Na pierwsze dni września czeka się tu zdecydowanie bardziej niż na otwarcie sezonu wakacyjnego. Winobranie, świętowane w Zielonej Górze hucznie już od wielu lat, uczyniło z niej prawdziwą mekkę polskiego winiarstwa, przyciągając do miasta największy ruch turystyczny w ciągu całego roku. I choć stolica ziemi lubuskiej jest powszechnie kojarzona z tym wydarzeniem dopiero od kilku dekad, to tradycja świętowania zbiorów winogron ma tu bardzo długą historię.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Pierwsze miejskie festyny z tej okazji organizowano tu już w połowie XIX stulecia, nazywając je po niemiecku Weinlesefest. Wyglądały one podobnie do tych współczesnych — mieszkańcy gromadzili się na gwarnych festynach, a przez miasto kroczył kolorowy korowód, któremu przewodził oczywiście Bachus — starożytny bóg teatru, płodności i wina.
Najstarsze wino musujące Niemiec
Nic dziwnego, skoro tworzenie tego trunku nieodłącznie wiązało się z historią i kulturą całego regionu. Winnice w okolicach Zielonej Góry powstawały już w XII w., a tutejszy Grempler Sekt był pierwszym w ogóle wyprodukowanym na ziemiach niemieckich winem musującym.
Co ciekawe, pomimo wymiany ludności po wojnie tradycja ta nadal była kontynuowana. We wrześniu 1945 r., zaledwie trzy i pół miesiąca po oficjalnym przejęciu władzy w mieście przez polską administrację, odbyło się tu pierwsze winobranie „pod polską flagą”, a „Głos Wielkopolski” relacjonował to wydarzenie, pisząc: „Na terenie Zielonej Góry, słynnej z hodowli szlachetnych gatunków winogron oraz owoców, odbyło się ostatnio wspaniale zorganizowane »Święto Winobrania«, w którym udział wzięli przedstawiciele władz cywilnych, wojska, partyj politycznych, organizacje młodzieżowe i społeczeństwo. Na pierwszą tego rodzaju uroczystość na ziemiach zachodnich zjechały się też duże rzesze społeczeństwa z różnych dzielnic Polski”.
Dzisiaj okazji do celebrowania wina w Zielonej Górze jest nawet więcej. Poza winobraniem są jeszcze organizowane w czerwcu Dni Otwartych Piwnic, a z kolei już niedługo — bo w listopadzie — odbędzie się Święto Lubuskiego Młodego Wina, nawiązujące do francuskiego zwyczaju, kiedy w trzeci czwartek tego miesiąca pija się młode beaujolais nouveau. Z kolei przez cały rok można odwiedzić jedyne w Polsce muzeum wina, które wchodzi w skład Muzeum Ziemi Lubuskiej.
Placówka, znajdująca się w samym centrum miasta, to także istotny element Lubuskiego Szlaku Wina i Miodu prowadzącego po miejscach związanych z historią tego przemysłu. Ale nie tylko — w ramach trasy można odwiedzić też funkcjonujące współcześnie w regionie winnice. Jedną z nich jest Folwark Pszczew, zlokalizowany w zabudowie XIX-wiecznego kompleksu pałacowo-parkowego. Od 2021 r., na obszarze ponad pięciu hektarów, produkuje się tu ekologiczne wina z kilku różnych szczepów. Można tu wpaść na zwiedzanie starych piwnic oraz degustację tworzonych na miejscu trunków, która odbywa się w misternie odrestaurowanych wnętrzach dawnej gorzelni.
— Polski rynek wina przeżywa prawdziwy rozkwit. Wiele winnic inwestuje w rozwijanie infrastruktury enoturystycznej, która przyciąga setki krajowych, a także z roku na rok coraz więcej zagranicznych miłośników wina. Jakościowo najlepsze polskie wina mogą już śmiało stawać do konkurencji z innymi krajami, o znacznie dłuższej tradycji winiarskiej — mówi w rozmowie z „Newsweekiem” Agnieszka Wojtowicz-Jach, współwłaścicielka agencji PR Tratoria Dom Przyjaciół Wina.
