W polityce kilka miesięcy to czasem naprawdę dużo czasu. Jeszcze w czerwcu PiS wydawał się partią triumfalnie idącą po władzę, a jego lider Jarosław Kaczyński przywódcą, który wystawiając Karola Nawrockiego jako kandydata w wyborach prezydenckich, po raz kolejny potwierdził swój polityczny geniusz. Dziś, w połowie listopada, komentatorzy i badacze coraz częściej mówią o kryzysie PiS, partia przegrywa w sondażach z KO i traci głosy na rzecz obu Konfederacji.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że czytasz „Newsweeka”
Foto: Newsweek
Z jedną z nich – tą Brauna – choćby ze względu na swoje międzynarodowe sojusze nie bardzo może przy tym zawrzeć koalicji, z drugą może być to trudne, biorąc pod uwagę konflikt, w jakie obie te prawicowe formacje wciągnęła polityka Kaczyńskiego. W ogóle zachowanie prezesa PiS bardziej dziś sprawia partii problemy, niż jej pomaga – nie tylko wtedy, gdy atakuje Konfederatów.
Kto zabił Leppera i może chcieć zabić Ziobrę
Z aktywności prezesa PiS do opinii publicznej przebijały się bowiem w ostatnich tygodniach głównie trzy tematy i żaden nie był korzystny dla partii. Pierwszy to obrona Ziobry.
Jest oczywiste, że jak niepopularnym politykiem – także wśród wyborców i działaczy PiS – nie byłby Ziobro, to PiS musi go bronić. Partia nie może przecież przyznać, że za zgodą kierownictwa PiS Ziobro zmienił Fundusz Sprawiedliwości w narzędzie finansowania kampanii polityków Suwerennej Polski ani potępić byłego lidera tej partii za to, jak z Budapesztu pogrywa sobie z prokuraturą. Można więc zrozumieć takie wypowiedzi Kaczyńskiego jak ta z ostatniego weekendu z Elbląga, gdzie prezes PiS przyznał, że w przeszłości co prawda wielokrotnie nie się zgadzał Ziobrą, ale zaznaczył też, że były lider Suwerennej Polski „naprawdę walczył po […] naszej stronie i w wielu sprawach miał rację. Dlatego my go będziemy bronić”.
Sposób, w jaki Kaczyński broni swojego sojusznika jest jednak dość osobliwy. Pytany przez dziennikarzy w Sejmie, jeszcze przed głosowaniem nad uchyleniem immunitetu byłemu ministrowi sprawiedliwości czy Ziobro powinien wrócić do Polski, Kaczyński odpowiedział pytaniem: „po to, żeby go w istocie zamordowano?”. Dopytywany przez zdumionych dziennikarzy, kto miałby go „zamordować”, Kaczyński odpowiedział, że umieszczenie chorej osoby w więzieniu „jest jednoznaczne z wyrokiem śmierci”.
PiS może mógłby przekonać część niezdecydowanych wyborców, że areszt wobec Ziobry to nadmierny środek zapobiegawczy, że wniosek prokuratury o areszt jest motywowany politycznie, że stoi za nią chęć upokorzenia Ziobry i obsługi emocji najbardziej antypisowskiego elektoratu. Narracja „areszt to morderstwo na Ziobrze” nie przekona jednak nikogo poza najbardziej sfanatyzowanym elektoratem PiS, a wśród niejednego prawicowego wyborcy wywoła wrażenie, że prezes Kaczyński chyba trochę zaczyna tracić kontakt z rzeczywistością.
To wrażenie może wzmocnić jeszcze to, co Kaczyński mówił niedawno o Lepperze. Także w ostatnim weekend, tym razem na spotkaniu z mieszkaniami Kwidzyna w pomorskim, Kaczyński stwierdził, że według niego „Lepper został zamordowany” przez „ludzi ze swoich środowisk, dlatego że chciał powiedzieć prawdę o tym, jak to było przy końcu naszej władzy, przejść na drugą stronę”. Jak można zrozumieć prezesa Kaczyńskiego, Leppera zabito, by nie przeszedł na stronę PiS i nie powiedział prawdy, jak wyglądały okoliczności utraty władzy przez tę partię w 2007 r.
