Czy zieleń w szpitalach może sprzyjać leczeniu pacjentów? I czy wstawienie dużych okien do biura może polepszyć koncentrację pracowników? Kanadyjska architektka Alyssa Anselmo uważa, że tak. Rozpoczęła dyskusję na Instagramie na temat związku między emocjami a projektowaniem, publikując film o wpływie budynków na naszą psychikę.
30-letnia Anselmo z Edmonton w Kanadzie nigdy nie spodziewała się, że jej klip porównujący wnętrza biurowe i kościelne zbierze ponad 189 tys. polubień. Filmik rozbudził w wielu widzach zainteresowanie tematem tego, jak możemy zmieniać otoczenie, aby poprawić wydajność umysłową i nastrój.
Wielokrotnie nagradzana architektka stojąca za Studio Anva jest zachwycona tym, że wiralowe wideo zachęciło ludzi do przemyślenia, jak wnętrza wpływają na codzienne życie.
— Chciałam pokazać przestrzenie takie jak tradycyjne kościoły i porównać je z ultranowoczesnymi przestrzeniami biurowymi, sterylnymi boksami bez okien, klasami szkolnymi, domami mieszkalnymi i nie tylko — powiedziała „Newsweekowi” Anselmo, która studiowała architekturę wnętrz we Florencji we Włoszech, a potem dołączyła do firmy architektonicznej w Nowym Jorku.
— Moim celem było zilustrowanie tego, jak zmieniło się nasze otoczenie, nie zawsze na lepsze. Chciałam, aby ludzie zatrzymali się i poczuli coś… Które pomieszczenie jest bardziej inspirujące? Czy bylibyśmy bardziej kreatywni w tym biurze, czy w tamtym? Nie chodzi tylko o estetykę, ale o to, jak nasze przestrzenie wpływają na nas na poziomie podświadomości — tłumaczyła.
Czym jest neuroarchitektura?
W krótkim filmie opublikowanym 22 lutego na profilu alyssaanselmo_ na Instagramie Anselmo zwraca się do widza, pokazując kontrastujące obrazy — pierwszy to typowe ciemne biuro korporacyjne, drugi to jasna, zachęcającą przestrzeń do pracy.
— Czy czułbyś się bardziej zestresowany w tym biurze, czy w tym? — pyta, po czym przechodzi do zestawienia dwóch kościołów — jednego surowego i nowoczesnego, drugiego ozdobnego i klasycznego.
— Czy czułbyś się bardziej zainspirowany w tym kościele, czy w tym? — dodaje, po czym porównuje sterylny, standardowo wyglądający szpital do szpitala Khoo Teck Puat w Singapurze, który słynie z wyjątkowego wykorzystania zieleni.
Podpis pod filmem również zachęca do refleksji: „Czy środowisko mocno na ciebie wpływa? Jeśli tak, to w jaki sposób? Zasadniczo sprowadza się to do neuroarchitektury, która bada, w jaki sposób wchodzimy w interakcje z naszymi zbudowanymi środowiskami. To naprawdę główny albo wręcz jedyny powód, dla którego zdecydowałam się projektować budynki”.
Spostrzeżenia Anselmo dotyczą dziedziny o rosnącym znaczeniu: neuroarchitektury, która bada, w jaki sposób przestrzenie architektoniczne mogą wpływać na funkcjonowanie mózgu, poziom stresu, kreatywność i nastrój.
Choć może to brzmieć skomplikowanie, założenia są proste: wprowadzić naturalne światło, charakterystyczny design i zieleń do przestrzeni, aby uzyskać w nich wrażenie świeżości.
— Przyzwyczailiśmy się do nudnych, pozbawionych życia środowisk, ponieważ są one tańsze i szybsze w budowie, ale nie zdajemy sobie sprawy, jakie są koszty dla naszego dobrego samopoczucia — powiedziała. — Chcę rozpocząć dyskusję na temat projektowania, psychologii i tego, że nie doceniamy piękna w codziennym życiu.
— Chcę, aby ludzie zobaczyli, że tworzenie przemyślanej przestrzeni jest dostępne nie tylko dla bogatych. Projektowanie zależne jest od intencji, materiałów i dostrojenia się do tego, co nas inspiruje — dodała.
