Ani Trzaskowski, ani Nawrocki – prawdziwymi zwycięzcami debaty prezydenckiej zorganizowanej przez „Super Express” jest Władimir Putin i inni wrogowie Polski. Największym przegranym – polska demokracja.
Według „Wielkiego słownika języka Polskiego” debata to „publiczna dyskusja, w której przedstawione zostają różne poglądy dotyczące zagadnień politycznych lub problemów społecznych albo naukowych”. W idealnym świecie debata prezydencka powinna być poważną dyskusją kandydatów w sprawie programów i wizji prezydentury. Świat polityki, jak wiadomo, idealny nie jest. Polska zresztą specjalnie nie odstaje w tym zakresie od innych krajów Zachodu.
Wystarczy przypomnieć kampanię przed wyborami prezydenckimi w USA w 2024 r. Niestety, debata „Super Expressu” stała się platformą do szerzenia kremlowskich, antyukraińskich i antysemickich narracji. Na marginesie starcia pomiędzy Rafałem Trzaskowskim i Karolem Nawrockim oraz Sławomirem Metzenem i Szymonem Hołownią miliony Polaków obejrzały bowiem festiwal propagandy, kłamstw i mowy nienawiści w wykonaniu kandydatów, na których zamierza głosować ledwie 3 proc. społeczeństwa (według ostatniego sondażu Ibris).
Mowa o Marku Jakubiaku (1,6 proc. poparcia), Grzegorzu Braunie – (1,4 proc.) i Macieju Maciaku (0,0 proc.). Żaden z nich nie jest liczącym się pretendentem do najwyższego stanowiska w państwie, ale ponieważ zarejestrowali swoje kandydatury w Państwowej Komisji Wyborczej, media traktują ich poważnie, zapraszają do debat i obdzielają czasem antenowym, na który nie byłoby ich nigdy stać w warunkach rynkowych.
Z tej słabości systemu demokratycznego zdecydowanie najlepiej korzysta Grzegorz Braun. Podczas debaty „Super Expressu” przekroczył granice nieprzekraczalne. Powtórzył swoje tezy o ukrainizacji Polski, która według niego stała się „ukropolinem”. Mówił o rzekomej utracie suwerenności na rzecz UE i Niemiec („land eurokołchozowy”). Sławomira Mentzena pytał o „problem judaizacji” Polski. Trzaskowskiemu zarzucił zaś, że „był oflagowany żydowskim żonkilem, tym znakiem hańby”. Politykę Izraela wobec Palestyńczyków porównywał do zbrodni wojennych Rosji w Ukrainie. Mówił: „nie graniczymy z żydowskim państwem położonym w Palestynie, bo wówczas ludobójcza polityka, reklamowana przez ministrów, rabinów i generałów państwa Izrael, mogłaby łatwo zwrócić się przeciw nam”.
Na antysemickie, antyukraińskie i homofobiczne wypowiedzi Brauna (w pewnym momencie nazwał rządzących w Warszawie „pederastami”) nie reagowali prowadzący. Jako pierwsza przeciw szerzeniu mowy nienawiści zaprotestowała kandydatka lewicy Magdalena Biejat. W czasie przeznaczonym na swoją odpowiedź zapowiedziała, że we wtorek złoży w tej sprawie zawiadomienie do prokuratury. „Demokracja to przestrzeń ścierania się poglądów. Czasem skrajnych. Ale ta wolność ścierania się poglądów nie może być usprawiedliwieniem propagowania nienawiści. I to powinno łączyć wszystkich ponad podziałami. W sprawie nienawistnych wypowiedzi Grzegorza Brauna, które padły podczas dzisiejszej debaty złożę jutro doniesienie do prokuratury” – napisała później a platformie X.
Nie wytrzymał też Rafał Trzaskowski. Kiedy Braun odniósł się do noszonych przez niego 19 kwietnia „żonkili, znaków hańby” wybuchnął: „O czym pan mówi? Jakiej hańby? To było powstanie w getcie warszawskim. O czym pan opowiada? To są bohaterowie naszej historii. To coś nieprawdopodobnego. Ja tego nie będę słuchał”. Następnie odwrócił się, opuścił mównicę przed upływem przeznaczonego dla niego czasu. Brauna nie zbiło to wcale z tropu. Relatywizował zbrodnie wojenne Rosji w Ukrainie, mówiąc, że „Ukraińcy też je popełniają, zabijając kobiety i dzieci”. Karola Nawrockiego zapytał, czy po wolcie Trumpa wobec Putina byłby gotowy na normalizację relacji z Rosją, ale kandydat PiS nie dał się sprowokować.
