Od dawna wiadomo, że zwierzęta domowe, tak samo jak ludzie, mogą odczuwać stres. Jego objawy są często jednak błędnie interpretowane, a sam stan często pozostaje niezauważony, pomimo tego, że wpływa on zarówno na zdrowie psychiczne, jak i fizyczne pupila.
Przewlekły stres może prowadzić do podwyższenia poziomu kortyzolu, przyspieszenia akcji serca, wzrostu ciśnienia krwi, osłabienia układu odpornościowego, a nawet wahań wagi — wszystkie te czynniki zwiększają ryzyko chorób u zwierząt.
Jak podkreśla profesor Audra Jones z Texas A&M College of Veterinary Medicine & Biomedical Sciences, wczesne rozpoznanie objawów stresu i odpowiednia reakcja są kluczowe, by Twój pupil był zdrowy i szczęśliwy.
Co powoduje stres u zwierząt?
Zwierzęta codziennie spotykają się z różnymi czynnikami stresogennymi. Sytuacje, które dla nas wydają się niegroźne — takie jak wizyta u weterynarza, podróż samochodem, przeprowadzka czy pojawienie się nowego pupila w domu — dla nich mogą być wyjątkowo trudne.
— Zwierzęta mogą kojarzyć wizyty u weterynarza ze stresem związanym z bólem po zastrzykach czy zabiegach, a nawet z zapachem innych zwierząt — wyjaśniła Jones. — Choć niektóre zwierzaki lubią jazdę samochodem, inne mogą reagować zupełnie inaczej, z powodu m.in. choroby lokomocyjnej, wcześniejszych nieprzyjemnych doświadczeń czy też nowych, nieznanych im bodźców.
Kolejny istotny czynnik to zmiany w domu. Przeprowadzka czy pojawienie się nowego pupila wprowadza niepokój u zwierząt, które cenią sobie rutynę i znajome otoczenie.
— Koty i psy z natury są terytorialne i wolą przebywać w miejscach, które dobrze znają — mówi Jones. — Nie lubią dzielić swojej przestrzeni z innym zwierzęciem, które może zagrażać ich spokojowi lub środowisku.
Jak rozpoznać, że nasz pupil jest zestresowany?
Umiejętność rozpoznania stresu u pupila jest bardzo ważna. Wczesne objawy — takie jak ziewanie czy oblizywanie nosa i ust — mogą być mało wyraźne, zanim przerodzą się w poważniejsze problemy. W miarę narastania stresu, u zwierząt pojawiają się bardziej widoczne zachowania, które często różnią się w zależności od gatunku.
— Zarówno psy, jak i koty mogą zastygać w bezruchu, a czasem wręcz drżeć ze strachu — mówi Jones. — Mogą także podkulać ogon i opuszczać ciało bliżej ziemi, próbując w ten sposób „schować się” przed tym, co je stresuje. W skrajnych przypadkach zwierzęta mogą wypróżniać się lub oddawać mocz. Zestresowane pupile zwykle też nie będą chciały jeść ani pić, dopóki sytuacja nie wróci do normy i nie poczują się na tyle bezpiecznie, by się rozluźnić.
Objawem stresu u psów może być dyszenie i mlaskanie wargami lub całą szczęką, natomiast u kotów stres wywołuje lęk, przez co często zaczynają one szukać kryjówki.
Co zrobić, gdy zwierzę jest zestresowane?
Kluczową rolę w redukowaniu stresu u zwierzęcia odgrywa właściciel. Ważne jest, by zachować spokój i zapewnić pupilowi poczucie bezpieczeństwa, unikając głośnych dźwięków czy nerwowych reakcji, które mogą spotęgować problem.
— Spróbuj rozpoznać, co wywołuje stres lub poczucie zagrożenia u zwierzaka i, jeśli to możliwe, usuń ten czynnik z otoczenia — radzi Jones.
Do skutecznych metod należy wspieranie czy też stopniowe oswajanie pupila z potencjalnie stresującymi sytuacjami. Przykładowo, „wizyty zapoznawcze” u weterynarza, podczas których zwierzak może zwiedzić gabinet i dostać smakołyk bez kontaktu z lekarzem, pomagają wywołać pozytywne skojarzenia i ograniczyć stres przy kolejnych wizytach.
W niektórych przypadkach weterynarz może zalecić leki uspokajające dla zwierząt, które na co dzień zmagają się z przewlekłym stresem.
— Jeśli wiesz, że twój pupil odczuwa stres podczas podróży autem czy wizyt u weterynarza, zapytaj swojego lekarza o możliwość przepisania leków uspokajających — podpowiada Jones. — Takie preparaty dobierane są indywidualnie i są bezpieczne. Potrafią znacznie poprawić komfort zwierzaków w trudnych sytuacjach, co korzystnie wpływa także na wszystkich dookoła.
Jako zwierzęta silnie reagujące na stres, koty szczególnie dobrze znoszą stopniowe oswajanie. Na przykład, jeżeli transporter, którego mamy zamiar użyć, zostanie postawiony w domu na jakiś czas przed planowaną podróżą, kot może swobodnie go eksplorować i poczuć się w nim pewniej. Dobrym rozwiązaniem jest także spryskanie transportera syntetycznymi feromonami co najmniej 15 minut przed wyjściem.
— Feromony to naturalne substancje wydzielane przez koty po to, by oznaczać bezpieczne miejsce. Gdy kot ociera się o drzewo lub Twoją nogę, zostawia feromony aby zasygnalizować, że nie czuje zagrożenia — tłumaczy Jones. — Na szczęście na rynku dostępne są preparaty zawierające właśnie ten „bezpieczny” związek chemiczny. Użycie takiego sprayu w transporterze lub nasączenie nim ręcznika i włożenie do środka pomaga kotu poczuć się pewniej i spokojniej.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.