— Koleżanki się chwalą, że dostaną bony na 500-800 zł na zakupy w perfumerii albo na ciuchy — mówi 13-letnia Julka. A rodzice zgodnie przyznają, że o ile z prezentami dla młodszych dzieci nie ma problemu, to już przy starszych zaczynają się schody. Czasem bardzo strome.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
— Chłopcy jeszcze siedzą w grach, ale dziewczynki z klasy syna już porównują się na smartfony. Nie masz ajfona, to chociaż składanego Samsunga musisz pokazać — mówi matka.
Prezenty dla dzieci na święta. „Kup mi to, co mają wszyscy”
— Do szóstej klasy w ogóle nie musisz kombinować. Kupujesz LEGO i temat prezentu jest zamknięty — mówi Magda.
Efekt? Dziecko może i nie czyta książek, ale zawsze będzie miało jakieś LEGO.
I w tym roku ponad połowa dzieci w Polsce znajdzie pod choinką klocki i zestawy konstrukcyjne — tak wynika z najnowszych badań, zleconych przez PayPo, na które powołuje się Business Insider.
LEGO jest dziś jak sport narodowy — każda parentingowa rozmowa grudniu zaczyna się i kończy na pomysłach na zestaw lub figurkę. Jak nie jeździsz Żółtym Buldożerem, to budujesz Hogwart.
W świecie zmęczonych dorosłych wygrywa to, co najprostsze i co możesz osiągnąć bez wysiłku. Dlatego to już dawno przestała być zabawa w klocki a przerodziło się w kolekcjonerstwo — masowe, powtarzalne i przewidywalne.
— Tyle tego mamy w domu, że trzeba było kupić przeszkloną witrynę — mówi Magda. Kolejnych zestawów i figurek LEGO przybywa im po każdych świętach i urodzinach. Kupują rodzice, babcia i każda ciocia z wujkiem. Wszyscy z ulgą, że nie muszą wymyślać nic oryginalnego.
LEGO ma tę jedną zaletę: jest bezpiecznym wyborem. Nikt się nie obrazi, nikt nie narazi się na zarzut, że wypadł z obiegu. Wychodzi nowy film dla dzieci — masz od razu nowy zestaw. Dziecko chce być strażakiem? Są takie motywy. Jeździ konno czy woli wyścigówki — dla każdego coś się znajdzie.
Zestawy łatwo dobrać do wieku, dopasować do budżetu, nawet do koloru i rozmiarów półki w dziecięcym pokoju. Kwota? Każda, jaką chcesz sobie wyobrazić, od 100 zł wzwyż. Bywa, że cała rodzina składa się na zestaw, bo kosztuje 600 zł albo i więcej.
Dzieci lubią się porównywać, więc fakt, że w domu mają ten sam element, który stoi na półkach u kolegów, daje przynajmniej chwilowe poczucie przynależności.
Na dorosłych z kolei działa marketing zbudowany na opowieści o rozwojowych korzyściach konstruowania. A z Minecraftem w pakiecie ich sumienie wychodzi na papierosa.
Kup mi gift cards. Prezenty dla starszych dzieci
Pieniądze na klocki i zestawy płyną z każdą kolejną Wigilią. Biedy nie ma, bo jeśli rodziców w pojedynkę nie stać na poważny zakup — dorzucają się krewni. Aż przychodzi siódma klasa i wszystkim rzedną miny.
— Młodszy jeszcze w wieku LEGO, starszego syna pytam, co ma być pod choinką — opowiada Wojtek, ojciec dwójki chłopców w wieku szkolnym. „Gdybyś mi kupił za tysiaka gift cards do Robloxa, miałbym pakiet na cały rok” — słyszy od 12-latka.
Musi z synem negocjować stawkę. — Tysiąca złotych nie dostanie. Czeka nas praca, żeby nie był rozczarowany znacznie mniejszą kwotą — mówi ojciec.
Prezent będzie wirtualny. Żeby się jednak zmaterializował pod choinką, włożą go do koperty, w formie bonu.
