Donald Trump powtórzył w Davos, że Stany Zjednoczone muszą mieć Grenlandię. Wykluczył jednak użycie siły do zajęcia wyspy. W zaskakująco ugodowym tonie prezydenta USA kryła się jednak groźba. Danię i Europę czekają trudne dni.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Najbardziej oczekiwane przemówienie tego roku było w gruncie rzeczy strumieniem świadomości Donalda Trumpa. Na najważniejszym światowym forum gospodarczym przez godzinę i 11 minut amerykański przywódca przeplatał arcyważne oświadczenia w sprawie Grenlandii czy NATO z absurdalnymi, dziwacznymi i niezwiązanymi z tematem twierdzeniami.
Było więc samochwalstwo (w USA stał się cud, w który nikt nie wierzył”), połajanki i projekcja własnej niechęci do NATO (płaciliśmy 100 proc. rachunków za NATO, a oni by nas nie bronili), wyśmiewanie się z Macrona („widzieliście Emmanuela w jego pięknych okularach przeciwsłonecznych. Co się, do diabła, stało?”). Było mnóstwo dygresji na tematy dotyczące wewnętrznych spraw USA (zły szef Rezerwy Federalnej, za wysokie oprocentowanie kart kredytowych, nieudolność gubernatorów z Partii Demokratycznej). Była płomienna tyrada na ulubiony przez prezydenta temat — zielona energia to oszustwo, a turbiny wiatrowe niszczą świat („wiatraki-przegrywy”). Choć było to chyba najbardziej chaotyczne wystąpienie Trumpa od rozpoczęcia drugiej kadencji, to uważam je za najważniejsze.
Donald Trump w Davos o Grenlandii. Wyłożył karty na stół
Prezydent USA położył bowiem wszystkie karty na stół. Ponowił ofertę w sprawie zamorskiego terytorium Danii: „Chcę wejść w natychmiastowe negocjacje, by po raz kolejny rozmawiać o nabyciu Grenlandii przez Stany Zjednoczone”. Wyłuszczył też, dlaczego kluczowe jest to, aby Grenlandia stała się amerykańska: „Kto broniłby wynajętego kawałka lodu?!”. Wcześniej w wywiadzie dla „New York Timesa” Trump mówił, że własność ma znaczenie psychologiczne.
Co najważniejsze zasugerował, że jeśli Dania nie odda/sprzeda tego „kawałka lodu” Stanom Zjednoczonym, Amerykanie zostawią Danię i Europę same sobie (czytaj — na pastwę Rosji). „[Duńczycy — red.] mają wybór. Mogą powiedzieć »tak«, a my będziemy im za to bardzo, bardzo wdzięczni. Albo mogą powiedzieć »nie« — a my to zapamiętamy” — mówił.
Właśnie to „zapamiętamy” zabrzmiało jak groźba, choć Trump otwarcie nie groził — jak do tej pory — interwencją wojskową: „Nie będę używał siły. Stany Zjednoczone proszą tylko o miejsce, które się nazywa Grenlandia, którą już mieliśmy, ale oddaliśmy to Danii. Wcale nie tak dawno temu, wtedy, kiedy pokonaliśmy Niemców, Japończyków, Włochów i innych podczas II wojny światowej. Oddaliśmy tę Grenlandię. Byliśmy wtedy potężną siłą, ale teraz jesteśmy jeszcze potężniejszą” — mówił. Przyznał, że gdyby Stany Zjednoczone zdecydowały się na zajęcie wyspy siłą, byłyby „nie do zatrzymania”.
Według Trumpa przejęcie Grenlandii nie powinno być problemem, bo w zasadzie ta wyspa była już amerykańska: „Po wojnie Grenlandię zwróciliśmy w Danii. Jacy głupi byliśmy, że to zrobiliśmy, ale to zrobiliśmy. Oddaliśmy ją, ale [Duńczycy — red.] są teraz niewdzięczni.”. W rzeczywistości Grenlandia nigdy, także w czasie II wojny światowej, nie była częścią USA. Jednocześnie zdaniem Trumpa nie ma nic złego w tym, że USA chcą kupić Grenlandię dokładnie tak, jak kupiły wiele innych terytoriów na przestrzeni swej historii.
Prezydent USA zapewnił, że nie chodzi mu o złoża metali ziem rzadkich („są setki stóp pod lodem”), ale bezpieczeństwo USA oraz NATO w obliczu zapędów Chin i Rosji: „Jeżeli będzie jakakolwiek wojna, duża część działań będzie rozgrywać się na tym kawałku lodu, rakiety będą latały nad środkiem kawałka tego lodu”. Trump zapewnił, że na wyspie Amerykanie zbudują najnowocześniejszą na świecie tarczę antyrakietową.
Amerykańska Grenlandia ma być według Trumpa nie tylko bezpieczniejszym, ale lepszym miejscem na ziemi. „Tylko Stany Zjednoczone mogą chronić tą wielką masę ziemi, wielki kawał lodu, mogą rozbudować [Grenlandię — red.], mogą sprawić, aby była ona dobrym miejscem [do życia — red.], aby był bezpieczna dla Europy oraz dla nas” — mówił. W pewnym momencie pomylił Grenlandię z Islandią. Stwierdził, że do momentu, w którym zaczął mówić o „Islandii”, wszyscy go kochali (mówili o mnie „tatuś”), ale stawiając sprawę jasno z „tatusia” Europy stał się „strasznym człowiekiem”.
Długa lista żalów Donalda Trumpa. W Davos łajał Europę
O wojnie w Ukrainie mówił niewiele — zaznaczając, że to problem UE i europejskich członków NATO („nas oddziela piękny ocean”). Powtórzył, że wojna jest poniekąd winą Bidena (co oczywiście nie jest prawdą), a on bardzo chce zakończyć tę „krwawą łaźnię, rzeźnię”. Zapowiedział, że będzie znowu rozmawiał na ten temat z Putinem i Zełenskim (z prezydentem Ukrainy ma się spotkać w czwartek).
Trump nie byłby sobą, gdyby występując w Davos, nie wygłosił litanii pochwał na cześć siebie i potęgi Stanów Zjednoczonych („USA trzymają cały świat na powierzchni”, „bez nas wiele z tych krajów [Zachodu — red.] by nie funkcjonowała”.
Apoteozie Ameryki towarzyszyło łajanie Europy. W przekonaniu Trompa USA były przed dekady wykorzystywane przez europejskich sojuszników („wpompowaliśmy biliony dolarów w NATO i UE”), którzy jak by przyszło co do czego, nie stanęliby w jej obronie Stanów Zjednoczonych (co nie jest prawdą, bo po zamachach 11 września 2001 r. NATO jedyny jak dotąd raz uruchomiło art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego i sojusznicy USA stawili się na wezwanie). Co więcej, w pewnym momencie Trump stwierdził, że uratował NATO przed upadkiem, zmuszając sojuszników do podniesienia wydatków na obronność z poziomu 2 proc. na 5 proc. PKB.
Podsumowując — z buńczucznych wypowiedzi przed wylotem Trumpa do Davos wynikało, że mogło być znacznie gorzej. Prezydent USA lekko spuścił nieco z tonu i zrezygnował z otwartych gróźb, widząc coraz bardziej asertywną postawę Europy (i nerwowość na rynkach finansowych). Duńczyków czekają trudnej dni, tygodnie i miesiące, bo z wystąpienia wynikało, że Trump nie odpuści Grenlandii. Wolałbym się mylić, ale myślę, że negocjacje w sprawie przejęcia wyspy przez USA są nieuniknione.
