Żurawie latają nad Polską tam i z powrotem. Słychać głośny klangor

Dla niektórych ten dźwięk – zwany klangorem – jest irytujący. Jest bardzo doniosły, głośny i trąbiący oraz tak charakterystyczny, że nie sposób pomylić go z jakimkolwiek innym dźwiękiem wydawanym przez inne zwierzęta. Nawet gęsi czy łabędzie krzykliwe odzywają się inaczej, co ułatwia identyfikację żurawi.

Żurawie poznać możemy już w locie, bowiem podróżują w charakterystycznych kluczach, które pozwalają im oszczędzać energię podczas pokonywania dalekich odległości i ograniczyć opór powietrza. Poza tym ptaki przyjmują na niebie charakterystyczne sylwetki. Prostują szyje i nogi, wyglądają majestatycznie i wspaniale.

Krzyczą podczas lotu, jak i po wylądowaniu. Ten jeden z najgłośniejszych dźwięków w ptasim świecie jest możliwy dzięki specjalnej budowie unikalnej budowie tchawicy żurawia. Jest ona spiralnie skręcona, a nie prosta jak u nas. Zapętla się, tworząc coś w rodzaju instrumentu dętego. Gdy ptak wdmuchuje powietrze, powstaje donośny dźwięk. A żuraw staje się pierzastym połączeniem orkiestry symfonicznej z baletem.

Tańce godowe tych ptaków to coś widowiskowego i za chwilę będziemy ich świadkami. To pora, gdy żurawie obsiadają pola i łąki, tam gdzie jest dość wilgotno i spokojnie, by zacząć popisy. Rozkładają wtedy skrzydła, stroszą pióra na ogonie, otwierają dzioby i prostują szyje.

Samce stają naprzeciw siebie, podskakują i krzyczą, krzyczą i podskakują, a do tego kłaniają się sobie nawzajem jakby chciały w dziwaczny sposób połączyć napinanie muskułów z pokazem savoir-vivre. Samce, zwłaszcza po odparciu pretensji rywala, kroczą dostojnie za samicami z wyprostowanymi szyjami i dziobami w górze.

O ile jednak podczas żerowania żurawie pozwalają ludziom w miarę się zbliżyć, to toki odbywają się na uboczu. Łatwiej je usłyszeć z daleka, bo klangor niesie się na wiele kilometrów i jest jednym z bardziej charakterystycznych dźwięków marcowych poranków. Zwłaszcza ostatnio, gdy żurawie zaczęły zmieniać swe zwyczaje.

– Rzeczywiście, jest ich wyraźnie więcej, a przyciąga je zapewne dostępność pokarmu. Szczególnym przysmakiem ptaków jest kukurydza. Tam gdzie ona, tam żurawie się zjawiają.

W efekcie coraz więcej żurawi w ogóle nie migruje i spędza u nas całą zimę, co kiedyś było nie do pomyślenia. Pierwszym przypadkiem, by żurawie widziano w Polsce zimą była obserwacja sześciu lecących ptaków w 1961 r. pod Legnicą na Dolnym Śląsku.

Pod koniec XX w. widywano po kilkadziesiąt osobników w różnych rejonach Polski, a dzisiaj każdej zimy zostaje u nas ok. 1000 żurawi. To istotna, widoczna zmiana.

Żuraw zwyczajny to ptak Północy. Wielu jego krewnych to wręcz gatunki arktyczne albo żyjące w tundrze i tajdze Syberii czy Ameryki Północnej. Żurawi najwięcej mieszka w Skandynawii, Rosji, krajach nadbałtyckich (Estonia, Łotwa, Litwa), Białorusi i Ukrainie, także Polsce i Niemczech.

Polska awansowała ostatnio do grona państw z największą liczbą żurawi. Już dalej na południe, w Czechach, na Węgrzech czy w Austrii ptaki te są rzadkie.