Oszustwo, nadużycie uprawnień oraz wyrządzenie szkody majątkowej w wielkich rozmiarach — takie śledztwo prowadzi Prokuratura Okręgowa w Katowicach. W tle są ludzie związani z Prawem i Sprawiedliwością i oskarżenia o nielegalne finansowanie kampanii wyborczej. O co chodzi w tej historii, wyjaśniają autorzy podcastu „W związku ze śledztwem”.
Sieć Badawcza Łukasiewicz powstała w 2019 r. Połączono nią ponad 30 różnych instytutów naukowych, by koordynować badania i prace badawczo-rozwojowe. Idea godna pochwały, pojawiły się jednak problemy. Także z pieniędzmi. Niektóre z nich wydawane były w sposób, co do którego prokuratura ma poważne wątpliwości. Na tyle poważne, że w lutym tego roku wszczęto śledztwo w sprawie niekorzystnego rozporządzania pieniędzmi otrzymanymi przez zrzeszony w Sieci Instytut Technik Innowacyjnych EMAG w Katowicach. I lu pojawia się polityczny wątek całej sprawy.
Instytut dostał z Sieci Badawczej Łukasiewicz ponad 7 mln 200 tys. zł na projekt badawczo-rozwojowy, który nigdy nie powstał. Z doniesienia do prokuratury wynika, że „projekt miał charakter pozorny”. Znaczna część dotacji — prawie 4 miliony złotych — została przekazana podwykonawcy, czyli spółce Tokarski Tadajewski Palade.
Spółkę wybrano z pominięciem ustawy prawo o zamówieniach publicznych. I to jest pierwszy problem, bo spółka nie miała prowadzić żadnych badań, tylko stworzyć narzędzia do ich prowadzenia. Tymczasem z pominięciem ustawy można zlecać wyłącznie badania naukowe. Po drugie, nie rozliczono należycie prac wykonanych przez spółkę. Po trzecie, osoby zaangażowane w spółkę nie są przypadkowe. Panowie Radosław Tadajewski i Marcin Palade to postaci doskonale znane w kręgach Prawa i Sprawiedliwości.
Marcin Palde to ekspert od sondaży i badań społecznych, który od lat zajmuje się komentowaniem rzeczywistości politycznej i trendów wynikających z badań sondażowych. Od lat jest także kojarzony z prawicą. Być może dlatego, że wiele lat temu z listy Prawicy Rzeczpospolitej (niewielkiej partyjki powstałej po jednym z licznych rozłamów w PiS) startował do Parlamentu Europejskiego. A być może dlatego, że zaraz po przejęciu władzy przez PiS został wiceprezesem Polskiego Radia. Co prawda był nim przez niecałe cztery miesiące, ale związki z PiS-em pozostały.
Biznesowa gwiazda i pieniądze z PiS
Znacznie ciekawszy jest Radosław Tadajewski, bo o jego powiązaniach z ludźmi PiS i ze spółkami Skarbu Państwa za czasów PiS można napisać całe tomy. W czasie studiów we Wrocławiu poznał kilku młodych działaczy, późniejszych polityków przez jakiś czas doskonale radzących sobie w otoczeniu Prawa i Sprawiedliwości.
To nie byle jakie nazwiska — Adam Hofman, Dawid Jackiewicz, a także Adam Burak, dziennikarz i za czasów Daniela Obajtka członek zarządu PKN Orlen. Komentatorzy ten układ towarzyski nazwali układem wrocławskim. Tadajewski grał w nim pierwsze skrzypce biznesowe. Jego znajomość z Adamem Burakiem miała — o czym pisał w Onecie Jacek Harłukowicz — zaowocować z jednej strony pracą dla członków rodziny Buraka u Tadajewskiego. Z drugiej — sporą kasą płynąca z Orlenu do firm powiązanych z Radosławem Tadajewskim. Jak podawał Onet, w sumie z różnych państwowych instytucji miało to być ponad 60 mln zł.
Radosław Tadajewski w 2011 r.
