„Chciał być Spielbergiem albo Coppolą”. Braun — niezdolny syn pomnikowego ojca

Jest też szef partii o kuriozalnej nazwie Konfederacja Korony Polskiej autorem chorobliwej liczby filmów dokumentalnych i książek. Zabrałem się więc za przeglądanie najnowszej – „Gram vabank”, a ściślej wywiadu rzeki z Braunem firmowanego przez pismo „Najwyższy Czas!”. Na okładce stoi słodko uśmiechnięty Braun z karabinem na ramieniu, a obok niego – a jakże! – gaśnica. Z gaśnicy bowiem zrobił sobie ten niebezpieczny błazen znak rozpoznawczy, gaśnica robi się modna, a co najgorsze, modny robi się Braun. „Gram vabank” to jest rzecz nudna, głupia i pusta, więc dopchnięta została stenogramami z sejmowych wystąpień Brauna, łącznie z litaniami próśb marszałka i wicemarszałka Sejmu, by pan poseł zechciał wreszcie zejść z mównicy. Teraz co prawda Braun ma zakaz wchodzenia do gmachu Sejmu, ale zapewne i z tego zrobi przedstawienie, ponieważ dla Brauna strategia skandalu jest jedyną możliwą, skuteczną i opłacalną.

Z tej intelektualnej mizerii wywiadu rzeki doskonale zdają sobie sprawę robiący rozmowę Tomasz Sommer oraz Marta Warda, dlatego też gęsto nafaszerowali publikację memami z Braunem w roli głównej. Memami pobranymi, jak się dowiadujemy, ze „stron internetowych: jeja, kwejk, paczaizm, wiocha, hopaj, yzd, chozoba”. Jest to może pierwsza książka w dziejach publicystyki politycznej współtworzona, i to nieświadomie, przez anonimowych twórców śmiesznych obrazków.

Ta strategia wydawnicza kojarzy mi się z plugawymi pisemkami Leszka Bubla, swego czasu zaśmiecającymi kioski, a nawet księgarnie. Klasycznych kiosków w zasadzie już nie ma, a Bubel zniknął z radarów, bo przy Braunie to kompletny amator, który nigdy nie był traktowany tak poważnie, jak trzeba dziś poważnie traktować Brauna. Bubel bowiem nie przekroczył w wyborach prezydenckich dwadzieścia lat temu 0,15 proc., podczas gdy Braun – czyli Bubel udoskonalony, stuningowany i na dopalaczach – przed chwilą zyskał prawie 6,5 proc. Od 2005 r. świat zmienił się w ten sposób, że dziś nie nędzne antysemickie gazetki naganiają ludzi do głosowania na kogoś takiego jak niegdyś Bubel, ale memy.

Memetyka, poważna nauka badający wpływ memów na kulturę, a więc i politykę, jest dziedziną która ma nam tłumaczyć rzeczywistość. Nic nowego – kiedyś były karykatury w brukowej prasie, dziś są memy, dowodzące, że nasza polityka memizuje się w przerażającym tempie i staje się patopolityką. Dzisiaj to mem, żart obrazkowy, niesie przekaz o tym, co jest fajne, a co fajne nie jest, choć w sumie najważniejsze, żeby było śmieszne. Chwilowo tajemnicą pozostaje, czy spośród grubo ponad miliona Polaków, którzy zagłosowali na Brauna w wyborach prezydenckich, większość głosowała, bo są ksenofobami, antysemitami i fundamentalistami katolickimi, czy większość dlatego, że Braun jest dla nich celebrytą z memosfery. Niewykluczone też, że część spośród grubo ponad miliona Polaków oddała głosy na Brauna, bo uważa, że jest on Mesjaszem.

Monika Braun mówi Dorocie Wodeckiej w rozmowie dla „Wyborczej”, że od czasów prapradziadka Konstantego mężczyźni w jej rodzinie uważali się za niedocenionych przez ludzkość proroków. Ewidentnie w familii Braunów jak się urodziłeś z siusiakiem, to musisz zostać prorokiem. Nie trzeba chyba dodawać, że niedoceniony prorok to jest coś jeszcze gorszego niż prorok doceniony, być prorokiem niszowym to dramat dla każdego proroka. Grzegorz Braun zatem może uważać się za niedocenionego proroka, jak to z prorokami bywa – nieomylnego i napompowanego miłością własną do granic możliwości.

