Wypalenie zawodowe przed 30. To już nie tylko problem starszych pracowników

Wypalenie zawodowe pojawiło się u Justyny po sześciu latach pracy w branży ubezpieczeniowej. Zaczynała jeszcze na studiach, tuż po maturze. – Zawsze dowoziłam wyniki. Byłam szybka, dokładna, odnajdywałam się w tym świecie – wspomina.

W tym czasie zdążyła przejść przez kilka korporacji. Punkt zwrotny przyszedł wraz z wybuchem wojny w Ukrainie. – Sprzedaż przestała wyglądać tak jak wcześniej. Mieszkałam na wschodzie, miałam kontakt z ludźmi uciekającymi przed wojną. Do biura przychodziły zapłakane kobiety. Płakałam razem z nimi, a potem próbowałam sprzedać im ubezpieczenia. Czułam, że to nie w porządku – opowiada.

Tego jednak oczekiwali przełożeni. – Liczyła się wyłącznie sprzedaż – zaznacza.

Do presji wyników doszła niepewność jutra. – Grożono nam zamknięciem oddziału, bo nie realizowaliśmy planów. Pracowałam ponad siły i zapłaciłam za to zdrowiem psychicznym. Dawałam z siebie wszystko, a mimo to nigdy nie usłyszałam dziękuję – mówi.

Z czasem było tylko gorzej. Wynagrodzenie malało, wymagania rosły. – Dochodziły kolejne produkty, często wątpliwej jakości. To było działanie wbrew sobie – przyznaje. Czuła narastającą bezradność i coraz wyraźniej widziała, że to nie jest miejsce dla niej.

Najtrudniejsze okazały się relacje z jednym z przełożonych. – Za wszelką cenę próbował mi wmówić, że kobieta nie nadaje się na to stanowisko. Nękał mnie, wymagał więcej niż od innych, nie chciał współpracować. Psychicznie się wtedy poddałam – wspomina.

Justyna zrezygnowała z pracy w branży w wieku 26 lat. Dziś nie ma wątpliwości, że to była dobra decyzja. – Przepracowałam to na terapii. Jestem pewna, że nie chcę wracać do korporacji. To środowisko po prostu nie jest dla mnie. Szukam swojej drogi – dodaje.

Kama ma 26 lat i z branżą beauty jest związana od blisko dekady. Pięć lat temu otworzyła swój salon. Po około czterech latach intensywnej pracy poczuła, że się wypaliła.

– Pracowałam sześć dni w tygodniu, czasem nawet siedem. Od ośmiu do dwunastu godzin. W pewnym momencie poczułam, że ja już tego nie lubię. Że coś, co kiedyś kochałam i sprawiało mi radość, stało się dla mnie przymusem, przykrym obowiązkiem – opowiada.

Który wymaga od niej nieproporcjonalnie dużego wysiłku. – Nawet zwykłe spóźnienie klientki wywoływało u mnie złość, frustrację i smutek. Było mi przykro, że coś, co było moją pasją, stało się karą – wspomina.

Długo zastanawiała się, co zrobić. – Potrzebowałam przerwy. Nie przyjmowałam klientek, nie odpisywałam, w ogóle usunęłam wszystkie media społecznościowe, zmieniłam numer telefonu. Wyłączyłam się, żeby zniknąć – wspomina.

Rozmawiając z koleżankami z branży, zrozumiała, że w swoim wypaleniu nie jest jedyna. – To nie jest jakiś mój wymysł. Nasza branża jest specyficzna pod tym kątem, że najczęściej jesteś swoją własną sekretarką. Umawiasz klientki, a kiedy przyjmujesz je przez osiem godzin, to jeszcze przed lub po pracy musisz wrzucić post, relacje, nagrać film.

– Wysłuchujesz ich problemów, dopasowujesz się do tematów rozmów, choć nie zawsze masz na to zasoby – przyznaje. Konkurencja również nie pozostaje bez wpływu na komfort pracy. – Często jest taka pogoń, żeby przyjąć jak najwięcej klientek, bo one nawzajem są sobie zabierane. To wyścig, kto zrobi taniej, kto przyciągnie klienta, kto jest lepszy, bardziej prestiżowy. Ktoś, kto jest na początku swojej drogi, łatwo się w to rzuca, a wtedy bardzo łatwo o wypalenie – mówi.

Kama znalazła inną pracę, dzisiaj powoli wraca do przyjmowania klientek. Z radością, ale i dystansem. – Szukam swojego miejsca. Do tej pory byłam przekonana, że to branża beauty, ale zobaczymy, co przyniesie życie – dodaje.

Dominika Matejko przez siedem lat pracowała w korporacji. Szybko awansowała na stanowisko menadżerki zespołu. – Lubiłam swoją pracę, przez długi czas dawała mi dużo satysfakcji – opowiada.

Z czasem jednak przed każdym poniedziałkiem zaczął pojawiać się stres. Czuła się wyczerpana już w momencie otwierania laptopa. – Łapałam się na tym, że zaczęły mnie bardzo męczyć kontakty z drugim człowiekiem, wysłuchiwanie problemów innych, a moja rola była z tym nierozerwalnie związana. Najbardziej niepokojące było jednak to, że nie spełniałam swojej roli na takim poziomie, na jakim chciałam – wspomina.

Jak przyznaje, powodów wypalenia zawodowego było wiele. Duże znaczenie miały presja i restrukturyzacje w firmie. – Przez te zmiany zaczęłam zderzać się z korporacyjną ścianą i zasadami, które były dla mnie zupełnie nieuzasadnione. Człowiek dawał z siebie 100 proc., a nawet więcej, a ostatecznie nie otrzymywał nic w zamian, poza frustracją swoją i zespołu oraz rosnącymi oczekiwaniami organizacji, że będzie jeszcze więcej i jeszcze lepiej – mówi.