Prezes Kaczyński w swoim stylu rzuca tu niejasne insynuacje i podgrzewa teorie spiskowe. W tym wywodzie nic się jednak nie trzyma kupy, to bowiem Kaczyński konsekwentnie niszczył Leppera i Samoobronę i naprawdę nie miał powodów, by raz jeszcze sprzymierzać się z PiS – tym bardziej że w 2011 r., gdy popełnił samobójstwo, nie miał Kaczyńskiemu niczego do zaoferowania i trudno sobie wyobrazić, by PiS chciało w swoim obozie byłego lidera Samoobrony. Podgrzewanie teorii spiskowych odwołujących się do wydarzeń z czasów początków konfliktu PO-PiS, nikogo nie porwie, może za to wywołać wrażenie, że Kaczyński w desperackiej pogoni za poparciem zupełnie traci polityczne wyczucie.
Komu służy eskalacja?
Pytanie o polityczne wyczucie prezesa pojawia się jeszcze mocniej w kontekście wojny PiS ze Sławomirem Mentzenem i częścią Konfederacji. Kaczyński najpierw dawał do zrozumienia, że Mentzen jest zbyt młody, by w ogóle traktować go poważnie i rozmawiać z nim jak równy z równym, następnie zaczął robić aluzje do „braków” Mentzena, co lider Konfederacji przedstawił jako atak na swoją neuroatypowość.
Cały PiS za Kaczyńskim atakuje lidera Konfederacji, zarzucając mu, że jest „ukrytą opcją tuskową” i zdrajcą prawicowych ideałów. „Głosowania i wypowiedzi Mentzena w wielu sprawach dowodzą, że prezentuje nurt zdecydowanie bliższy Tuskowi, a nam obcy: nie poparł wprowadzenia zakazu banderyzmu, chce wyprzedaży i prywatyzacji majątku publicznego. Zachowanie Nowej Nadziei w trakcie piątkowych głosowań w Sejmie w sprawie pana ministra Zbigniewa Ziobry obnaża rzeczywiste intencje jego ludzi” – stwierdził niedawno Rafał Bochenek, jak można się domyślać, wypuszczając przekaz zaakceptowany na samych szczytach PiS.
Oczywiście, Mentzen też eskaluje konflikt z PiS, nazywając najpierw Kaczyńskiego „politycznym gangsterem”, a potem „chamem”. Pytanie jednak komu szkodzi taka eskalacja. Konfederacji pozwala ona utrzymać wizerunek partii antysystemowej, utrzymującej dystans zarówno do KO, jak i PiS, do obu ich „dziaderskich” liderów. Czy pomaga jednak PiS?
Kaczyński wydaje się wierzyć, że PiS musi teraz maksymalnie osłabić Konfederację, przejmując jak najwięcej jej elektoratu. Tak, by w następnych wyborach móc rządzić tylko z jej „narodowym” skrzydłem, bez Mentzena i jego ludzi, a w najlepszym wypadku samodzielnie. Wszystkie sondaże i pogłębione badania pokazują jednak, że to bardzo mało prawdopodobny scenariusz, choćby dlatego, że młody, bardziej wolnorynkowy elektorat Konfederacji wydaje się dość odporny na przekaz PiS.
Niewykluczone więc, że cały konflikt z Konfederacją okaże się nie tyle kolejną mistrzowską rozgrywką Kaczyńskiego na politycznej szachownicy, ile błędem, który może nawet kosztować PiS powrót do władzy – jeśli konflikt z Konfederacją przybierze rozmiary uniemożliwiający wspólne rządzenie. A wtedy nawet najwierniejsi dziś żołnierze Kaczyńskiego zaczną wątpić w jego geniusz i zdolność do dalszego kierowania partią.
Skazani na Kaczyńskiego
Jednocześnie, co najmniej do następnych wyborów PiS wydaje się skazany na Kaczyńskiego. Prezes tak przez długie lata kierował partią, by uniemożliwić wzrost jakiegokolwiek polityka zdolnego realnie zagrozić jego pozycji. Trudno uwierzyć, by ktokolwiek poza Kaczyńskim był w stanie pogodzić bardzo odmienne frakcje w partii i utrzymać ją w kupie.
W sytuacji, gdy PiS nie ma swojego premiera – ani nawet kandydata na ten urząd – Kaczyński będzie traktowany jako główny głos partii i całego swojego obozu politycznego. Roli tej nie pełni Nawrocki, który dba bardzo o to, by być prezydentem całej prawicy, a nie tylko PiS.
I niestety dla PiS, Kaczyński w roli frontmena nie jest w tej roli wielkim atutem dla swojej partii. Na pewno nie wtedy, gdy zapuszcza się w teorie spiskowe o Lepperze. Być może najlepiej dla partii byłoby, gdyby Kaczyński trochę usunął się w cień – problem w tym, że jeśli sam nie będzie przekonany, że to konieczne, nikt go do tego w PiS nie zmusi.