Neuroarchitektura: jak się czujemy w przestrzeni
Dr Emma Seppälä, psycholożka i badaczka związana z Uniwersytetem Stanforda i Yale School of Management, również podkreśliła znaczenie środowiska dla zdrowia emocjonalnego.
— Kontakt z naturą — nawet jeśli jest to tylko krótki spacer lub chwila spędzona na świeżym powietrzu — może znacznie poprawić nastrój, obniżyć stres i poprawić wydajność poznawczą — powiedziała Seppälä, której badania koncentrują się na tym, jak nasze otoczenie może wpływać na sprawność umysłową.
— Naturalne elementy, takie jak światło słoneczne, zieleń i śpiew ptaków, mają wymierny wpływ na chemię mózgu i samopoczucie. Nawet krótka ekspozycja na naturę może pomóc przywrócić koncentrację i zmniejszyć niepokój — dodała.
Seppälä nie jest jedyną osobą, która potwierdza wpływ, jaki może mieć nasze otoczenie na psychikę. Wideo Anselmo towarzyszą liczne komentarzy osób zastanawiających się nad własnymi przestrzeniami biurowymi, domami i szkołami oraz nad tym, jak te pomieszczenia kształtują ich stan psychiczny.
— Komentarze naprawdę potwierdziły sedno sprawy — powiedział Anselmo. — Ludzie w przeważającej większości stwierdzili, że przestrzeń ma na nich wpływ, niezależnie od tego, czy zdają sobie z tego sprawę, czy nie.
— Choć niektórzy twierdzą, że dobre projektowanie wymaga wielkich pieniądzy, ja uważam, że tak nie jest. Niektóre z najlepszych przestrzeni, jakie kiedykolwiek zaprojektowałam, miały ograniczony budżet — dodała.
Przekonaniem, że przemyślana architektura powinna być dostępna towarzyszy jej w pracy każdego dnia.
— Obecnie pracuję nad holistycznymi ośrodkami opieki nad dziećmi i innymi projektami, jednocześnie filmując i udostępniając klipy związane z projektowaniem. To duże wyzwanie, ale bardzo satysfakcjonujące — powiedziała.
Anselmo została po raz pierwszy zaproszona do zaprojektowania centrum opieki nad dziećmi w swoim rodzinnym mieście Edmonton rok po ukończeniu studiów.
— Okazało się, że samodzielnie musiałam kierować projektowaniem budynku o powierzchni 1000 metrów kwadratowych — powiedziała Anselmo. — Musiałam nauczyć się wszystkiego: od współpracy z wykonawcami i deweloperami, po język branżowy.
— Ukończyłam ten projekt i nabrałam ochoty, by tworzyć więcej projektów samodzielnie — dodała.
Wkrótce zabrała się za projekt kolejnej placówki dla dzieci, a to wzbudziło wielką falę zainteresowania w internecie.
— Ludzie byli zdumieni, że przedszkole może wyglądać w ten sposób: wypełnione naturalnym światłem, wysokiej jakości materiałami i zaprojektowane w przyjaznym dzieciom stylu inspirowanym podejściem Reggio Emilia – wspomina Anselmo.
Zachęcona pozytywną reakcją, zaczęła częściej publikować posty, przechodząc od gotowych projektów do pomysłów na stylizację własnego mieszkania. Jej propozycje godzą ambitny design z przystępną ceną.
— Rozpoczęłam osobistą serię na temat stylizacji mojego własnego mieszkania. Była to okazja, aby nie tylko podzielić się moim procesem twórczym, ale także pomóc ludziom tworzyć przestrzenie, które odzwierciedlają ich osobowość i przynoszą im radość, bez względu na budżet. Naprawdę wierzę, że w dobrym designie nie chodzi o pieniądze, ale o rozwagę, samoświadomość i poczucie więzi z przedmiotami i materiałami w domu — mówiła Anselmo.
Wyjaśniła, że ograniczenia projektowe nie ograniczają kreatywności — zamiast tego wspierają ją, zmuszając ludzi do nieszablonowego myślenia przy użyciu tego, do czego mają dostęp.
Być może to, co najbardziej rezonowało w jej ostatnim klipie, to przesłanie, że ludzie pragną w swoim życiu piękna. Chcą designu, który sprawi, że poczują się uziemieni, podniesieni na duchu i zauważeni.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.