Wino spod Wawelu
Zdanie ekspertki potwierdza też rosnąca popularność enoturystyki w zakątkach Polski dotychczas mniej kojarzonych z produkcją wina niż ziemia lubuska. Przykładem może być tu chociażby Małopolska, a dokładniej wytyczony w tym regionie Małopolski Szlak Winny. Mało kto wie, że właśnie w Krakowie zaczyna się historia produkcji wina w naszym kraju. To tu, na nasłonecznionych zboczach Wawelu, odkryto najstarsze — datowane na połowę X w. — ślady uprawy winorośli. Dziś w winnym rejonie obejmującym m.in. okolice Krakowa, Bochni, Tarnowa i Jurę Krakowsko-Częstochowską działa nieco ponad 100 winnic.
Podróżując Małopolskim Szlakiem Winnym, warto odwiedzić zwłaszcza Winnicę Wieliczka — ten znajdujący się kilka kilometrów od słynnej kopalni soli obiekt założony został przez najbardziej znaną na świecie polską enolożkę Agnieszkę Wyrobek-Rousseau oraz winiarza Piotra Jaskóła. Poza samym winem i degustacją winnica oferuje także rozbudowany program enoturystyczny z możliwością osobistego zaangażowania się w prace przy uprawie i produkcji wina. Równie interesująca może być wizyta w znajdującej się w granicach administracyjnych Krakowa Winnicy Srebrna Góra, funkcjonującej u stóp klasztoru ojców kamedułów. Tutejsze wapienno-gliniaste oraz lessowe gleby, w połączeniu z nachylonymi ku słońcu stokami, które od mocnego wiatru chronione są przez drzewa Lasu Wolskiego, tworzą świetne warunki do uprawy winorośli. Powstają tu wina ze szczepów m.in. riesling, chardonnay, pinot noir czy gewürztraminer.
Między Wrocławiem a Szczecinem
Długimi tradycjami winiarskimi może pochwalić się także Dolny Śląsk. Trudno się temu dziwić, szczególnie biorąc pod uwagę panujący tu klimat. Równina Przedgórza Sudeckiego należy do najcieplejszych regionów w Polsce, a wydłużony okres wegetacyjny, stosunkowo łagodne zimy w połączeniu ze świetnymi lessowymi glebami i pagórkowatym ukształtowaniem terenu tworzą idealne warunki do uprawy winorośli.
Dowód na to znajdziecie, jadąc kilka kilometrów na północ od Świdnicy, gdzie znajduje się ceniona winnica Silesian. Obiekt prowadzony przez już trzecie pokolenie rodziny Mazurków oferuje zwiedzanie połączone z degustacją przez cały rok, ale z wyłączeniem okresu zbiorów, czyli między połową września a końcem października.
Jeszcze bliżej Wrocławia, a dokładnie około 30 km od ścisłego centrum stolicy Dolnego Śląska, znajduje się z kolei winnica, która może pochwalić się już kilkoma prestiżowymi wyróżnieniami. Adoria, założona przez wychowanego w Kalifornii Mike’a Whitneya, zaprasza odwiedzających nie tylko na degustacje swoich rieslingów czy dornfelderów, lecz także na warsztaty dotyczące zbiorów i produkcji wina.
Paradoksalnie jednak najbardziej znana polska winnica znajduje się nie na Dolnym Śląsku ani w Małopolsce, lecz… 50 km od Szczecina. W 2010 r., w malutkiej wiosce Baniewice, powstała winnica Turnau, a tworzone tutaj wina Solaris oraz Rosé zdobyły uznanie nawet poza granicami Polski. Oczywiście jej nazwa nie jest przypadkowa — obiekt założony został przez popularnego krakowskiego muzyka i kompozytora, Grzegorza Turnaua, który do współpracy zaprosił swoich kuzynów. Dzisiaj, po zaledwie 15 latach od zasadzenia pierwszych winorośli, funkcjonuje tu prawdziwa winna instytucja — można tu przyjechać na zwiedzanie połączone z degustacją win i regionalnych serów zagrodowych, zjeść kolację, a nawet wysłuchać koncertu jednej z gwiazd polskiej estrady. Na miejscu funkcjonuje też dom gościnny z pięcioma pokojami. Jak zapewniają tutejsi przewodnicy, to idealna okazja do przekonania się, że polskie nie odbiegają jakością od tych z bardziej znanych regionów winiarskich i potrafią zaskoczyć swoim stylem.