Gdyby nie przygody posła Konfederacji Konrada Berkowicza w krakowskiej Ikei, zapewne nie sięgnąłbym po tę książkę. Już sam jej tytuł „Polska według konfederatów” budzi grozę, a ja mam ostatnio słabe nerwy. Przemogłem się jednak, kupiłem i przeczytałem.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Rzecz nie jest nowa, bo sprzed paru lat, gdy jej bohaterowie wciąż nie byli siłą polityczną, od której może zależeć przyszłość naszego nieszczęsnego kraju. „Polskę według konfederatów” nabyłem, bo skusiła mnie obecność w niej wspomnianego Berkowicza. I dlatego, że Berkowicz i jego patelnia, którą — jakoby nieświadomie — usiłował bez płacenia wynieść ze sklepu Ikei, to wielka metafora polskiej polityki.
Otóż próba zajumania patelni (z pokrywką, dodajmy dla precyzji) dowodzi, że konfederaci poważnie szykują się do przejęcia władzy w Polsce. Na razie przeprowadzają ćwiczenia w terenie, zanim zaczną planować skoki na spółki skarbu państwa. Trening czyni mistrza, a początkujący szopenfeldziarz musi ćwiczyć, żeby nabrać wprawy w zawodzie. „Jak się nie wywrócisz, to się nie nauczysz” — mówił Bogumił Kobiela, grający instruktora narciarstwa w serialu „Wojna domowa”.
To patelnia jako najbardziej emblematyczna część akcji Berkowicza przeszła do legendy i zawsze już będzie kojarzyć się z wielokrotnym kandydatem na prezydenta Krakowa. Ale poseł Nowej Nadziei nie kliknął na skanerze w kasie samoobsługowej także zestawu 18 talerzy oraz fartucha kuchennego i drobiazgów w rodzaju torebek strunowych. Berkowicz nie słyszał kliknięcia, a w zasadzie nie usłyszał braku kliknięcia kasy samoobsługowej, ponieważ „słuchał czegoś na słuchawkach”.
„Polska według konfederatów”, cykl rozmów Michała Murgrabiego, została wydana przez oficynę Magna Polonia, co znaczy Wielka Polska. Nie uchodzi, żeby jeden z bohaterów książki wydanej przez Wielką Polskę skroił Szwedów na ledwo 390 zł, bo tyle były warte patelnia, talerze, fartuch i inne drobiazgi. Wierzę jednak, że jak już Berkowicz i koledzy nabiorą wprawy, to zaczną jumać na skalę godną Wielkich Polaków.
Książka składa się z wywiadów z takimi konfederatami, jak Krzysztof Bosak, Dobromir Sośnierz, Artur Dziambor, Robert Winnicki, Krzysztof Tuduj, a także Grzegorz Braun i Janusz Korwin-Mikke. Niektórzy z nich dziś są już poza Konfą bądź stworzyli własne Konfy, a nawet dokonali brawurowych transferów, jak Dziambor do PSL. Nas interesuje jednak Berkowicz — to, co mu w duszy gra i co mu się w głowie kołacze.
Na pierwsze pytanie Murgrabiego: „Jak wyglądała pana droga do Sejmu?” Berkowicz odpowiada: „Od kiedy pamiętam, miałem silny pęd do refleksji filozoficznej”. I ten pęd Berkowiczowi został, bo po wielu perypetiach w edukacji, mając niemal czterdziestkę, wreszcie zrobił magisterkę z filozofii na Uniwersytecie Warszawskim. Długo się rozpędzał w refleksji filozoficznej, by wreszcie obronić pracę poświęconą antropologii filozoficznej oraz „problemom aborcji, kary śmierci, eutanazji, transplantacji oraz biotechnologicznego przemysłu humanoidalnego”. Wiem to z noty pod jego wykładem filozoficznym, jaki można znaleźć w sieci. W wykładzie „Metatezy. Świat idei według Berkowicza. Odcinek 1.” poseł miłym głosem miażdży postmodernizm, który żadną filozofią nie jest, oraz staje w obronie logiki, zagrożonej przez lewicowe miazmaty. Niestety, nie wiem, co było później, bo najwyraźniej Berkowiczowi zabrakło cierpliwości bądź czasu do nagrywania kolejnych odcinków i Metatezy skończyły się na czymś, co w świecie seriali nazywa się „pilotem”. Trzeba było zająć się kompletowaniem zastawy stołowej i przyborów kuchennych, a w takich przypadkach filozofia staje się bezradna wobec wyzwań dnia codziennego.
