Przykro patrzeć, gdy pacjentka, przykładowo lat pięćdziesiąt trzy, mówi, że seks nie ma już dla niej żadnego znaczenia. Takie kobiety rzadziej tryskają radością życia, zazwyczaj wydają się smutne i zrezygnowane. Publikujemy fragment książki „Menopauza mnie nie rusza” Sheili de Liz.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Przechodzimy do pewnej sprawy, o której niektórzy myślą, że w ogóle nie istnieje: a mianowicie do seksu w starszym wieku. W naszym społeczeństwie seks uchodzi bowiem za coś dla młodych i sprawnych. Nastolatki w moim gabinecie często są lekko zszokowane na wieść, że my, wapniaki, nadal czerpiemy z tego przyjemność. Zupełnie jakby miała ona zniknąć natychmiast po pięćdziesiątce, wraz z pojawieniem się pierwszego siwego łoniaka. A przecież to my wynalazłyśmy seks w samochodzie czy po studenckich imprezach w latach osiemdziesiątych i z biegiem lat doskonale go dopracowałyśmy. To chyba logiczne, że tak łatwo go nie odpuścimy, prawda?
Czego się jednak możesz tak naprawdę spodziewać, gdy ostatnia miesiączka dobiegnie końca, naprawdę już raz na zawsze, a ty zużyjesz ostatnią paczkę tamponów? Słyszy się przecież o labilnym libido, o wygasłym libido, ale także o libido rozpalonym do czerwoności oraz facetach z zaburzeniami erekcji i małżeństwach, które już w ogóle nie uprawiają seksu. Skąd zatem wziąć wiarygodne dane? Kto ma odpowiedzi na te wszystkie pytania? Na świecie przeprowadzono rozliczne badania na temat seksu w późniejszym wieku, jednak wynikają z nich znaczne rozbieżności: niektóre przeprowadzono z udziałem osób w wieku od czterdziestu pięciu do pięćdziesięciu pięciu lat (co samo w sobie wygląda jak potwierdzenie, że seks w podeszłym wieku wydaje się kuriozum naukowym), w innych zaś brali udział probanci w wieku między pięćdziesiąt osiem a osiemdziesiąt lat. Istnieją nawet badania przeprowadzone w domach spokojnej starości! Podczas poszukiwań danych na ten temat rzuciło mi się w oczy, że w badaniach tych widoczne są istotne różnice kulturowe – zarówno w ich wynikach, jak i w pytaniach zadawanych uczestnikom. Trudno więc porównywać takie badania z całego świata, zwłaszcza gdy obejmowały one przedstawicieli kultur naznaczonych wstydliwym nastawieniem do seksu. Przykładowo indyjscy probanci będą bowiem pytani inaczej niż francuscy – a i odpowiedzi są tak samo różnorodne jak cały świat: w badaniu przeprowadzonym w Chinach odkryto, że tamtejsze kobiety postrzegają utratę libido jako nieunikniony produkt uboczny swojej menopauzy i zgadzają się na ewentualnie wynikający z tego błyskawiczny rozwód.
Seks, kłamstwa i menopauza: czyżby pozamiatane?
Krótka odpowiedź na pytanie, co cię czeka, brzmi zatem następująco: to zależy. Przyjrzyjmy się dokładniej ewentualnym możliwościom.
Nasza seksualność w drugiej połowie życia wydaje się naznaczona przez trzy istotne czynniki. Są to:
- własny stan zdrowia i/lub stan zdrowia partnera lub partnerki,
- nastawienie do seksu w poprzednich latach,
- sytuacja hormonalna po menopauzie.
Pierwszy punkt, jeśli się nad nim dobrze zastanowić, niezbyt zaskakuje: osoby chore przewlekle rzadziej uprawiają seks niż osoby nieobciążone artrozą, cukrzycą czy nadciśnieniem. Do tego zestawu wątpliwych przyjemności należy dorzucić także depresję, nietrzymanie moczu czy przewlekły ból, podobnie jak stany obciążenia psychicznego: z innego badania wynika, że osoby starsze w trudnej sytuacji finansowej wykazują mniejsze zainteresowanie seksem niż dobrze zabezpieczone finansowo osoby otrzymujące solidną emeryturę.
