Porażka Partii Pracy w Caerphilly. Pierwszy raz od stu lat

Partia Pracy przegrała wybory w Caerphilly po raz pierwszy od stu lat, ustępując miejsca kandydatowi Plaid Cymru.
Wynik wyborów wzbudził niepokój wśród rządzących laburzystów, również pod kątem przyszłej pozycji premiera Keira Starmera.
Rosnące niezadowolenie społeczne, zmiana trendów wyborczych oraz sukcesy partii Nigela Farage’a to wyzwania dla największych partii w Wielkiej Brytanii.
Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Interii

Caerphilly jest najbardziej znane z XIII-wiecznego zamku, a teraz przyciągnęło uwagę politycznych komentatorów. Październikowe wybory uzupełniające wyłoniły tam nowego członka Senedd – walijskiego parlamentu narodowego. Po śmierci Hefina Davida jego miejsce zajmie Lindsay Whittle z nacjonalistycznej partii Plaid Cymru. Zdobył 47 proc. głosów. Drugi był kandydat partii Nigela Farage’a z wynikiem 36 proc. Tymczasem kandydat Partii Pracy, która w tym okręgu wygrywała od stu lat, zajął trzecią lokatę z wynikiem 11 proc.

„Politico” pisze o „katastrofie wyborczej” lidera laburzystów – Keira Starmera. Premiera krytykuje również „Guardian”, wskazując na „miażdżącą porażkę” Partii Pracy. Ponadto dziennik powołuje się na rozmowy z parlamentarzystami formacji, w ocenie których za pół roku Starmer może stracić stanowisko szefa rządu.

Ukarać rządzących. Dlaczego Partia Pracy przegrała w Caerphilly?

– Nie ma co przeceniać tych wyborów. Nie mówimy o wyborach uzupełniających do Izby Gmin, a o wyborach do narodowego zgromadzenia walijskiego, mającego ograniczone kompetencje – podkreśla w rozmowie z Interią prof. dr hab. Jacek Tebinka z Instytutu Politologii Uniwersytetu Gdańskiego.

Nasz rozmówca zwraca uwagę na zatarcie tradycyjnych podziałów politycznych na przestrzeni ostatniej dekady. – W Wielkiej Brytanii w wyborach uzupełniających, podobnie jak w powszechnych, mamy system jednomandatowy, czyli w okręgu wyborczym zwycięzca bierze wszystko. I zazwyczaj wyborcy mieli tendencję do karania w tych wyborach partii rządzących. Przez ostatnie 10 lat mamy też coraz mniejsze podziały na tradycyjne okręgi laburzystowskie i konserwatywne – komentuje profesor.

– Postawy wyborców są coraz bardziej nieprzewidywalne. Jest coraz mniejsze przywiązanie do tego, że jeśli ojciec głosował na laburzystów, konserwatystów czy liberałów, to ja zagłosuję tak samo. To zjawisko powszechne w całej Europie – mówi dalej Tebinka.

Nasz rozmówca dodaje jednak, że laburzyści nie mogą spać spokojnie. Rządząca w Wielkiej Brytanii partia zmaga się nie tylko z konkurencją i krytyką wyborców, ale również sporami wewnątrz formacji.

„Sytuacja krytyczna” dla Keira Starmera

Laburzyści w Caerphilly przegrali nie tylko z walijskimi nacjonalistami, ale też prawicowymi populistami Farage’a.

– Nie ma cienia wątpliwości, że to kolejny znak ostrzegawczy dla rządzących laburzystów, ale w gruncie rzeczy też dla konserwatystów, choć oni akurat w Szkocji i Walii są słabi. Dla Partii Pracy i konserwatystów mocnym uderzeniem były wybory samorządowe na początku maja, gdzie Reform UK Nigela Farage’a wygrała, zdobyła dziesięć samorządów. Pamiętajmy, że mówimy o systemie partyjnym, który utrudnia nieznanym partiom zdobycie silnej pozycji tak od razu – wskazuje prof. Tebinka.

