To jeden z najbardziej spektakularnych sporów w polskim Kościele w ostatnich latach. Choć wielu księży czeka na moment, gdy arcybiskup Marek Jędraszewski odejdzie na emeryturę, ten nie ma zamiaru rezygnować. Wręcz przeciwnie: tylko się umacnia. Wojna tak naprawdę dotyczy przyszłości krakowskiego Kościoła. Abp Jędraszewski chciałby mieć na nią wpływ.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Metropolita krakowski Marek Jędraszewski już od roku powinien być na biskupiej emeryturze. W lipcu ubiegłego roku skończył 75 lat, co w Kościele katolickim oznacza zasłużony odpoczynek. Ale na emeryturę się nie wybiera. Więcej: rządzi diecezją w taki sposób, jakby o zmianie nie chciał w ogóle słyszeć. Ciągle wymienia proboszczów i wikarych, a jego kalendarz na sierpień właśnie wypełnia się duszpasterskimi aktywnościami.
Walka o godność, wpływy i gigantyczne pieniądze. Kulisy afery w krakowskiej kurii
Abp Jędraszewski ma ku temu bardzo poważny powód: dokończenie starych wojen, które od lat prowadzi z niepokornymi kapłanami. Najbardziej znaną historią jest walka o Bazylikę Mariacką.
„Górujący nad krakowskim rynkiem gmach bazyliki Mariackiej, bogato zdobione, kolorowe kamienice przy placu Mariackim czy Siennej, hotele i pensjonaty w mieście oraz pod miastem – krakowska parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny liczy niewiele ponad tysiąc dusz, ale jej majątek to dziś setki milionów złotych. Składają się na to: dochody z biletów wstępu (przed wejściem zwykle wije się długa kolejka turystów), ofiary z nabożeństw, a przede wszystkim dochody z wynajmu lokali restauracjom i sklepom. Cicha wojna o najbogatszą parafię w Polsce podzieliła archidiecezję krakowską” – opisał niedawno w „Newsweeku” w swoim reportażu Jakub Korus.
Spór rozpoczął się już kilka lat temu. Jesienią 2022 r. abp Jędraszewski zlecił proboszczowi Dariuszowi Rasiowi kontrolę, a w raporcie wyłożył całą listę grzechów: m.in. braki w dokumentacji, handel walutą bez wymaganych zgód czy sprzedaż luksusowego parafialnego samochodu Rasiowi po zaniżonej cenie. Opierając się na wynikach kontroli najpierw metropolita „po bratersku” domagał się rezygnacji proboszcza, a gdy to nie przyniosło efektów, formalnie odwołał go ze stanowiska. Ks. Raś nie zamierzał jednak ustąpić.
Ksiądz Dariusz Raś podczas mszy w Bazylice Mariackiej
Foto: Łukasz Gagulski / PAP
I wtedy po raz pierwszy zareagował Watykan. W ubiegłym roku, tuż przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez krakowskiego hierarchę, w polskiej prasie pojawiły się sensacyjne nagłówki: „Papież interweniuje po decyzjach abp. Marka Jędraszewskiego”. Stolica Apostolska uznała apelację kilku krakowskich księży (poza Rasiem chodziło jeszcze o Kapitułę Katedralną) i wstrzymała wykonanie decyzji biskupa. To wyjątkowo rzadki przypadek w Kościele katolickim.
Afera w krakowskiej kurii. Arcybiskup Jędraszewski jest niezatapialny
Jeszcze do niedawna ks. Raś i pozostali „niepokorni” mieli trochę spokoju i nadziei. Jednak dwa miesiące temu media ujawniły, że Watykan zmienił decyzję. Po zapoznaniu się z nowymi dokumentami i stanowiskiem krakowskiej kurii, odpowiednia dykasteria uznała, że w tym sporze rację jednak ma Jędraszewski. To zmiana kursu o 180 stopni.
Zwolennicy teorii spiskowych od razu doszukiwali się zbieżności tego terminu z wyborem nowego papieża. Uważali nawet, że Marek Jędraszewski ograł Leona XIV.
„W ostateczności wszystkie trzy zaskarżone przez wspomnianych kapłanów decyzje Metropolity Krakowskiego zostały przez Stolicę Apostolską, po analizie przedstawionych dowodów, potwierdzone w ich zasadniczych częściach i uznane za zgodne z prawem kanonicznym oraz duchem wspólnoty Kościoła Katolickiego” – szybko potwierdziła krakowska kuria.
Po kilku latach batalii o godność, wpływy i wielkie pieniądze ksiądz Raś musiał skapitulować i wyprowadzić się z Bazyliki Mariackiej. Jak dwa miesiące temu ujawnił Onet, abp Jędraszewski już dawno temu wybrał jego następcę. Nikogo nie powinno dziwić, że to jeden z zauszników biskupa. Wszak najbogatszej parafii w Polsce nie powierza się byle komu.
Ale ci, którzy bacznie obserwują ten jeden z najbardziej spektakularnych sporów w polskim Kościele, wiedzą, że to nie jest koniec. W ostatnim czasie były proboszcz bazyliki złożył kolejne, już ostatnie przewidziane prawem kościelnym, odwołanie. W tej sytuacji pewne jest, że jego wojna z arcybiskupem Jędraszewskim nie skończy się w Krakowie, ale w Watykanie.
Jednym z mądrzejszych powiedzeń w Rzymie jest to, że „kościelne młyny mielą powoli”, na ostateczne rozwiązanie konfliktu poczekamy jeszcze rok. A czas w tym przypadku zdecydowanie gra na korzyść Jędraszewskiego i jego lizusów.
Czy arcybiskup Jędraszewski faktycznie oszukał papieża?
