Dla milionów ludzi to codzienny rytuał — coś, co daje poczucie komfortu, jest znajome i często wykonywane automatycznie. Jednak picie tego popularnego, gorącego napoju może robić znacznie więcej niż tylko ogrzewać dłonie czy dodawać energii o poranku.
Jak sugeruje nowy przegląd naukowy, picie czarnej herbaty kilka razy dziennie może pomóc zmniejszyć stan zapalny w organizmie — proces, który wiąże się z występowaniem chorób przewlekłych, takich jak choroby serca czy cukrzyca.
O wnioskach badania „Newsweek” porozmawiał z dr. Leke’m Asongiem, lekarzem ogólnym i specjalistą zdrowia jelit, który wyjaśnił, że zawarte w czarnej herbacie przeciwutleniacze pomagają zneutralizować szkodliwe cząsteczki powstawające podczas stanu zapalnego, co może zapobiec dalszym uszkodzeniom organizmu.
Herbata może zmniejszać stan zapalny
Naukowcy przeanalizowali 22 opublikowane wcześniej prace — w tym 11 przeglądów wcześniejszych badań oraz 11 badań klinicznych — aby sprawdzić, jak czarna herbata wpływa na wskaźniki stanu zapalnego w organizmie. We wszystkich tych badaniach osoby, które piły czarną herbatę regularnie (zazwyczaj około trzech czy czterech filiżanek dziennie) wykazywały oznaki zmniejszonego stanu zapalnego.
Wyniki te mogą mieć szczególnie znaczenie dla osób cierpiących na takie schorzenia jak m.in. astma, choroba zwyrodnieniowa stawów, cukrzyca typu 2, zespół metaboliczny czy choroby układu krążenia, ponieważ wszystkie te dolegliwości przynajmniej częściowo wynikają z przewlekłego stanu zapalnego.
— Stan zapalny to miecz obosieczny — wyjaśnił znany pod pseudonimem „Gut Health Medic” Asong, który pracuje jako specjalista medycyny funkcjonalnej wspierającej zdrowie jelit w brytyjskiej służbie zdrowia NHS. — Ostry stan zapalny to reakcja obronna, która pomaga organizmowi się leczyć, natomiast przewlekły stan zapalny z biegiem czasu jest szkodliwy. Można to porównać do wolno tlącego się ognia, który stale płonie w organizmie, wytwarzając reaktywne wolne rodniki, czyli związki, które mogą szkodzić zdrowiu.
W jaki sposób herbata pomaga?
Przewlekły stan zapalny pojawia się wtedy, gdy układ odpornościowy pozostaje aktywny zbyt długo. Krótkotrwały stan zapalny pomaga walczyć z chorobą lub urazem, jednak gdy staje się on przewlekły, może uszkadzać tkanki i zwiększać ryzyko chorób. Naukowcy twierdzą, że czarna herbata może być pomocna, ponieważ jest bogata w naturalnie występujące związki roślinne, które oddziałują na reakcję zapalną organizmu.
Mówiąc prościej, czarna herbata zawiera polifenole — związki roślinne, które mogą „uspokajać” układ odpornościowy. Należą do nich m.in. flawan-3-ole, teaflawiny, tearubiginy, katechiny i kwercetyna — wszystkie te substancje mogą wpływać na to, jak organizm reaguje na stres wywołany stanem zapalnym.
„Polifenole zawarte w herbacie mogą pomagać w obronie przed szkodliwymi cząsteczkami niszczącymi komórki, a jednocześnie wzmacniać własne, naturalne mechanizmy antyoksydacyjne organizmu” — napisał jeden z autorów publikacji Tim Bond, chemik i członek Tea Advisory Panel. „Mogą również pomagać ograniczać aktywność niektórych głównych szlaków biologicznych, które wywołują i podtrzymują reakcję zapalną”.
Jak dodała kolejna ze współautorek, dr Nisa Aslam, związki te mogą wspierać także zdrowie jelit: „Polifenole z czarnej herbaty mogą pomagać w utrzymaniu silnej bariery jelitowej i poprawiać równowagę bakteryjną, co może być szczególnie korzystne dla osób z chorobami zapalnymi jelit”.
Kluczowe znaczenie przeciwutleniaczy
Jednym z najważniejszych czynników prozdrowotnych herbaty jest jej zawartość przeciwutleniaczy, które neutralizują wolne rodniki — niestabilne cząsteczki, które mogą uszkadzać komórki i podsycać stan zapalny.
— Przeciwutleniacze są jak gaśnice, które gaszą pożar — powiedział Asong. — W tym przypadku pożarem jest stan zapalny organizmu.
Czarna herbata zawiera także L-teaninę, czyli aminokwas, który wiąże się z hamowaniem uszkodzeń oksydacyjnych wywołanych reakcjami zapalnymi. Badania sugerują, że może ona chronić komórki nabłonkowe takich narządów jak przewód pokarmowy czy drogi oddechowe, co według naukowców wpływa na obserwowany w badaniach efekt ograniczania stanu zapalnego.
Trzy czy cztery filiżanki dziennie
Okazjonalne sięganie po herbatę raczej nie przyniesie spektakularnych efektów — jak wskazuje przegląd badań, kluczowa jest regularność. Bond zwrócił uwagę, że większość analizowanych przez zespół badań skupiała się na osobach pijących ok. trzech lub czterech filiżanek czarnej herbaty dziennie.
— Jest to ogólnie zgodne z zaleceniami Academy of Nutrition and Dietetics, by dla zdrowia serca i metabolizmu codziennie dostarczać organizmowi od 400 do 600 mg flawan-3-oli — powiedział.
Najbardziej widoczne efekty obniżenia wskaźników stanu zapalnego zaobserwowano u osób, które wcześniej miały ich wysoki poziom. Innymi słowy, największe korzyści odnoszą osoby znajdujące się w grupie ryzyka. Eksperci podkreślają jednak, że sama herbata nie jest lekarstwem. Ewentualne korzyści najlepiej działają w połączeniu ze zdrowym stylem odżywiania, np. dietą śródziemnomorską, która także znana jest ze swoich właściwości ograniczających stany zapalne.
— Choć nasz przegląd nie sugeruje, że herbata może zastąpić leczenie medyczne, to wzmacnia on rosnącą liczbę dowodów na to, że codzienne picie naparu bogatego w związki roślinne zwane polifenolami, takimi jak np. flawan-3-ole, może wpływać na to, jak organizm radzi sobie ze stresem wywołanym stanem zapalnym — podsumowała Aslam.
Odniesienie
Derbyshire, E., Aslam, N., & Bond, T. (2026). Black Tea and Systemic Inflammation: A Narrative Review of Inflammatory Markers and Their Role in Disease Modulation. Food and Nutrition Sciences, 17(2), 159–179.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.