Były prezydent sprzedający książki w Biedronce? W PiS się śmieją, ale prawdziwym problemem są inne biznesowe decyzje byłej głowy państwa i ogólne wrażenie walki o każdy grosz. Jeśli Andrzej Duda naprawdę myśli o powrocie do polskiej polityki, to musi teraz bardzo uważać.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Gdy Andrzej Duda kończył swoją drugą kadencję, wygłosił pożegnalne orędzie. Brzmiało ono jak list motywacyjny skierowany do obozu politycznego byłego prezydenta. Duda przypominał kolegom z PiS, że po 10 latach służby jako głowa państwa jest gotowy do kolejnych zadań. To samo przesłanie można było znaleźć w wydanej przez prezydenta zaraz po odejściu z urzędu książce „To ja”.
Dziś jednak widać, że drogi partii i prezydenta się rozeszły. PiS w końcówce drugiej kadencji miało wiele pretensji do byłego prezydenta. Zwłaszcza o postawę wobec rządów koalicji 15 października, którą Nowogrodzka oceniała jako zbyt miękką. Wpływ Dudy na partię był praktycznie zerowy. Z kolei sam prezydent zamiast polityką zajął się zarabianiem pieniędzy. Samo w sobie nie jest to złe, problemem jest raczej sposób, w jaki to robi.
Biedronka, fintech i YouTube. Andrzej Duda walczy o wpływy
Temu miało służyć wydanie przez Dudę wspomnieniowej książki „To ja”. Prezydent sam ją wydał i początkowo sprzedawał bezpośrednio, wysyłając egzemplarz czytelnikom. To pozwoliło zaoszczędzić na marży, jaką trzeba zapłacić pośrednikom. Teraz książkę można jednak nabyć w Biedronce.
Słowo pisane nie było jedynym medium, w którym po opuszczeniu pałacu przy Krakowskim Przedmieściu postanowił wypowiedzieć się prezydent. Na początku września Krzysztof Stanowski poinformował, że Andrzej Duda nagra 16-odcinkowy program dla Kanału Zero, w którym opowie o swojej prezydenturze i przeprowadzi rozmowy ze swoimi byłymi pracownikami.
Do tej pory nagrano 12 odcinków. Duda mówi między innymi o wtargnięciu rosyjskich dronów na teren Polski, budowie CPK, Ziobrze, Nord Stream 2. Wiele z omawianych tematów poruszał już wcześniej w książce. Oglądalność jest bardzo różna od ponad 250 tys. odsłon pierwszego odcinka o dronach po 16 tys. tego o żołnierzach wyklętych (ten miał premierę niecałe dwa tygodnie temu i może jeszcze zdobyć widzów).
Wreszcie w październiku media poinformowały, że prezydent dostał pracę w firmie ZEN.tech, działającej w branży fintech. Celem tego przedsięwzięcia ma być przyciągnięcie klientów do tej pory sceptycznych wobec elektronicznej bankowości i płatności on-line. Duda, jak powiedział w wywiadzie dla „Pulsu Biznesu”, chce „wykorzystać swoje doświadczenie międzynarodowe, aby wspierać odpowiedzialną, bezpieczną ekspansję firmy i wzmacniać jej dialog z partnerami na kluczowych rynkach”.
Fakt, że książkę „To ja” można kupić w Biedronce ma, jak pisaliśmy w „Newsweeku”, wywoływać złośliwe rozbawienie wśród polityków PiS. „Prezydent z Biedronki” nie brzmi może zbyt poważnie, ale na obronę Andrzeja Dudy można powiedzieć, że w dyskoncie można od jakiegoś czasu nabyć najbardziej nawet szacowną literacką klasykę, a wydawanie wspomnień to powszechna praktyka wśród byłych prezydentów. O wiele bardziej kłopotliwe są pozostałe aktywności Andrzej Dudy z ostatnich miesięcy. Bo przejście od głowy państwa do roli youtubera jest co najmniej wątpliwe z punktu widzenia oczekiwań wobec byłego prezydenta.