W tym miejscu koło się zamyka. Bo, jeśli nowy papież uzna, że Marek Jędraszewski powinien pozostać na stanowisku aż do rozstrzygnięcia wszelkich wątpliwości, to oznacza to, że nowy biskup na pewno nie pojawi się w Krakowie w tym roku.
Pod Wawelem krążą jeszcze bardziej sensacyjne objaśnienia. Jedna z teorii głosi, że „kapelan PiS-u”, jak przez przeciwników nazywany jest obecny metropolita, wszedł w towarzyski układ z nowym nuncjuszem papieskim arcybiskupem Filipazzim. Według „Gazety Wyborczej”, która od miesięcy forsuje taki scenariusz, nuncjusz sprzeniewierzył się papieżowi i wręcz „torpeduje wybór następcy abp. Jędraszewskiego”.
Nuncjusz Apostolski w Polsce abp Antonio Guido Filipazzi podczas procesji Bożego Ciała w Łowiczu
Foto: Marian Zubrzycki / PAP
Jest to o tyle mało prawdopodobne, że dostęp do ucha papieża mają dwaj ważni polscy kardynałowie: Grzegorz Ryś i Konrad Krajewski. Ten drugi pracuje w Watykanie zdecydowanie dłużej, niż obecny papież Robert Prevost i doskonale zna tamtejsze obyczaje. Z pewnością wie, że wszelkie próby okłamywania papieża mogą dla knujących skończyć się wręcz dramatycznie. Zresztą, gdyby do papieża docierały nieprawdziwe informacje, przypuszczam, że członek Dykasterii ds. Biskupów kard. Ryś, osobiście wywodzący się z Archidiecezji Krakowskiej, już dawno by je sprostował. A miał do tego ostatnio okazję, bo został przyjęty na audiencji przez nowego papieża.
Naiwne jest założenie, że tej świadomości nie ma także nuncjusz apostolski, czyli w praktyce watykański ambasador. Każdy, kto myśli o dalszej karierze dyplomatycznej wie, że jest to strategia absolutnie samobójcza.
Koronnym dowodem na dopięcie dealu Jędraszewski-Filipazzi ma być ostatnia częsta obecność wysłannika Watykanu w Małopolsce, a zwłaszcza jego obecność na hucznej imprezie odpustowej z okazji święta parafii św. Floriana. Kolejny dowód: krótko po tym wydarzeniu Raś dostaje pismo z Watykanu, że musi się wyprowadzić. Przypadek?
Może to spisek, a może zwykły zbieg okoliczności. Wystarczy szybko przeszukać internet, by zorientować się, że nuncjusz w ostatnich miesiącach odwiedził wiele różnych odpustów i uroczystości kościelnych. Mam duże wątpliwości, czy w tym czasie spiskował, czy może po prostu robił to, co do niego jako dyplomaty należy, czyli uczył się rozumieć polski Kościół.
Na ratunek kardynał Krajewski?
Jedno jest pewne: Marek Jędraszewski wie, że nie może rządzić wiecznie i będzie zabiegał, by zastąpił go ktoś osobiście namaszczony. Dlaczego tak bardzo mu na tym zależy? Bo z jednej strony sam chce mieć spokojną starość w przygotowywanym od miesięcy specjalnie dla niego krakowskim „Castel Gandolfo”. Z drugiej, zależy mu, by jego wierny dwór, czyli grupa najbliższych współpracowników też miała spokój, czyli duże, majętne parafie. Dlatego przez lata jego celem była Bazylika Mariacka.
Dla obecnego metropolity idealnym kandydatem na następcę byłby obecny biskup gliwicki Sławomir Oder. Ten sam, który tak przeprowadzał proces beatyfikacyjny Jana Pawła II, że po latach sam publicznie przyznał, że wiele istotnych wątków po prostu nie zostało sprawdzonych.
Problem z następcą Jędraszewskiego to z jednej strony kwestia krakowski układów, ale ma też drugi, ważniejszy aspekt. Stawką jest nie tylko los Kościoła w Krakowie, co w całej Polsce.
Tym bardziej że część biskupów z wielką nadzieją patrzy na nowego prezydenta Karola Nawrockiego i wierzy, że ten uratuje ich przed rządem „ludzi, którzy samych siebie określają jako Niemców”.
Te skrajnie nacjonalistyczne tendencje dostrzeżone zostały nawet w Watykanie. Kilka dni temu kard. Krajewski nawiązał do antyimigranckich marszów, które w połowie lipca zorganizowane były przez skrajną prawicę.
— Nie wiem, czy wiecie, że Jezus był uchodźcą, musiał uciekać do Egiptu, by go nie zabili. Był repatriantem, bo potem powrócił. I nikt w Egipcie mu nie powiedział: Egipt jest dla nas, Egipcjan, jak słyszeliśmy dwa tygodnie temu w Polsce: Polska jest dla Polaków. Nie byłoby miejsca dla Jezusa, bo Polska jest dla Polaków — mówił do polskich uczestników Jubileuszu Młodych w Rzymie.
Dziś trudno ocenić, czy wystąpienie polskiego kardynała, pracującego na co dzień w Watykanie, wzięło się wprost z potrzeby serca, czy raczej było jego programowym manifestem. Krajewski od roku konsekwentnie wymieniany jest jako jeden z tych, którzy mają bardzo duże szanse na objęcie Archidiecezji Krakowskiej.
Od moich informatorów wielokrotnie już słyszałem, że za kilka dni Watykan ogłosi tę dobrą nowinę oficjalnie. Mijały dni, tygodnie, a nawet miesiące i nic się nie działo. Niemniej naprawdę byłaby to dobra nowina. Tylko czy Dobra Nowina, czyli Ewangelia, na pewno jest w tej układance najważniejsza?