Jarosław Kaczyński w końcu przyznał to wprost — wini Andrzeja Dudę za to, że nie udało mu się przez osiem lat uzyskać pełnej władzy i zrealizować swojej wizji Polski. Gorzkie oskarżenia prezesa PiS pod adresem byłego prezydenta to wyraz skrywanej przez lata frustracji. Ale w obwinianiu Dudy Kaczyński ma też ukryty cel.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Dwa lata po wyborach, po których PiS-owi nie udało się utworzyć rządu, prezes Jarosław Kaczyński roztacza przed swoimi wyborcami i działaczami partii wizję. Oto jego rząd chciał przeprowadzić systemową reformę państwa. A nawet reformę „ośmiu polityk”. Wszystko to zostało brutalnie i nagle zahamowane przez Andrzeja Dudę.
— Trzeba jasno powiedzieć: nie udało się, dlatego że prezydent Duda podstawową ustawę prowadzącą do tej zmiany, ku naszemu zaskoczeniu, bez żadnych konsultacji z nami, zawetował. To był potężny cios — mówił prezes Kaczyński w czasie spotkania w Łodzi.
To wybiło prezesa z rytmu i nie pozwoliło przeprowadzić innych zmian, bo „w gruncie rzeczy żadnych reform bez reformy sądownictwa przeprowadzić się nie da. Bo wszystkie mogą być przez sądy natychmiast zakwestionowane”. To o tyle ciekawe, że PiS nie wprowadziło żadnej fundamentalnej reformy, którą zaskarżono by do sądu, a ten uznałby ją za niezgodną z prawem. Ale prezes w końcu wylał w czasie spotkania z działaczami całą swoją gromadzoną od 2017 r. frustrację i niechęć do byłego prezydenta. Teraz już go nie potrzebuje i może w końcu powiedzieć, co o nim myślał właściwie od samego początku prezydentury. Tajemnicą poliszynela było, że Jarosław Kaczyński nie szanował, nie cenił i nie uważał Andrzeja Dudy za godnego następcę Lecha Kaczyńskiego.
Jarosław Kaczyński pomylił się co do Andrzeja Dudy. Był niecierpliwy
A poza tym prawda jest taka, że prezes przestrzelił. Kiedy wysłał Andrzejowi Dudzie ustawy sądowe, był pewien, że prezydent podpisze je bez mrugnięcia powieką. Kaczyński sądził, że Duda jest już wystarczająco połamany i osamotniony. Wystarczyło, żeby poczekał rok, a prezydent nie dyskutowałby z geniuszem prezesa. Wbrew pozorom bowiem Andrzej Duda, wchodząc do Pałacu Prezydenckiego, był jeszcze człowiekiem przekonanym, że PiS jest formacją, która będzie działała zgodnie nie tylko z literą, ale także z duchem prawa. Wielu rozmówców z PiS opowiada, że pierwszy kubeł zimnej wody to było zaprzysiężenie sędziów dublerów wybranych przez PiS do Trybunału Konstytucyjnego. Według naszych rozmówców odbyło się to w nocy, bo Andrzej Duda po prostu nie chciał tego zrobić. Początkowo miał partii odmówić w ogóle. Potem zgodzić się, ale tylko na uroczystość bez świadków. „Odchorował to” — mówili ludzie z jego otoczenia. Twierdzili, że dla Dudy to był pierwszy i bardzo bolesny sygnał, że PiS nie jest jednak partią prawa.
Kiedy trafiły do niego ustawy sądowe, wciąż w Andrzeju Dudzie tliły się resztki ducha wydziału prawa i administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Naprawdę miał uważać, że to, co proponuje PiS, jest niezgodne z Konstytucją i idzie przynajmniej trzy kroki za daleko. Nie chodziło wyłącznie o politykę, ale o głębokie przekonania i rozumienie prawa. Ale polityka też była na agendzie. Jarosław Kaczyński przegapił wtedy albo nie docenił, czyich rad słucha Duda. Bo, choć formalnie Marcin Mastalerek znalazł się wtedy poza PiS, a Andrzej Duda jeszcze nie odważył się dać mu oficjalnie miejsca w Pałacu, to wciąż był on nieformalnym doradcą prezydenta. I właśnie on miał doradzić prezydentowi weto z powodów politycznych.
Chodziło także o to, żeby dzięki zablokowaniu planów PiS głowa państwa zyskała podmiotowość polityczną. Żeby prezydent tupnął i zmusił partię do szacunku. Nie udało się. Ludzie PiS — za przyzwoleniem prezesa — zalali prezydenta SMS-ami, z których najłagodniejsze brzmiały „kim ty w ogóle jesteś?”. Andrzej Duda załamał się po raz kolejny. Prawdopodobnie, gdyby prezes poczekał jeszcze rok do 2018 i złamał prezydenta jeszcze kilka razy, to Andrzej Duda w końcu podpisałby mu także reformę sądownictwa. Po prostu prezes był niecierpliwy i uznał, że „Duda jest gotowy”. Nie był.
Niechęć Jarosława Kaczyńskiego do Andrzeja Dudy ma kilka źródeł
Niechęć prezesa wzmogła się także dlatego — a prezes jest bardzo czuły na tym punkcie — że kiedy przyjechał na spotkanie z Andrzejem Dudą w tej sprawie, to ten kazał mu czekać. Czekać na człowieka, którego prezes osobiście wyniósł na prezydencki fotel? Na to Kaczyński zdecydowanie nie był gotowy. Efekt? Panowie nie rozmawiali ze sobą przez całą drugą kadencję Andrzeja Dudy.
Teraz prezes w końcu może powiedzieć, co czuł i co myślał o prezydencie przez niemal dwie kadencje. Zwłaszcza że ma nowego idola. Jarosław Kaczyński widzi ambicję Karola Nawrockiego i doskonale wie, że tak duża ambicja polityczna polityka młodszego o trzy dekady może być dla niego groźna, ale na razie zamierza ją wykorzystywać. Oczywiście trzymając przy tym rękę na pulsie politycznych zdarzeń.
Duda była za miękki, za kulturalny, miał za dużo skrupułów. Siła Karola Nawrockiego prezesowi bardzo imponuje. Trochę na zasadzie fascynacji chuchrowatego intelektualisty patrzącego z podziwem na klasowego osiłka. Prezesowi nie przeszkadza nawet mało elegancki nawyk prezydenta, żeby co kilka minut sięgać po snusa.
Nie są to jednak jedyne powody, dla których prezes teraz mówi otwarcie, co myślał przez dekadę. Jarosław Kaczyński buduje kolejną narrację, w której to PiS wcale nie miało przez osiem lat pełnej swobody działania, nie miało swojego rządu, prezydenta, prezesa TK, Sądu Najwyższego i TVP. Prezes lubi opowiadać historię na nowo. Czasem z bohaterów nijakich robi narodowych, jak w przypadku Jana Olszewskiego (mówimy tu wyłącznie o polityce na początku lat 90., a nie zasługach dla demokratycznej opozycji przed 1989 r.) a czasem z tych, którzy byli jego sojusznikami zdrajców i wrogów. Wszystko po to, żeby wyborcy PiS zawsze słyszeli tę samą opowieść o PiS: że partii nie tylko konkurenci rzucają kłody pod nogi. Że PiS samo nie ma problemu z osławionym imposybilizmem. Nie. To złe zewnętrzne siły, ale też podstępni wrogowie wewnętrzni nie pozwalają Jarosławowi Kaczyńskiemu przeprowadzić zaplanowanych reform.
