Zdrowie naszych jelit może wpływać na wszystko — od zdrowia psychicznego po układ odpornościowy oraz, jak się okazuje, może być przyczyną złego snu. Naukowcy z The Affiliated Brain Hospital of Nanjing Medical University w Chinach znaleźli związek między określonymi typami bakterii jelitowych a ryzykiem bezsenności.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Zespół odkrył, że niektóre rodzaje bakterii mogą być odpowiedzialne za zwiększone lub zmniejszone ryzyko wystąpienia zaburzeń snu, natomiast sama bezsenność może z kolei wpływać na ilość niektórych mikroorganizmów znajdujących się w jelitach.
Według szacunków Amerykańskiej Akademii Medycyny Snu w Stanach Zjednoczonych przewlekłą bezsenność zdiagnozowano już u 12 proc. osób. Choroba ta wiąże się z trudnościami z zasypianiem, nieprzespanymi nocami i zbyt wczesnym budzeniem się jak i budzeniem się w środku nocy, co prowadzi do zmęczenia i drażliwości w ciągu dnia. Wpływ mikrobiomu jelitowego na różne elementy snu był już badany, natomiast nie jest jasne, w jaki sposób może on wpływać na ryzyko bezsenności.
Naukowcy odkryli związek między mikrobiomem jelitowym a bezsennością
Naukowcy porównali dane 386 533 osób cierpiących na bezsenność z badaniami mikrobiomu jelitowego od kilkudziesięciu tysięcy osób. Przeprowadzona przez nich analiza ujawniła powiązania między określonymi drobnoustrojami jelitowymi a chorobą. 14 grup bakterii było pozytywnie powiązanych z bezsennością (prowadziły do wzrostu szans choroby o 1-4 proc.), a osiem grup wykazało negatywny związek (szanse niższe o od 1 do 3 proc.).
Bezsenność sama w sobie wiązała się ze spadkiem liczebności siedmiu grup bakterii z 79 proc. do nawet 43 proc. jak i ponad czterokrotnego wzrostu liczebności wśród 12 innych grup. Jak donosi zespół, z ryzykiem bezsenności szczególnie związana była klasa bakterii Odoribacter.
— Odoribacter odgrywa ważną rolę w produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, takich jak maślan, które wpływają na stan zapalny, równowagę neuroprzekaźników i regulację dobową — powiedziała „Newsweekowi” Lindsey Ann Edwards, gastroenterolożka z King’s College London, która nie była zaangażowana w przeprowadzanie badania. — Co ciekawe, jego skutki nie są uniwersalnie dobre lub złe. Wykazano, że ma pozytywny lub negatywny wpływ w zależności od choroby. Jego wpływ zależy również w dużej mierze od ogólnego składu mikrobiomu danej osoby, ponieważ bakterie jelitowe oddziałują jako społeczność.
— Dzięki procesowi zwanemu metabolicznym żywieniem krzyżowym, produkty odpadowe jednego gatunku mogą służyć jako paliwo innego, co oznacza, że szersza sieć drobnoustrojów często decyduje o tym, czy obecność Odoribacter jest pomocna, czy też szkodliwa — dodała.
Naukowcy nie zidentyfikowali także żadnej plejotropii — sytuacji, w której pojedynczy gen prowadzi do powstania dwóch lub większej ilości pozornie niepowiązanych ze sobą efektów — co wzmacnia integralność ustaleń i sugeruje związek przyczynowy.
— To fascynujący i obiecujący kierunek badań. Związek między mikrobiomem jelitowym a snem wciąż jest rozważany, a to badanie dodaje kolejny ważny element do układanki — powiedziała Edwards. — Chociaż jest jeszcze wcześnie, fakt, iż zidentyfikowano potencjalne związki przyczynowe, czyni te odkrycia szczególnie interesującymi. Niemniej jednak, wyniki należy interpretować z ostrożnością, dopóki nie zostaną potwierdzone w większych, randomizowanych i kontrolowanych badaniach.