Dominika zdecydowała się skorzystać z pomocy psychologa. – Dużo czasu po pracy spędzałam na łonie natury. Równolegle rozwijałam swój biznes i zaczęłam się na nim mocno skupiać, ale też na sobie. Zaczęłam się zastanawiać, czy to miejsce jest faktycznie dla mnie. Poznawałam siebie, uczyłam się być dla siebie dobra i koncentrowałam się na tym, w czym jestem mocna – wymienia.

W końcu podjęła decyzję o odejściu z korporacji i postawieniu wszystkiego na własny biznes. – Nie ukrywam, że rezygnacja z etatu, który daje pewien system i poczucie bezpieczeństwa, była trudna. Wyjście w nieznane to duży krok. Ale dziś jestem pewna, że podjęłam właściwą decyzję – podkreśla.

Dziś Dominika pomaga innym osobom zmagającym się z wypaleniem zawodowym. Prowadzi mentoring i szkolenia z talentów Gallupa, pomagając odkrywać mocne strony. – Moim atutem było to, że potrafiłam słuchać ludzi i być dla nich wsparciem. Dlatego dziś wspieram innych w budowaniu planu działania – mówi.

W swojej pracy szczególnie skupia się na towarzyszeniu kobietom. – Dorastałyśmy w przekonaniach, które mówiły nam, że trzeba siedzieć cicho, nie wychylać się, być skromną. Często to mężczyźni mówili więcej i głośniej, a my miałyśmy milczeć. W efekcie wiele z nas nie wie, w czym jest dobra, co może robić. Wstydzimy się mówić o tym, co jest dla nas ważne, jakie mamy marzenia, a czasem nawet boimy się marzyć – zauważa.

Jej zdaniem, żeby iść do przodu, trzeba znać swoje mocne strony. Predyspozycje, sukcesy zawodowe i prywatne. – Jeśli ktoś ma możliwość skorzystania ze wsparcia psychologa, to zdecydowanie warto. Ale nie każdy ma taką opcję, dlatego zaczęłabym od poznania siebie, od docenienia i zobaczenia, jakie zasoby już w sobie mamy i co możemy wykorzystać w przyszłości. Od tego zaczyna się zmiana – dodaje.

Wydawać by się mogło, że dotyczy tylko osób z wieloletnim doświadczeniem. Tymczasem wypalenie zawodowe może pojawić się już przed 30. rokiem życia. – Szczególnie dotyczy to tych ambitnych, zaangażowanych i stawiających sobie wysokie wymagania. Jednym z głównych powodów jest zderzenie wyobrażeń z rzeczywistością. Praca miała być rozwojowa i dawać poczucie sensu, a okazuje się monotonna, przeciążająca albo pozbawiona wpływu – mówi psychoterapeutka Paulina Pawlak.

Na pojawienie się wypalenie wpływ może mieć także presja produktywności. – Wiele osób funkcjonuje w przekonaniu, że trzeba dawać z siebie 100 proc. W praktyce oznacza to branie nadgodzin, odpowiadanie na maile po pracy czy trudność w odmawianiu.

Przykładowo: młoda osoba zgadza się na każdy dodatkowy projekt, bo chce się wykazać, po kilku miesiącach czuje się wyczerpana i zaczyna tracić motywację – tłumaczy.

Zaczyna utożsamiać się z pracą, przy okazji tracąc siebie. – Jeśli staje się ona głównym źródłem poczucia własnej wartości, każde potknięcie odbierane jest bardzo osobiście. Do tego dochodzi brak doświadczenia w stawianiu granic, wiele osób dopiero uczy się, ile naprawdę jest w stanie udźwignąć – zauważa ekspertka.

Nieobojętne okazują się też przekonania, w których wyrastamy.

Funkcjonując w takim trybie łatwo wpaść w błędne koło. – Im większe zmęczenie, tym większa presja, by pracować więcej. Dlatego wypalenie jest często nie tylko skutkiem pracy, ale też sposobu myślenia, który tę pracę napędza – analizuje.

Pierwszym krokiem w drodze do poradzenia sobie z wypaleniem zawodowym jest zauważenie sygnałów. – Najczęściej objawia się jako przewlekłe zmęczenie, które nie mija mimo odpoczynku, spadek zaangażowania i motywacji, poczucie dystansu lub obojętności wobec pracy, narastająca irytacja, frustracja lub cynizm, poczucie nieskuteczności – wymienia psychoterapeutka.

Kolejnym krokiem, jak tłumaczy, jest odzyskanie wpływu. – Może to być wprowadzenie granic, na przykład nieodbieranie maili po godzinach albo rezygnacja z części obowiązków. Warto też przyjrzeć się swoim przekonaniom, szczególnie temu, czy nie uzależniamy swojej wartości od bycia efektywnym – mówi. W tym bardzo pomocne okazuje się wsparcie specjalisty i terapia.

– Pomocna jest regularna regeneracja, nie tylko w formie urlopu, ale codziennych przerw i odpoczynku, realna nauka relaksacji i regulacji emocji. Wypalenie bywa mylone z depresją, ponieważ objawy mogą być bardzo podobne. Dlatego w przypadku nasilonych trudności warto skonsultować się ze specjalistą, aby trafnie rozpoznać problem i dobrać odpowiednie wsparcie – dodaje Paulina Pawlak.