Mem, który wieńczy książkę Brauna, pokazuje ni mniej ni więcej – Jezusa Chrystusa w koronie cierniowej z gaśnicą wycelowaną w menorę. Jakby się Braun oficjalnie ogłosił Chrystusem, toby zyskał jeszcze więcej zwolenników. Osobiście nie wierzę, że Braun ma się za Syna Bożego, raczej sądzę, że ma się za największego aktora w dziejach scen polskich, największego reżysera teatru i filmu oraz najwybitniejszego oratora, przynajmniej od czasów księdza Piotra Skargi.

„Grzegorz musiał się mierzyć z poczuciem niedowartościowania, bo nie powtórzył sukcesu artystycznego ojca. Chciał zostać reżyserem fabuł, marzył zapewne, że będzie Spielbergiem albo Francisem Fordem Coppolą, co mu się nie udało” – mówi siostra Brauna. Chcieć być Spielbergiem, który nakręcił film „Wojna światów” z Tomem Cruise’em w roli głównej, a skończyć jako autor dokumentu „Gietrzwałd 1877. Wojna światów” z Grzegorzem Kasjaniukiem, autorem książki „Zło w popkulturze”, to wielka różnica.

Zapewne Braun to kliniczny przypadek artysty, który chciał być wielkim, a okazał się niedużym, reżysera, który pragnął zgarniać Oscary, a kręci świrnięte filmy dokumentalne, profety, który obraził się na świat za niedocenienie jego wizjonerstwa, więc odstawia wielki performance przy świetle kamer telewizyjnych. Przecież ta modulacja głosu na ciepłą modłę księżowską i to jego nieustające „Szczęść Boże”, którym zaczyna każdy swój bełkot, są wymyślone, żeby część ludzi utożsamiła się z Braunem jak ze swoim proboszczem, a pozostałych, żeby krew zalała, bo tak to jest irytujące.

Siostra Brauna uważa, że jej brat odstawia spektakl, że gra rolę swojego życia, że to jest teatr, bo przecież ich ojciec jest znanym reżyserem teatralnym, wystawiał Mrożka, Szekspira, Wyspiańskiego i Żeromskiego, Witkacego i Mickiewicza. Nie jest łatwo unieść taki ciężar, gdy twój stary jest wybitny, a tobie do tej wybitności nijak nie daje się doskoczyć. Twój stary wystawiał „Wesele”, „Dziady” i „Hamleta”, a ty kręcisz „Zamach smoleński”, mało jest rzeczy równie godnych pożałowania. Niezdolny syn pomnikowego ojca to jest tragifarsa z potwornymi konsekwencjami.

Wiadomo, że nie ma bardziej niebezpiecznego człowieka niż niespełniony artysta, a szczególnie niespełniony artysta, któremu w dekiel walnęło przekonanie, że przepełnia go boski geniusz. Frustrat mszczący się na świecie za niedocenienie jego wybitności bywa najpierw pośmiewiskiem i obiektem lekceważenia, ale później staje się przekleństwem całego kraju. A że Braunowi najwyraźniej wybacza się niemal wszystko, że jego akcje z gaśnicą czy najazdy na szpitale uchodzą płazem, to nie dziwcie się, że do warszawskiej galerii z rękodziełem wpada ekipa nastolatków, krzycząc: „Je… Żydów i pedałów!”. Tak jak nie zdziwiłem się, gdy usłyszałem na ulicy wrzaski „Wyp… na Ukrainę, walczyć na wojnie, a nie tutaj siedzieć!” skierowane przez kobietę w średnim wieku do młodego faceta z psem.

Monika Braun wzrusza się niebezpiecznie, gdy mówi, że kąpali się razem z Grzegorzem jako dzieci w jednej wannie, a potem jedli kaszkę manną polaną przez mamę sokiem malinowym. Ja bym tu przypomniał wiersz Wisławy Szymborskiej zaczynający się od frazy „A któż to jest ten mały dzidziuś w kaftaniku?”. Każde monstrum było kiedyś dzidziusiem i jadło kaszkę manną z sokiem malinowym.