Dieta jednym z najsilniejszych wpływów
Autorzy badania stwierdzili, że uzyskane przez nich wyniki dotyczą tylko uczestników pochodzenia europejskiego (a skład mikrobiomu różni się w zależności od pochodzenia etnicznego i geograficznego). Nie uwzględniono również czynników takich jak dieta i styl życia, które, jak wiadomo, wpływają na mikrobiom i interakcję między genami a środowiskiem.
Edwards wyjaśniła, że ilość bakterii powiązanych z bezsennością może być kształtowana przez nawyki żywieniowe danej osoby, poziom stresu jak i środowisko.
— Dieta jest jednym z najsilniejszych znanych nam wpływów. Na przykład rodzaje błonnika i różnorodność roślin w diecie mogą zmieniać populacje bakterii czasami nawet w ciągu kilku dni — powiedziała „Newsweekowi” dr Emily Prpa, dietetyczka, która również nie była zaangażowana w przeprowadzanie badania.
— Czynniki związane ze stylem życia, takie jak ćwiczenia fizyczne i spożycie alkoholu, również odgrywają rolę, podobnie jak narażenia środowiskowe, takie jak zanieczyszczenia, leki, życie społeczne i geografia. Genetyka również wpływa na mikrobiom, choć w mniejszym stopniu niż styl życia. W badaniu pominięto stres, który jest znany jako czynnik zakłócający sen i mogący znacząco zmienić mikrobiom jelitowy poprzez oś jelitowo-mózgową.
Naukowcy doszli do wniosku, że powiązany wpływ bezsenności na mikrobiom jelitowy i na odwrót, stanowi złożony związek obejmujący regulację immunologiczną, odpowiedź zapalną i uwalnianie neuroprzekaźników, a także inne szlaki molekularne i komórkowe.
— Nasze badanie dostarcza wstępnych dowodów na istnienie związku przyczynowego między bezsennością a mikrobiomem jelitowym, zapewniając cenne informacje dla przyszłego rozwoju inspirowanych mikrobiomem planów leczenia bezsenności — wyjaśnili naukowcy w oświadczeniu.
Takie plany leczenia mogą obejmować stosowanie probiotyków, prebiotyków lub przeszczep mikrobioty kałowej (przenoszenie zdrowych bakterii jelitowych za pośrednictwem stolca dawcy).
— Teoretycznie probiotyki, prebiotyki lub przeszczep mikrobioty kałowej mogą wprowadzać, lub stymulować korzystne bakterie. Jednak ekosystemy jelitowe są złożone — podkreśliła Edwards. — Samo dodanie „dobrych” bakterii nie gwarantuje, że się one zadomowią lub pokonają te „złe”, zwłaszcza jeśli przyczyny, takie jak zła dieta lub przewlekły stres, pozostają. Sukces prawdopodobnie wymagałby połączenia ukierunkowanych bakterii ze wspomagającą dietą i zmianami stylu życia.
Jak powiedziała, kolejnym krokiem w tej dziedzinie badań powinny być dobrze zaprojektowane, randomizowane, kontrolowane próby, aby potwierdzić, czy modyfikacja bakterii jelitowych może bezpośrednio poprawić objawy bezsenności.
Odniesienie
Jansen, P. R., Watanabe, K., Stringer, S., Skene, N., Bryois, J., Hammerschlag, A. R., de Leeuw, C. A., Benjamins, J. S., Muñoz-Manchado, A. B., Nagel, M., Savage, J. E., Tiemeier, H., White, T., Tung, J. Y., Hinds, D. A., Vacic, V., Wang, X., Sullivan, P. F., van der Sluis, S., … Posthuma, D. (2019). Genome-wide analysis of insomnia in 1,331,010 individuals identifies new risk loci and functional pathways. Nature Genetics, 51(3), 394–403.
Shi, S., Liu, D., Baranova, A., Cao, H., & Zhang, F. (2025). Investigating bidirectional causal relationships between gut microbiota and insomnia. General Psychiatry, 38, e101855.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.