— To model wychowania, który polega na tym, że temu, kogo wychowujesz, dajesz wymagania, którym nie jest w stanie sprostać — mówi w podcaście „Rachunek sumienia” prof. Tadeusz Bartoś, filozof, były dominikanin. Właśnie ukazała się książka Bartosia i Artura Nowaka „Bóg odszedł z poczuciem winy”.
"Whisky, cygara i układy". Kulisy życia zakonnego oczami byłego duchownego
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Sam Tadeusz Bartoś odszedł z zakonu dominikanów w 2007 r. — 20 lat po złożeniu ślubów zakonnych. Pytany w podcaście „Rachunek sumienia” o motywacje stojące za tym, że wstąpił do zakonu, opowiada o „niezwykle atrakcyjnym środowisku dominikanów”, kościele, który „miał reputację miejsca wolności” — zwłaszcza w ponurej rzeczywistości Polski lat 80.
— Było bardzo dużo kwestii estetycznych. To piękno: piękno życia, piękno Boga, piękno pieśni. Ja byłem w szkole muzycznej, więc to na mnie silnie oddziaływało — wspomina. — A Bóg? Jakaś osobista relacja z Bogiem, że „dotknął mnie dziś pan” itd.? Nie miałem takich zwrotów mistycznych. Nie wiem, czy ktokolwiek je ma, bo to trochę się później może dorabiać. Niektórzy mają taką skłonność do konfabulacji.
— Niewątpliwie jest też pewne, że gdybym w klasie maturalnej miał dziewczynę, był zakochany, to szedłbym do klasztoru? Niekoniecznie. Więc tak się złożyło, że nie miałem dziewczyny w klasie maturalnej, a za to byłem zafascynowany tym wszystkim, co się dzieje w duszpasterstwie młodzieży u dominikanów — przyznaje Bartoś.
„Życie podziemne” w klasztorach. „Byłem wstrząśnięty”
Magdalena Rigamonti pyta gościa, co robi się z popędem seksualnym w wieku 19, 20 lat, jeśli decyduje się wstąpić do zakonu. — Jak jest tylu chłopa w seminarium? Pływa się, biega?
— No są różne takie koncepcje: pływanie, bieganie, unikanie pokus, czyli nierozglądanie się za panienkami — opowiada. — Śmieszność polega na tym, że w klasztorach jest dużo osób homoseksualnych. I jak one sobie radzą, to nie wiem, bo przecież tych pięknych chłopców, w których się można zakochiwać, mają na wyciągnięcie ręki w dużych ilościach.
Bartoś mówi o istnieniu „podziemnego życia” w klasztorach, z którego nie zdawał sobie sprawy, kiedy jeszcze był w stanie duchownym: — Kiedyś mówię koledze, który też już nie jest dominikanin, że w nowicjacie to był taki rygor, a on do mnie: „Tadziu, ty nie wiesz, jakie imprezki były w nowicjacie!”. To znaczy, zakonnikom nie wolno się spotykać prywatnie w pokojach, a imprezki polegają na tym, że się spotykają, piją piwko. Byłem wstrząśnięty.
Doktryna Kościoła: upokarzanie, poniżanie ludzi
— No ale to jest wszystko hipokryzja: Kościół, który potępia związki homoseksualne, homilie niektórych polskich hierarchów, ostre, wymierzone w środowisko LGBT. A jest na przykład tajemnicą poliszynela, że przynajmniej część z nich też żyła albo żyje w jakichś homoseksualnych relacjach. No to jest obrzydliwe — mówi wprost współprowadzący Tomasz Sekielski.
— Mamy udawanie w kwestiach homoseksualności. Co więcej, takie jaskrawe napady na osoby homoseksualne niektórzy przyjmują jako sposób maskowania siebie — mówi Bartoś — Co siedzi w ich głowach, na czym to polega? Trzeba by każdego diagnozować indywidualnie.
Ale zdaniem gościa „Rachunku sumienia” tę hipokryzję można „rozszerzyć, w pewnym sensie uogólnić”. — Może to dotyczyć większej liczby rzeczy. Mamy pochwałę czystości, życia w oddaniu celibatu Panu Jezusowi, a później sto procent tego celibatu nie przestrzega. No, takie 99 proc. To są wymuszone deklaracje, czyli jakby życie ponad możliwości. Wymogi są takie, które przerastają każdego. Każdy w związku z tym musi, używając języka religijnego, upaść, musi być słaby i się korzyć — twierdzi Bartoś.
I dalej: — To jest model wychowania, który polega na tym, że temu, kogo wychowujesz, dajesz wymagania, którym nie jest w stanie sprostać. To jest droga przez upokarzanie i zniewalanie. Gdyby chcieć uogólnić, to można by powiedzieć, że to jest — uwaga! — istota faktycznego chrześcijaństwa. Ono jest drogą upokarzania ludzi, poniżania ludzi, pozbawiania wartości ich życia. Grzech pierworodny, który polega na tym, że każdy z nas sam z siebie wyłącznie czyni zło. To są jakieś aberracje. To są takie aberracje, że zdrowy rozsądek jest zszokowany. Ale to też doktryna Kościoła katolickiego i protestanckich kościołów od czasów św. Augustyna.
— Kiedy pan zrozumiał, że to nie jest dla Pana? Co się stało takiego? — pyta Sekielski.
— To jest oczywiście proces — odpowiada Bartoś. Przywołuje książkę „Instytucje totalne. O pacjentach szpitali psychiatrycznych i mieszkańcach innych instytucji totalnych” Ervinga Goffmana. — Autor analizuje klasztor, więzienie, zakład psychiatryczny — w jaki sposób, na czym polega kontrola zachowań? Przez ubiór, przez punktualność, przez program dnia itd. No więc sobie myślę: o, jesteśmy w takim zakładzie o specjalnym nadzorze.
Czym jest „Rachunek sumienia”?
Kościół. Dla jednych skompromitowana instytucja cynicznie wykorzystująca religię jako narzędzie do zarabiania pieniędzy. Dla drugich opoka oraz źródło wszelkiego dobra i miłości. „Rachunek sumienia” to nie jest podcast tylko o Kościele. To podcast o ludziach, na których kariery, a czasem i na całe życie, wpływ miała (lub nadal ma) instytucja, jaką jest Kościół katolicki. Jeśli nie macie w sobie uczuć religijnych, koniecznie posłuchajcie. Jeśli je w sobie macie — posłuchajcie tym bardziej.