Decydujące dla seksualności po menopauzie jest właśnie nastawienie, które się miało przed menopauzą: jeśli seks był bardziej obowiązkiem czy robotą do wykonania, to oczywiście będzie pierwszym, z czego się najchętniej zrezygnuje, gdy tylko pojawią się problemy zdrowotne (nasze albo partnera).
Co zresztą nietrudno zrozumieć: aktywność seksualna spada po pięćdziesiątym roku życia u obu płci, u kobiet bardziej niż u mężczyzn. Częściowo może to wynikać z faktu, że od pewnego wieku są już one wdowami, bo mężczyźni zazwyczaj żyją krócej. Inną przyczyną może być ból wynikający z atrofii błony śluzowej pochwy.
Trzy kłamstwa nt. seksu po menopauzie
W odniesieniu do okresu postmenopauzy stwierdzono również, że lepiej wykształcone kobiety reagują na zaproszenie do seksu z większym entuzjazmem, a także znaleziono pozytywną korelację pomiędzy radością z seksu a aktywnością zawodową kobiet.
Pierwsze kłamstwo o seksie: kobiety po pięćdziesiątce nie chcą już uprawiać seksu i są zadowolone, gdy mają go wreszcie z głowy.
Pewne ciekawe badanie przeprowadzone we Francji sprawdzało nastawienie kobiet do seksu w okresie peri- i postmenopauzy. Okazało się, że wiele kobiet w wieku pięćdziesiąt plus wciąż uprawia tyle samo seksu co wcześniej, a oprócz stosunków z penetracją grany jest również znany dotychczas repertuar. W odpowiedzi na pytanie, czy trzymiesięczna abstynencja seksualna stanowiłaby problem w ich związku, kobiety przed pięćdziesiątką odpowiedziały twierdząco, podobnie jak kobiety powyżej pięćdziesiątego roku życia przyjmujące hormonalną terapię zastępczą. Jedynie kobiety powyżej pięćdziesiątego roku życia, które nie przyjmowały hormonów, uważały, że trzy miesiące bez seksu nie stwarzałyby powodu do niepokoju w ich relacji. Najwyraźniej zatem poziom hormonów we krwi ma wpływ na naszą ocenę seksu. Wiele badań udowodniło już, że hormonalna terapia zastępcza korzystnie wpływa na seksualność kobiet w okresie postmenopauzy.
Drugie kłamstwo o seksie: starsze osoby się nie obmacują.
Pewne australijskie badanie sprowadziło to do jednego wniosku: pomimo wszelkich przeciwności seksualność kobiet nadal pozostaje zmienna – nic tu nie jest na mur-beton! Nic nie jest czarno-białe. Człowiek nie staje się ani osobą aseksualną, ani „gorącą babcią”; bardzo wiele zależy od okoliczności: czy w związku się układa, jakie jest nasze samopoczucie, czy właśnie rozstałyśmy się z partnerem, czy może raczej jesteśmy świeżo zakochane – każda z tych rzeczy odgrywa jakąś rolę. Nie we wszystkich ankietach zostało również jasno zdefiniowane, czym tak naprawdę jest seks: wiele osób uznaje za niego tylko typowy stosunek z penetracją. Jeśli się on nie udaje, bo jej przeszkadza w tym ból, a on nie ma erekcji, wielu ludzi uważa to za „łóżkową porażkę”. To nie tak! W licznych ankietach kobiety starszej daty podały, że lubią się masturbować lub uprawiać seks oralny – również po siedemdziesiątce! Problem nadal stanowi opresyjne oldskulowe wychowanie seksualne poprzednich pokoleń, w wyniku którego wiele starszych kobiet wstydzi się rozmawiać o seksie, również między sobą. Wciąż obserwuję to zjawisko w moim gabinecie, kiedy to moje pacjentki nie mają się komu zwierzyć. Wiele ich przyjaciółek czy znajomych utrzymuje, jakoby nie miały żadnych problemów z seksem lub że nie odgrywa on już dla nich najmniejszej roli, co je tylko cieszy. Mimo to większość kobiet chciałaby otrzymywać więcej informacji na temat seksu w podeszłym wieku i czują się w tym zakresie pozostawione przez lekarzy i społeczeństwo na pastwę losu.
