Śmierć papieża Franciszka zapoczątkowała starannie zaplanowaną serię wydarzeń upamiętniających życie i dziedzictwo 266. papieża Kościoła rzymskokatolickiego. Watykan będzie obchodził dziewięć dni żałoby, w czasie której światowi przywódcy, osobistości religijne i wierni zgromadzą się w Rzymie, aby oddać hołd papieżowi. Ceremonia pogrzebowa odbędzie się w Bazylice św. Piotra. Nastąpi po niej pochówek, który będzie odbiegał od tradycji.
Śmierć pierwszego od stuleci papieża spoza Europy oznacza wielką zmianę dla Kościoła katolickiego. Jego pontyfikat zdefiniowały wysiłki na rzecz modernizacji Kościoła, skupienia się na sprawiedliwości społecznej i reformach wewnętrznych kościelnych struktur.
Franciszek uprościł papieskie rytuały pogrzebowe w 2024 r., ustalając, że jego pogrzeb będzie inny od pochówków jego poprzedników. Arcybiskup Diego Ravelli, mistrz papieskich ceremonii liturgicznych, powiedział Vatican News w listopadzie 2024 r., że „odnowiony obrzęd jeszcze bardziej podkreśla, że pogrzeb papieża jest pogrzebem pasterza i ucznia Chrystusa, a nie potężnej osoby tego świata”.
Kiedy odbędzie się pogrzeb Franciszka?
Zgodnie z tradycją kamerling [kardynał, który zarządza bieżącymi sprawami Stolicy Apostolskiej od śmierci papieża do wyboru jego następcy — przyp. tłum.] — wraz z trzema wyznaczonymi asystentami — ustali czas, kiedy ciało zmarłego papieża zostanie przeniesione do Bazyliki św. Piotra i wystawione na widok publiczny. W symbolicznym geście oznaczającym koniec pontyfikatu Pierścień Rybaka i ołowiana pieczęć papieża zostaną ceremonialnie zniszczone, aby zapobiec nieautoryzowanemu użyciu. Zgodnie z watykańskim protokołem nie zostanie przeprowadzona sekcja zwłok.
Kościół katolicki wkracza w okres dziewięciodniowej żałoby, podczas której kardynałowie ustalą datę pogrzebu i pochówku — zazwyczaj odbywającego się cztery do sześciu dni po śmierci.
Papież Franciszek, znany ze swojego skupienia na pokorze i prostocie, jasno wyraził swoje ostatnie życzenia. Odbiegają one od tradycji. W przeciwieństwie do wielu swoich poprzedników, którzy zostali pochowani w krypcie pod Bazyliką Świętego Piotra, Franciszek poprosił o pochówek w rzymskiej Bazylice Santa Maria Maggiore. Chciał mieć również prostą drewnianą trumnę.
Czym pogrzeb papieża Franciszka będzie się różnił od poprzednich pogrzebów papieskich?
Pogrzeb Franciszka będzie się znacząco różnił od pogrzebów jego poprzedników ze względu na reformy, które wprowadził w 2024 r. Tradycyjnie papieskie pogrzeby obejmowały wyszukane, wielowarstwowe trumny — cyprysowe, ołowiane i dębowe — i skomplikowane rytuały. Jednak Franciszek uprościł te obrzędy, aby podkreślić pokorę i swoją rolę jako sługi Chrystusa, a nie jako postaci światowej władzy.
Jedną z najbardziej znaczących zmian jest decyzja o użyciu prostej trumny, wykonanej z drewna i cynku. Ponadto wierni będą mogli oddać cześć Franciszkowi, którego ciało zostanie wystawione w otwartej trumnie wewnątrz Bazyliki św. Piotra. Inaczej niż dawniej trumna nie będzie jednak stała na specjalnym podwyższeniu.
Franciszek zmienił również rytuał potwierdzania śmierci papieża. Według nowych regulacji odbywa się on w prywatnej kaplicy papieża, a nie w jego apartamencie.
Odchodząc od tradycji, Franciszek wybrał miejsce pochówku w bazylice Santa Maria Maggiore, a nie w Grotach Watykańskich, gdzie pochowano większość ostatnich papieży. Świątynia ta miała dla Franciszka głębokie osobiste znaczenie. Często ją odwiedzał i modlił się przed obrazem maryjnym Salus Populi Romani [łac. Ocalenie Ludu Rzymskiego, ikona Matki Bożej z VI w., jest otaczana szczególnym kultem – przyp. tłum].
Zmiany te odzwierciedlają wieloletnie działania Franciszka na rzecz skromniejszego i bardziej dostępnego Kościoła.
Co się po pogrzebie papieża Franciszka?
Po pochówku Franciszka Kolegium Kardynałów rozpocznie konklawe, aby wybrać jego następcę. Proces odbywa się w Kaplicy Sykstyńskiej, a wybór papieża wymaga większości dwóch trzecich głosów. Nowo wybrany papież pojawi się na balkonie Bazyliki św. Piotra, udzielając swojego pierwszego błogosławieństwa światu, oczekującemu na kolejny rozdział w historii Kościoła katolickiego.
Dziedzictwo Franciszka, począwszy od jego postępowego podejścia do kwestii społecznych, aż po nacisk na reformę Kościoła, niewątpliwie ukształtuje obrady i kierunek konklawe, w trakcie którego kardynałowie będą poszukiwać przywódcy, który poprowadzi Kościół w nową erę.
