Wystarczył telefon Putina, by zirytowany postawą Rosji Trump przestał patrzeć na wojnę oczyma Zełenskiego. Prezydent Ukrainy został postawiony w wyjątkowo trudnej sytuacji. Zamiast Tomahawków będzie miał powtórkę z Alaski, tyle że Budapeszcie.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Piątkowa, trzecia już wizyta Wołodymyra Zełenskiego w Białym Domu miała być przełomowa. Były powody, aby sądzić, że prezydent USA zgodzi się sprzedać Ukrainie pociski manewrujące dalekiego zasięgu Tomahawk, niezawodne i sprawdzone już w kilku operacjach, w tym przeciwko wojskom rosyjskim w Syrii. Ukraińska strategia zakłada zatrzymanie machiny wojennej Putina, poprzez uderzenia w jej zaplecze wgłębi Rosji. Zakup Tomahawków mających zasięg ok. 1600 km znacznie zwiększyłby szansę na jej realizacji.
Wydawało się, że okoliczności są sprzyjające. Przywódca USA był mocno sfrustrowany postawą Rosji – brakiem postępu w rozmowach pokojowych i potężnymi nalotami na cywilne cele w Ukrainie. W niedzielę mówił reporterom: „Czy oni [Rosjanie – red.] chcą Tomahawków lecących w ich kierunku? Nie sądzę”.
Zaczarowany Trump, szczęśliwy Orban
Zełenski zakładał, że podczas rozmowy w Białym Domu ostatecznie przekona Trumpa do sprzedaży pocisków manewrujących. – Widzimy i słyszymy, że Rosja obawia się, iż Amerykanie mogą przekazać nam pociski Tomahawk i że tego rodzaju presja może przyczynić się do pokoju – mówił 12 października. Niestety, jak wiadomo, Trump potrafi zmienić zdanie z dnia na dzień. W przededniu spotkania z Zełenskim odbył 2,5-godzinną rozmowę z Władimirem Putinem. Rosyjski dyktator sięgnął po wypróbowaną już wcześniej strategię „czarowania” amerykańskiego prezydenta w momentach, kiedy ten zaczyna myśleć o Rosji bardziej trzeźwo. Umiejętnie dozując obietnice w sprawie handlowego dealu po zakończeniu wojny i komplementy za doprowadzenie do porozumienia między Izraelem a Hamasem, Putin przekonał Trumpa do kolejnego szczytu.
O tym, że tym razem prezydenci spotkają się Budapeszcie, poinformował w czwartek prezydent USA. Wybór miejsca na „rozmowy pokojowe” to policzek dla Zełenskiego. Gospodarzem szczytu będzie bowiem Viktor Orban, jedyny przywódca UE, który otwarcie sprzeciwia się przyjęciu Ukrainy do Unii Europejskiej. Swą jawnie prorosyjską postawę węgierski premier sprzedaje jako umiłowanie pokoju, ale poza jego twardym elektoratem nikt w to nie wierzy. Hołubiony zarówno przez Putina, jak i Trumpa autokrata traci obecnie poparcie własnego społeczeństwa. Wiele wskazuje na to, że organizacja szczytu wzmocni go nie tylko w Europie, gdzie został zepchnięty na pozycję outsidera, ale i wewnętrznie. Wiosną przyszłego roku na Węgrzech odbędą się wybory parlamentarne. Od wielu miesięcy sondaże pokazują, że rządzący Fidesz może w nich stracić władzę na rzecz liberalnego ugrupowania Tisza, na którego czele stoi Peter Magyar. Orban będzie próbował przekonać niezdecydowanych wyborców, że w odróżnieniu od Magyara potrafi wpływać na to, co dzieje się na świecie i parafrazując hasło MAGA – uczynić Węgry znów wielkie.
Ogromny postęp?
Zgoda Trumpa na spotkanie w Budapeszcie to przede wszystkim wielkie zwycięstwo rosyjskiego satrapy. Niezwykła słabość Trumpa do Putina wywołuje od dawna fale różnych spekulacji. Nie brak ekspertów, którzy mówią wprost, że jest w tym drugie, delikatnie mówią mętne dno. Jurij Felsztinski, mieszkający w USA rosyjski historyk i autor książek o imperium Putina w marcu mówił w rozmowie z Newsweekiem: „Można by się długo rozwodzić na temat kompromitujących Trumpa powiązań z Putinem albo o tym, że Rosja mu pomogła w ten czy inny sposób. Kreml wspierał go finansowo co najmniej od końca 2007 r. Możliwe też, że rosyjskie służby dysponują kompromitującymi Trumpa materiałami”.