Jeszcze większy problem dla firmy z branży fintech. Tak błyskawiczne przejście z polityki do biznesu — i to do branży, z którą Duda nie miał wcześniej żadnych kontaktów — nie wygląda dobrze. To, że byli politycy znajdują pracę w biznesie i tam wykorzystują swoje doświadczenie, nie musi być czymś złym. Nie jest jednak dobrze, gdy biznes i politykę łączą drzwi obrotowe, gdy politycy z najwyższych państwowych stanowisk przeskakują wprost do spółek i rad nadzorczych. Od razu pojawiają się pytania: kiedy właściwie dostali propozycję pracy? Czy jeszcze piastując urząd, już załatwiali sobie przyszłe posady? Czy biznes nie kusił intratną ofertą, gdy podejmowali istotne dla tego biznesu polityczne decyzje?
Polacy mogą uznać, że Andrzej Duda rozmienia się na drobne
Oczywiście, zatrudniając się w biznesie zaraz po zakończeniu kadencji, Duda nie złamał w niczym prawa. Można też zrozumieć, że prezydent, który z racji zawodu obracał się przez 10 lat wśród najzamożniejszych i najpotężniejszych może mieć poczucie, że piastując urząd, nic nie zarabiał i teraz czas w końcu zbudować się finansowo. Być może faktycznie powinniśmy zapewnić byłym prezydentom emeryturę na wyższym poziomie, by pokusa dorabiania w sposób nie zawsze zgodny z rangą niedawno piastowanego urzędu nie była zbyt silna. Andrzej Duda sam zresztą a swoje uposażenie ostatnio narzekał.
Tyle że dla byłego prezydenta deklaruje, że zarabiał za mało, emerytura mu nie wystarcza i chce iść zarabiać do biznesu albo kanału youtubowego, to polityczny strzał w stopę. Bo Polacy wcale nie są przekonani, że politycy powinni zarabiać tyle, ile biznesowa elita. A w dobie mediów społecznościowych wokół aspiracji finansowych polityków bardzo łatwo jest wywołać burzę negatywnych emocji.
Jeśli Andrzej Duda naprawdę myśli o powrocie do polskiej polityki, jeśli chce w niej odegrać jeszcze jakąkolwiek rolę, to musi bardzo uważać, by Polacy nie uznali, że rozmienia się teraz na drobne. Że roztrwonił polityczny kapitał, jaki ciągle miał opuszczając Pałac Prezydencki w pogoni za zarobkami znajdującymi się poza zasięgiem przytłaczającej większości Polaków.
Powrót Andrzeja Dudy do wielkiej polityki? Trudno to sobie wyobrazić
Przy tym w ogóle szalenie trudno jest wrócić w Polsce z prezydenckiej emerytury. Nie udało się to ani Lechowi Wałęsie, ani Aleksandrowi Kwaśniewskiemu, politycznym talentom nieporównywalnie większego formatu niż Duda. Bronisław Komorowski praktycznie zniknął z życia publicznego po klęsce w 2015 r. Opinia publiczna ma na ogół intuicyjne poczucie, że ktoś, kto wygrał wybory prezydenckie i osiągnął najwyższy urząd w państwie, swoje się już narządził i powinien odpocząć od władzy.
Teoretycznie można sobie wyobrazić dwie drogi, dzięki którym były prezydent mógłby wrócić do dużego stolika. Pierwsza to zbudowanie własnego stronnictwa — nawet w formie frakcji w innej istniejącej partii — które byłoby na tyle silne, by zagwarantowało obecność byłego prezydenta w grze. Tyle że Dudzie nie udało się go zbudować, gdy był prezydentem. Gdy być nim przestał, nie ma już do jego zbudowania żadnych narzędzi.
Po drugie, prezydent może gromadzić polityczny kapitał, przedstawiając się jako głos rozsądku i doświadczenia w polityce. Ktoś do kogo w sytuacji kryzysu może zwrócić się społeczeństwo. Duda w ciągu 10 lat prezydentury nigdy nie pokazał, że ma zadatki na to, by stać się taką postacią. Jego obecna aktywność raczej utwierdzi nieprzekonanych w poczuciu, że nigdy nie będzie to mąż stanu, którego doświadczenie mogłoby w trudnym momencie okazać się bezcenne dla kraju.