Foto: Szymon Łaszewski / PAP
Firmy związane z Radosławem Tadajewskim były m.in. zaangażowane w kampanie wyborcze Prawa i Sprawiedliwości i Andrzeja Dudy. Także w sprawie Sieci Badawczej Łukasiewicz pojawia się wątek nielegalnego finansowania kampanii wyborczej. W doniesieniu czytamy: „poddaje pod rozwagę organów ścigania konieczność zweryfikowania, czy w niniejszej sprawie nie doszło do niezgodnego z ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks Wyborczy finansowania kampanii wyborczej do wyborów do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, które odbyły się 15 października 2023 r. na rzecz partii Prawo i Sprawiedliwość. Powyższe motywuje zidentyfikowanymi i opisanymi w treści niniejszego zawiadomienia okolicznościami dotyczącymi dat, w których przelewane były środki na rzecz Spółki Tokarski Tadajewski Palade Sp. zo.o. oraz faktem, iż osoby związane ze Spółką w przestrzeni medialnej są także łączone z partią Prawo i Sprawiedliwość”.
Na przeprowadzenie prac badawczo-rozwojowych, których celem było opracowanie systemu obróbki danych statystycznych, Centrum Łukasiewicz dostało 10 mln zł od Ministerstwa Edukacji i Nauki.
Pieniądze z resortu edukacji i nauki — którym wówczas rządził Przemysław Czarnek — trafiły do Sieci Badawczej Łukasiewicz 6 grudnia. Już dwa tygodnie później została zawarta umowa z firmą Tokrski Tadajewski Palade.
Zgodnie z KRS spółka miała zajmować się przetwarzaniem danych i zarządzaniem stronami internetowymi, a zatem nie prowadziła żadnych badań. Zresztą spółka już nie istnieje, bo została postawiona w stan likwidacji w marcu zeszłego roku. Niespełna pół roku po otrzymaniu ostatniej wpłaty z Instytutu.
Spółka w chwili, kiedy podpisywała umowę z Instytutem, dostała już dotację z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (którym wówczas rządzili ludzie Adama Bielana). Chodziło 800 tys. zł na „opracowanie i wdrożenie (…) silnika przepływu danych usprawniającego szybki i wiarygodny przepływ informacji zbieranych i udostępnianych przez instytucje publiczne”.
Centrum Łukasiewicz składa wniosek do prokuratury
We wniosku do prokuratury, który złożył obecny szef Centrum Łukasiewicz, można przeczytać, że kontrola w Sieci Badawczej Łukasiewicz ujawniła liczne nieprawidłowości.
„Jak wynika z raportu z kontroli, przy udzielaniu zamówienia Spółce doszło do szeregu nieprawidłowości ze strony Instytutu, polegających m.in. na nieprawidłowej kwalifikacji przedmiotu zamówienia, prowadzącej do nieuprawnionego wyłączenia stosowania ustawy prawo zamówień publicznych, braku oszacowania z należytą starannością wartości zamówienia zlecanego Spółce, braku wysłania zapytania ofertowego do rynku, braku udokumentowania wykonania rozeznania rynku, co stanowiło naruszenie ustawy prawo zamówień publicznych oraz obowiązujących w Instytucie regulaminów udzielania zamówień. Ponadto doszło do odebrania prac Spółki i wypłacenia jej wynagrodzenia pomimo stwierdzonych w protokołach odbioru zastrzeżeń i braków” — czytamy.
Centrum Łukasiewicz wynajęło też eksperta, który przeanalizował, jak wyglądała realizacja projektu. Ustalono m.in. że Instytut nie zrealizował żadnego z elementów Zadania. Co więcej, realizowane przez Instytut prace w ogóle nie miały charakteru prac badawczo rozwojowych (B+R). Kluczowy fragment opinii brzmi: „Nie można doszukać się elementów nowej wiedzy, która została wytworzona w projekcie i spełniałaby warunki ustawowe prac B+R. Projekt to de facto nakładka graficzna na istniejące rozwiązania statystyczne w Python. Prace wykonane przez Wnioskodawcę należy zakwalifikować jako automatyzację i prace rutynowe. Wnioskodawca w typowy sposób przetestował działanie istniejących typowych algorytmów i użył ich w swoim produkcie. Raport końcowy opisuje w sposób chaotyczny metody (w sposób podręcznikowy) i ich rzeczywistą implementację (nie wiadomo finalnie, które z opisanych metod zostały włączone do platformy)”.