Kiedy pytałem Felsztinskiego, dlaczego prezydent USA prowadzi tak łagodną politykę wobec putinowskiej Rosji, historyk tłumaczył: „Robi dokładnie to, co obiecał Putinowi w zamian za przyjaźń. Skąd to wiemy? Ano z wywiadu, jakiego kilka w 2024 roku udzielił Nikołaj Patruszew. Były szef FSB i wciąż bardzo wpływowy polityk na Kremlu powiedział w nim w dość arogancki sposób, że Trump obiecał Rosji wstrzymanie pomocy dla Ukrainy. Z kolei z rozmowy prezydenta Rosji z Tuckerem Carlsonem sprzed roku wiadomo, że – zdaniem Putina – armia rosyjska nie była w stanie pokonać Ukrainy tylko dlatego, że Kijów otrzymywał amerykańską pomoc wojskową”.
Trump niejednokrotnie publicznie dziwił się, że Putinowi nie udało się wygrać wojny. – Chcemy tylko od prezydenta Putina, by to zakończył. By przestał zabijać Ukraińców i przestał zabijać Rosjan. To nie stawia go w pozytywnym świetle. To wojna, którą miał wygrać w tydzień. A wkracza w czwarty rok. To nie stawia tej tak zwanej machiny wojennej w dobrym świetle – mówił na początku tygodnia. Nie wiadomo, czy powtórzył to osobiście Putinowi, ale jeśliby to zrobił, rozmowa telefoniczna nie trwałaby 2,5 godziny, gdyż ten mógłby rzucić słuchawką. Tymczasem rzeczniczka prasowa Białego Domu Karoline Leavitt przekonywała, że „to była bardzo dobra i owocna rozmowa”. – Prezydent uważa, że podczas tej rozmowy osiągnięto ogromny postęp – tłumaczyła. Nie wiadomo, na czym polega ów „ogromny postęp”, ale na portalu Truth Social Trump napisał, że poświęcił sporo czasu na rozmowę o handlu między Rosją a Stanami Zjednoczonymi, gdy wojna z Ukrainą dobiegnie końca.
Dziennikarze zapytali prezydenta USA czy tematem telefonicznej rozmowy z Putinem była możliwość sprzedaży Tomahawków Ukrainie. – Cóż, trochę o tym rozmawialiśmy. Nie powiedziałem zbyt wiele, ale powiem teraz, że Stany Zjednoczone również potrzebują Tomahawków. Mamy ich dużo, ale ich potrzebujemy. To znaczy, nie możemy uszczuplić ich zasobów dla naszego kraju, są bardzo ważne, są bardzo potężne, są bardzo dokładne, są bardzo dobre, ale my też ich potrzebujemy, więc nie wiem, co możemy z tym zrobić – powiedział. Co więcej, prezydent USA przyznał, że sam zapytał Putina, czy przeszkadzałoby mu, gdyby przekazał kilka tysięcy Tomahawków jego przeciwnikom. – Nie spodobała mu się ta idea – odpowiadał.
Co dalej?
Telefon Putina do Trumpa znacznie utrudni zadanie prezydentowi Ukrainy. Zełenski nie daje jednak za wygraną. – Putin na pewno nie jest bardziej zuchwały od Hamasu czy dowolnych innych terrorystów. Język siły i sprawiedliwości z pewnością zadziała też wobec Rosji. Już widzimy, że Moskwa spieszy się ze wznowieniem dialogu, jak tylko usłyszała o Tomahawkach – mówił przed wylotem do Waszyngtonu.
Z moich rozmów ze źródłami dyplomatycznymi wiem, że Ukraina zakłada, że wojna z Rosją może potrwać jeszcze trzy lata. Zełenski stara się jak najbardziej uniezależnić od niepewnych dostaw amerykańskiej broni, więc ukraiński przemysł zbrojeniowy pracuje nad dronami i pociskami dalekiego zasięgu. Problem w tym, że są pewne uzbrojenia, w których Amerykanie wyprzedzili Europę o kilka długości. Do nich należą np. zestawy obrony powietrznej Patriot i rakietowe pociski manewrujące Tomahawk.