Cała rozmowa z Berkowiczem w „Polsce według konfederatów” poświęcona jest właśnie filozofii i można się z niej dowiedzieć rzeczy fundamentalnych: „Filozofia to określonego rodzaju namysł nad rzeczywistością, który z jednej strony zajmuje się tym, jak jest, a z drugiej tym, jak być powinno”. Przekładając to na język zrozumiały dla czytelników bez wykształcenia filozoficznego: Berkowicz w Ikei stanął przed zasadniczym dylematem filozoficznym: „Płacić czy nie płacić?”. Bo na świecie jest tak, że za patelnię należy zapłacić, ale być powinno tak, że za patelnię nie trzeba płacić.
Przez cały ten wywiad przewijają się wątki filozoficzne i nawet gdy akurat nie ma mowy o filozofii jako takiej, bo jest na przykład o prawie do powszechnego posiadania broni, to Berkowicz filozofuje. Na pytanie o swoje mocne i słabe strony odpowiada: „Publiczne wyliczanie swoich słabych stron nie należy do repertuaru czynności rozsądnego polityka. Wyliczanie mocnych stron bez tych słabych natomiast nie leży w mojej naturze. Mogę tylko powiedzieć, że z pewnością mam wiele wad, ale te wady mają też swoje zalety”. Oto odpowiedź godna prawdziwego filozofa!
Czym jednak Berkowicz kieruje się w życiu, jakie wartości są mu najbliższe? „Staram się kierować zasadami cywilizacji łacińskiej, której jednym z filarów jest chrześcijaństwo. A gdy nie wiem, jak się zachować, staram się zachować przyzwoicie”. I to prawda: jak ochroniarze Berkowicza złapali z fantami, to zachował się według zasad cywilizacji łacińskiej i przyjął od policji mandat 500 zł za dokonanie kradzieży.
Na pytanie o to, co Berkowicz chciałby zmienić w polskiej polityce, odpowiada znów filozoficznie: „Przywrócić do debaty publicznej elementarną kulturę logiczną i sprawić, by traktowano wartość, jaką jest wolność, poważnie”. Bo Berkowicz jest zasmucony poziomem debaty publicznej w Polsce, gdzie „skutecznie przekonuje do swoich racji nie ten, kto argumentuje poprawnie, ale ten, kto argumentuje bardziej przekonująco, a bardziej przekonująco argumentuje na ogół ten, kto argumentuje niepoprawnie”. Dzielny Murgrabia jednak drąży: „Czy jest jednak w polityce jakaś przestrzeń, która pana zdaniem stwarza pewne szanse i możliwości?”. Berkowicz na to filozoficznie: „Cały czas obracamy się w przestrzeni politycznej, która ma swoje ograniczenia i możliwości. Staram się korzystać z szans, mimo rozmaitych przeszkód”.
Chcę pokazać Państwu, jak filozofia Berkowicza przekłada się na jego działalność w przestrzeni politycznej. Przeszkodą i ograniczeniem była kasa samoobsługowa, ale Berkowicz próbował skorzystać z szansy i wykorzystać możliwości. To, że nie udało się, nie znaczy, że nie należy próbować.
Ale może sprawa jest o wiele bardziej skomplikowana, a wręcz przerażająca, bo mieliśmy tu do czynienia z działaniem sił nieczystych? „Każdy człowiek ma w sobie pierwiastek złej radości i złej woli, choć jedni mają go więcej, a inni mniej. To diabelstwo grasuje na każdym poziomie ludzkiego życia, ale polityka ze swej natury przyciąga i wyzwala pod tym względem ekstrema” — ujawnia Berkowicz, a nam włos się jeży, bo to przecież diabeł mógł skusić Berkowicza do złamania siódmego przykazania! Diabeł, ponieważ Berkowicz jest katolikiem, a na katolików szatan poluje z największą zajadłością, jak się okazuje, bardzo chętnie manifestując swoją obecność w Ikei. Mogła go też do zajumania patelni i talerzy zmusić „siła kosmiczna”: „Siła ta gnieździ się w DNA jako dyspozycja latentna, a ucieleśnia się w życiu ludzi i tam grasuje — w polityce wyjątkowo intensywnie. Ta siła to po prostu skłonność do zła”.