Tymczasem wiadomo, że seksualność odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia narządów płciowych: im więcej seksu uprawiamy, tym wszystko jest miększe, wilgotniejsze i lepiej ukrwione. Z pochwą jest tak: use it or lose it! Kobiety uprawiające dużo seksu mają o wiele mniej problemów ze swoimi pochwami i wciąż czują się w swoich ciałach jak w domu. Przykro patrzeć, gdy pacjentka, przykładowo lat pięćdziesiąt trzy, mówi, że seks nie ma już dla niej żadnego znaczenia. Takie kobiety rzadziej tryskają radością życia, zazwyczaj wydają się smutne i zrezygnowane. Najchętniej wysłałabym do nich dobrą wróżkę albo umięśnionego dżina z butelki z sześciopakiem na brzuchu, który potrafiłby wyczytać z ich myśli każde życzenie – albo cokolwiek innego, co przywróciłoby ich oczom blask.
Trzecie kłamstwo o seksie: seks jest jak jazda na rowerze – nawet po pięćdziesiątce.
Co zatem można zrobić, by utrzymać swoją seksualność przy życiu? Oprócz adekwatnej hormonalnej terapii zastępczej (o której porozmawiamy później) i zdrowego stylu życia ważna jest stała aktywność seksualna – czy to z mężem, czy z kochankiem, czy z samą sobą. Większość rozmów o gadżetach erotycznych w moim gabinecie przeprowadzam ze starszymi kobietami! Uważam, że wibrator stanowi element podstawowego wyposażenia każdego dobrze zaopatrzonego gospodarstwa domowego – tym bardziej, jeśli nadal chcesz uprawiać seks. Świat gadżetów erotycznych tak bardzo poszedł naprzód od lat osiemdziesiątych! Do lamusa już odeszły gumowe penisy w kolorze mięsa, z gigantycznymi żyłami i jeszcze większymi żołędziami (serio kiedykolwiek się to komuś podobało?). Nowoczesne gadżety przekonują przyjemną powierzchnią i delikatnymi wibracjami lub ssącymi ruchami na łechtaczce (naprawdę godne polecenia)!
Istnieją także drobniejsze wibratory o mniejszych obwodach. Te polecam w szczególności paniom w okresie postmenopauzy, które po dłuższej abstynencji znów chcą wejść na seksualny ring. Przed debiutem z nowym partnerem warto najpierw poćwiczyć w domu z takim małym wibratorkiem (na zasadzie „ćwiczeń na sucho”). Wiele z nich – wbrew powiedzeniu, że jazdy na rowerze się nie zapomina – podczas pierwszego seksu po latach jest bowiem zszokowanych i rozczarowanych bólem, który odczuwają.
A o to wcale nietrudno, zwłaszcza gdy narządy płciowe przez długi czas mierzyły się z niedoborem hormonów: po latach doszło do atrofii, a wejście do pochwy bardzo się zwęziło. Tak samo, jak nie można wymagać od człowieka, który wiele lat spędził na wózku inwalidzkim, a teraz na nowo uczy się chodzić, by wstał i w najbliższą sobotę wyruszył na zakupy do Ikei, tak samo ty nie możesz wymagać od swojej pochwy, by po latach abstynencji natychmiast dała świetny popis. Owszem, to się może udać, ale równie dobrze może się zakończyć bólem i rozczarowaniem.
Fragment książki „Menopauza mnie nie rusza” Sheili de Liz (tłum. Magdalena Kaczmarek) wydanej przez Wydawnictwo Otwarte. Tytuł, lead i skróty od redakcji „Newsweeka”. Książkę można kupić tutaj.
Okładka książki „Menopauza mnie nie rusza”
Foto: Wydawnictwo Otwarte