– Partia Farage’a dostała możliwość rządzenia, zobaczymy jak się sprawdzą. Nie przewiduję jakichś cudów w ich wykonaniu. Natomiast podsumowując, sytuacja polityczna w Wielkiej Brytanii jest dość krytyczna dla obecnego premiera – dodaje.

Natomiast problemy Starmera to nie tylko rosnąca popularność Farage’a. Zmaga się też z nieufnością we własnym środowisku.

Rosnące poparcie dla Reform UK może być dla Starmera poważnym problemem, jeśli chodzi o utrzymanie pozycji lidera w Partii Pracy i tym samym pozycji premiera

– Jest spore niezadowolenie wśród bardziej lewicowych i radyklanie nastawionych parlamentarzystów Partii Pracy w Izbie Gmin. Teraz wybrali Starmerowi jako wiceprzewodniczącą partii Lucy Powell, której on nie chciał. W szeregach Partii Pracy jest coraz większe niezadowolenie i dodajmy, że oni rządzą zaledwie od roku – zaznacza nasz rozmówca.

Największym wyzwaniem pozostaje jednak słabnące poparcie wyborców. Politico prowadzi zestawienie średniej sondaży, z którego wynika, że w ciągu wspomnianego roku wyniki laburzystów spadły z 28 do 19 proc. poparcia. Dlaczego wyborcy odwracają się od Partii Pracy?

– To sytuacja gospodarcza Wielkiej Brytanii, zadłużenie, problemy oczywiście z nielegalną imigracją. Do tego braki w inwestycjach i infrastrukturze. To jest dziedzictwo paru rządów Partii Konserwatywnej i negatywnych skutków brexitu, który wywalczył Nigel Farage. Ale z punktu widzenia wyborcy gdzieś w Walii nie myśli się o wielkiej polityce, raczej o własnej sytuacji ekonomicznej, lokalnej szkole, służbie zdrowia, dochodach – tłumaczy prof. Tebinka.

Rośnie Nigel Farage. „Pożera” konserwatystów

Naszego rozmówcę pytamy o scenariusz wskazany przez „Guardiana”, czyli koniec rządów Starmera w maju 2026 roku. Wielką Brytanię czekają wtedy wybory samorządowe w Londynie, w Szkocji i Walii.

– Należy ostrożnie podchodzić do przenoszenia wyniku lokalnych wyborów na sytuację w całej Wielkiej Brytanii. Odnotujmy, że przesunięcie głosów w okręgu Caerphilly nastąpiło nie na rzecz Farage’a, ale na Plaid Cymru, walijską, nacjonalistyczną, ale społecznie lewicową partię – podkreśla Tebinka.

– Na pewno to będzie sprawdzian popularności, dosyć istotny dla Starmera. Tym bardziej, że większość Londynu to okręgi wyborcze w większości głosujące na Partię Pracy. Władza w Londynie znajduje się też w rękach laburzystowskiego burmistrza. Dziś nie sądzę, żeby Partia Pracy utraciła Londyn, ale pół roku w polityce to całkiem sporo – tłumaczy nasz rozmówca i dodaje, że problem mają nie tylko laburzyści. Z popularnością Farage’a zmierzą się również torysi.

– W innych częściach Zjednoczonego Królestwa rosnące poparcie dla Reform UK może być dla Starmera poważnym problemem, jeśli chodzi o utrzymanie pozycji lidera w Partii Pracy i tym samym pozycji premiera. Ale Partia Reform pożera jeszcze w większym stopniu Partię Konserwatywną. Dla konserwatystów to duży problem, że są radykałowie, którzy zdobywają poparcie we współczesnym społeczeństwie. Można powiedzieć, że w Wielkiej Brytanii jest spora klasa średnia, która myśli o stabilności i jest na tyle duża, że utrudnia jakieś radykalne zmiany. Jednak współczesna sytuacja nie tylko w Wielkiej Brytanii, ale w całej Europie jest taka, że coraz mniejsze znaczenie mają tradycyjne klasy społeczne i za tym idzie niepewność na kogo zagłosuje wyborca – podsumowuje prof. Jacek Tebinka.

Chcesz porozmawiać z autorem? Napisz na [email protected]