia. Musi się bić — mówi znajomy ministra Żurka.