Centrum Łukasiewicz podsumowuje: „Powyższe wnioski z opinii eksperta wskazują, że przy realizacji Zadania przez Instytut i Spółkę doszło do szeregu uchybień i nieprawidłowości. Spółka nie zrealizowała części zadań, do których była zobowiązana, a w zakresie niektórych zadań występują braki co do ich ewidencji. Powyższe podaje w wątpliwość fakt i zakres rzeczywistego zrealizowania zadań przez Spółkę, a co za tym idzie, zasadność wypłaconego Spółce wynagrodzenia”.
A to nie koniec, bowiem „ekspert w swojej opinii wskazuje, że Instytut stworzył gorszą alternatywę do istniejących platform analitycznych kosztem ok. 9 mln zł (nie wydatkowano blisko 1 mln zł z projektu)”.
Radosław Tadajewski odpowiada na pytania
O opisane we wniosku do prokuratury wątpliwości zapytaliśmy Radosława Tadajewskiego, który zażądał zacytowania jego odpowiedzi w całości, a nawet autoryzacji zdania poprzedzającego cytat i następującego po cytacie. Takie praktyki nie są stosowane, ale odpowiedź pana Tadajewskiego cytujemy w całości poniżej:
Jeśli to ma być zapowiadana odpowiedź na moje zawiadomienia do Prokuratury Krajowej w sprawie nielegalnego finansowania kampanii wyborczej KO w 2023 i Trzaskowskiego w 2025 to proszę przekazać mocodawcom, którzy „podrzucili” Panu [pytania do Radosława Tadajewskiego przesłał współautor podcastu „W związku ze śledztwem” Mariusz Gierszewski” — przyp. red.] ten temat, że muszą bardziej się postarać, ponieważ:
Nigdy nie słyszałem, o żadnej ze wspomnianych osób związanych z Łukasiewiczem. O samym Łukasiewiczu uczyłem się na historii. Wybitna postać.
Oczywiście, że nie byłem przesłuchiwany, ponieważ nie mam związku z tą sprawą.
Są granice żenady i desperacji. Próba połączenia tej sprawy z wyborami właśnie je przekracza. O nielegalnym finansowaniu kampanii politycznych… Platformy i Trzaskowskiego chętnie jednak porozmawiam w zakresie, który nie wpłynie na dobro śledztw wszczętych z moich zawiadomień. Prowadzą je trzy prokuratury. Oto sygnatury: 3041-1.Ds.217.2025, 3041-1.Ko.165.2025, 4348-1.Ds.163.2025.Spc. Równocześnie deklaruję, że zrobię wszystko, aby osoby odpowiedzialne za proceder nielegalnego, zagranicznego finansowania kampanii politycznych trafiły za kratki.
Spółka, o którą Pan pyta powstała tylko i wyłącznie w celu prowadzenia prac badawczo-rozwojowych. Nigdy nie zajmowała się niczym innym. To cel jej istnienia.
Nie tylko spółka zajmowała się jedynie pracami B+R, ale też w skład jej zarządu wchodzili ludzie będący powszechnie znanymi autorytetami w zakresie badań statystycznych. Zarówno Pan Palade, jak i Pan Tokarski całą swoją karierę związani byli z badaniami, duzymi zbiorami liczb, rynkiem pracy i analiz. Za rzetelność, sumienność i dokładność pracy obu Panów mogę ręczyć. To właśnie ich reputacja i doświadczenie stanowiły podstawę decyzji o inwestycji kierowanego przeze mnie funduszu w ich firmę.
Od pracownika Radia Zet oczekuję czegoś więcej niż wklejenie tekstu, którego treści się nie rozumie. Z tego powodu oczekuję, że sam Pan sprawdzi, co znaczy „oprogramowanie open source”, czym się różni od „języka programowania” i czym jest „python”. Zrozumie Pan sam jak bardzo pozbawione sensu jest przesłane przez Pana pytanie”.
Ostatni akapit to odpowiedź na pytanie, które jest cytatem z wniosku skierowanego do prokuratury.
