WIBOR jest legalny. Opinia Rzecznika TSUE to jasny sygnał dla rynku

Rzecznik nie zakwestionował ani zasad jego wyznaczania, ani sposobu jego stosowania przez banki, co w praktyce oznacza, że fundamenty systemu finansowego pozostają nienaruszone. Dla rynku to jasny sygnał stabilności i zapowiedź, że wyrok TSUE najprawdopodobniej utrzyma ten pogląd.

Wyrok TSUE spodziewany jest na początku 2026 roku, opinia Rzecznika ma ułatwić Trybunałowi wydanie orzeczenia. Niemniej kierunek wyznaczony przez Rzecznika Generalnego można uznać za pozytywny dla stabilności sektora finansowego i zgodny z dotychczasową linią orzeczniczą polskich sądów.

Nie ma mowy o podważaniu legalności wskaźnika WIBOR

Rzecznik Generalny TSUE wyraźnie rozdzielił dwie kwestie – z jednej strony umowy kredytowe zawierające klauzule odwołujące się do WIBOR-u, z drugiej zaś samą metodologię jego ustalania. Z opinii wynika jednoznacznie, że sądy krajowe nie mają prawa badać sposobu wyznaczania WIBOR-u – to obszar objęty regulacjami unijnymi, w szczególności rozporządzeniem BMR, które określa zasady tworzenia, nadzoru i stosowania wskaźników referencyjnych w Unii Europejskiej. Tym samym nie ma mowy o podważaniu legalności samego wskaźnika. WIBOR, którego administratorem jest GPW Benchmark, działa pod ścisłym nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego oraz w zgodzie z europejskimi standardami. Jak podkreślił rzecznik, dopuszczenie badania sposobu wyznaczania wskaźnika WIBOR przez sądy cywilne podważałoby cały unijny system zarządzania takimi wskaźnikami wynikający z rozporządzenia BMR. Fundamenty tego systemu pozostają więc nienaruszone. W ocenie Rzecznika Generalnego kluczowym zagadnieniem dla oceny zgodności postanowień umów kredytowych opartych na WIBOR-ze nie jest więc sposób ustalania tego wskaźnika (bo on w ogóle nie może podlegać badaniu przez sądy cywilne), ale przejrzystość informacji przekazywanych kredytobiorcom przy zawieraniu tych umów. Ocenie podlega więc to, czy bank w sposób zrozumiały informował o zasadach zmiennego oprocentowania i o ryzykach z nim związanych. Nie oznacza to jednak, że bank miał obowiązek tłumaczyć klientowi szczegółową metodologię ustalania wskaźnika. Takie dane są publicznie dostępne i publikowane przez administratora – GPW Benchmark – zgodnie z prawem. Bank ma natomiast obowiązek przekazać nazwę wskaźnika, dane o jego administratorze oraz ogólne konsekwencje finansowe zmiennej stopy. Taki standard informacyjny odpowiada wymogom unijnej dyrektywy 93/13. Brak szczegółowej wiedzy o matematycznej formule nie oznacza braku przejrzystości. Wystarczy, że konsument jest świadomy, iż oprocentowanie jest zmienne, zależne od wskaźnika rynkowego i może powodować wahania wysokości rat.

Sądy: banki działają zgodnie z prawem

Z dotychczasowego orzecznictwa polskich sądów wynika, że banki wywiązywały się ze swoich obowiązków informacyjnych. Sądy wielokrotnie wskazywały, że kredytobiorcy byli informowani o ryzyku zmian oprocentowania i o mechanizmie jego wyliczania. Co istotne, nie zapadł dotąd żaden prawomocny wyrok sądu powszechnego, który kwestionowałby legalność WIBOR-u lub wskazywał na systemowe naruszenia obowiązków informacyjnych po stronie banków. Przeciwnie – prawomocne rozstrzygnięcia w tego typu sprawach były korzystne dla sektora bankowego. To potwierdza, że polskie sądy konsekwentnie uznają WIBOR za zgodny z prawem i rynkowymi zasadami.

Warto podkreślić, że legalność WIBOR-u potwierdzają również wszystkie kluczowe instytucje publiczne w Polsce. Ministerstwo Finansów, Komisja Nadzoru Finansowego czy Narodowy Bank Polski zgodnie wskazują, że WIBOR jest wskaźnikiem referencyjnym zgodnym z prawem Unii Europejskiej, właściwie nadzorowanym i transparentnym. Tak szeroki konsensus instytucjonalny stanowi ważny argument na rzecz stabilności systemu finansowego. Gdyby pojawiły się jakiekolwiek przesłanki co do wadliwości WIBOR-u, to właśnie te organy miałyby obowiązek interweniować. Nigdy nic takiego nie miało miejsca.

Masowe podważanie umów bez argumentu

Rzecznik Generalny TSUE wyraźnie wskazał, że ewentualne postępowania sądowe w sprawach kredytów z WIBOR-em powinny opierać się na indywidualnej ocenie przejrzystości danej umowy. Brak przejrzystości nie oznacza automatycznie abuzywności klauzuli – to dopiero pierwszy etap badania rozstrzygający, czy dane postanowienie w ogóle może podlegać dalszej kontroli. Dopiero w razie stwierdzenia braku przejrzystości postanowienia umownego sąd krajowy może przystąpić do badania, czy faktycznie doszło do znaczącej nierównowagi pomiędzy stronami. W praktyce oznacza to, że nie można mówić o „drugiej fali frankowej”. Nie istnieje uniwersalny argument, który pozwalałby masowo podważać umowy kredytowe oparte na wskaźniku WIBOR. Każdy przypadek musi być analizowany osobno, z uwzględnieniem treści umowy, chwili jej zawarcia i przekazanych klientowi informacji.

Opinia Rzecznika TSUE to dokument wyważony, który godzi interesy konsumentów i stabilność sektora finansowego. Chroni prawo kredytobiorców do jasnej informacji, ale jednocześnie potwierdza, że WIBOR jako wskaźnik jest zgodny z prawem i nie może być kwestionowany w procesach cywilnych. To dobra wiadomość zarówno dla klientów, jak i dla rynku. Ci pierwsi mają pewność, że ich umowy są oparte na legalnym i nadzorowanym wskaźniku. Dla sektora bankowego to potwierdzenie ciągłości i przewidywalności regulacji, niezbędnych do utrzymania stabilności systemu finansowego.

Prognozy w pełni uzasadnione

Choć opinia Rzecznika Generalnego TSUE jest ważnym punktem odniesienia, nie ma charakteru wiążącego. Ostateczne słowo należy do Trybunału Sprawiedliwości UE, którego wyrok w sprawie C-471/24 spodziewany jest na początku 2026 roku. Biorąc jednak pod uwagę treść opinii, dotychczasowe orzecznictwo polskich sądów oraz jednoznaczne stanowiska instytucji publicznych, można uznać, że prognozy sektora bankowego co do korzystnego rozstrzygnięcia są w pełni uzasadnione.

Rymarz Zdort Maruta