Pożyteczny Maciak
Rosyjski dyktator miał w debacie swoje pięć minut dzięki kuriozalnemu dialogowi pomiędzy Markiem Jakubiakiem a Maciejem Maciakiem. Ten drugi zapytany o to, czy podziwia Władimira Putina, odparł: „Tak, tak. Każdy z nas tutaj w Polsce nie dałby rady wytrzymać takiej presji. To świadczy o tym, że jest bardzo dobrym politykiem”. Jakubiak dopytywał go prowokacyjnie, dlaczego przypisuje mu się prorosyjskość. Maciak z pełną powagą tłumaczył, że „cwaniacy politycy próbują na antyrosyjskim poglądzie ugrać sukces wyborczy”.
Na wybielanie Putina zareagował ostro Rafał Trzaskowski. – Pozwoli pan, że zareaguję, dlatego że to, co przed chwilą słyszeliśmy, to jest coś nieprawdopodobnego. To znaczy, w momencie, kiedy Putin morduje ludzi, morduje dzieci, pozwala na gwałty w Ukrainie, w tej chwili klaskać Putinowi, to ja naprawdę czegoś takiego, jak żyję, nie widziałem, Myślę, że przynajmniej w tej jednej sprawie wszyscy, jak tutaj stoimy, się zgadzamy – powiedział w czasie przeznaczonym na odpowiedzi na pytanie skierowane do niego przez Jakubiaka.
Maciak wypadł w debacie fatalnie, ale jest w tym szerszy plan. Jeśli za jego kandydaturą stoją rosyjskie służby, a wiele na to wskazuje, nie zależy im na tym, aby odniósł znaczący sukces, bo w kraju tak bardzo antyrosyjskim jest to niemożliwe. Groteskowa wręcz prorosyjskość Maciaka ma sprawić, że antyukraińskie poglądy innych prawicowych kandydatów na prezydenta zostaną uznane za niemal mainstreamowe. Całkowicie zgadzam się z diagnozą Piotra Pogorzelskiego: „Czytam o Maciaku, że to niezbyt ciekawy kandydat i Rosjanie mogli znaleźć ciekawszego. Wydaje mi się, że tu nie chodzi o to, żeby on był ciekawy, a o to, że dzięki niemu prorosyjskie, czy antyukraińskie poglądy innych kandydatów mogą być uznawane za bardziej centrowe. Mniej więcej na zasadzie: no co ty, Mentzen prorosyjski? Popatrz na Maciaka, ten to dopiero jest prorosyjski!” – napisał na swym profilu na Facebooku wieloletni korespondent Polskiego Radia w Ukrainie. Maciak może więc być niewielką inwestycją Kremla, ale z dużą stopą zwrotu. Może bowiem przynieść prawdopodobnym mocodawcom spore korzyści, gdyż na jego tle straszący banderyzmem Mentzen czy Nawrocki wypadają całkiem nieźle.
Mam nadzieję, że polskie służby zajmują się działalnością Brauna i Maciaka. Warto dokładnie zbadać okoliczności, w jakich zebrali oni 100 tys. podpisów. Jeśli chodzi o Brauna, zaskakująca jest wręcz bezkarność, z jaką wygłasza antysemickie tyrady. Mowa nienawiści to „wypowiedzi, które szerzą, propagują i usprawiedliwiają nienawiść rasową, ksenofobię, antysemityzm oraz inne formy nietolerancji, podważające bezpieczeństwo demokratyczne, spoistość kulturową i pluralizm”. Artykuł 119. § 1. Kodeksu Karnego stanowi: „Kto stosuje przemoc lub groźbę bezprawną wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.”.
Niezależnie od tego, czy i kiedy Grzegorz Braun zostanie skazany za szerzenie mowy nienawiści (to może potrwać miesiące, a nawet lata), przez polityków głównego nurtu i tradycyjne media powinien zostać otoczony „kordonem sanitarnym”. Jego nienawistnymi wpisami mogłyby zająć się także platformy cyfrowe. O ile w reakcję Big Techów nie wierzę, mam nadzieję na to, że mainstreamowe telewizje wyciągną wnioski z tego, co stało się podczas debaty „Super Expressu”. Niecały tydzień przed pierwszą turą prezydenckich wyborów – 12 maja, o godzinie 20. – ma odbyć się debata organizowana przez trzy główne stacje telewizyjne – TVP, TVN i telewizję Polsat. Debata będzie miała miejsce siedzibie Telewizji Polskiej. Na samej końcówce kampanii emocje sięgać będą zenitu, oglądalność zaś może być rekordowa. Braun z Maciakiem mogą uzyskać niewyobrażalne wręcz zasięgi.