Doładowania do gier są dziś jednym z najskuteczniejszych modeli sprzedaży skierowanych do dzieci. Nie sprzedają konkretnego produktu, tylko ciągłą potrzebę: przejścia o level wyżej, utrzymania tempa, rywalizacji.
Doładowanie do gry nie będzie jednorazowym prezentem. Bo przypomina abonament: opłacasz jeden pakiet, a za chwilę pojawia się kolejny. Płacisz nie za samą grę, ale za dostęp — do dodatków, nowych poziomów, silniejszych bohaterów. Bez tego gra jest możliwa, ale — jak by powiedzieli gracze: „bez sensu”.
— Odpuszczam, bo to w sumie łatwiejsze niż kupowanie kolejnych przedmiotów. No i synowi najbardziej na tym zależy — mówi Wojtek.
Problem w tym, że taki prezent nie kończy się w Wigilię. W końcu zaczyna być stałym kosztem. Wirtualnym, więc słabo widocznym i trudnym do upilnowania — ale bardzo realnym w domowym budżecie.
Zróbmy zrzutkę na prezent pod choinkę
Prezent coraz rzadziej kupuje jedna osoba. Coraz częściej składa się cała rodzina. Powstają listy jak na wesela — każdy odhacza, na co go stać.
— Córka wymyśliła matę do akrobatyki, syn jeszcze LEGO, ale już „big zestaw”. Składa się cała rodzina — mówi Edyta, mama dwójki dzieci jeszcze w podstawówce.
Dziś mało kto zwierza się św. Mikołajowi z dobrych uczynków i prosi o jeden, wymarzony prezent. Listy są bardzo konkretne.
Pokazują mi je matki z różnych części kraju.
— dla 11-latka: LEGO, planszówki, gry na konsolę
— dla 4-latka: LEGO i zjeżdżalnia do aut z garażem
— dla 13-latki: profesjonalna kamizelka do jazdy konnej
— dla 9-latki: łuk, strzały i pamiętnik na hasło oraz książki o zwierzętach
— dla 7-latka: LEGO Minecraft i książka do Albika
— dla 14-latki: ubrania, książki, biżuteria
Według badania dla PayPo, prezenty dla dzieci nadal są dość klasyczne wyborów. Na podium tuż po LEGO są gry i puzzle oraz słodycze. Nieco rzadziej kupujemy dzieciom lalki i maskotki. Książki wskazuje już tylko co trzeci ankietowany — na równi zresztą z zestawami edukacyjnymi i kolorowankami. Co czwarty Polak kupi dziecku samochodzik albo kolejkę. Po sprzęt sportowy i elektroniczny dla dzieci sięgnie raptem co dziesiąty.
Te dane pokazują być może, że prezenty choinkowe dla dzieci pozostają jedną z ostatnich przestrzeni, w których rodzice nie chcą eksperymentować. Wybierają to, co znają lub pamiętają z własnego dzieciństwa. Wierzą, że to musi się sprawdzić. Klocki, gry planszowe, maskotki czy figurki z popularnych bajek są po prostu bezpiecznym wyborem. Nie wymagają inwencji, nie narażają dziecka na rozczarowanie. I zwykle nie rujnują domowego budżetu.
Przedświąteczna badania w USA i Wielkiej Brytanii wskazują na podobny trend: choć dzieci w listach do Mikołaja najczęściej proszą o gry i akcesoria gamingowe, rodzice kupują im chętniej zabawki tradycyjne, czyli: gry planszowe i klocki. Tuż obok ubrań i książek.
Bo to prezenty, na których się znają. I które łatwo im obronić przed samym sobą — przed pytaniem, czy kupujemy dzieciom coś „mądrego” i rozwijającego.
Ciekawe, że w polskich prezentowych zestawieniach dla dzieci nie dominuje elektronika. Bo przecież z innych badań wiemy, jak wcześnie dzieci zyskują dostęp do ekranów — jeszcze zanim zaczną mówić, sadzamy je przed telefonami i tabletami. W deklaracjach bożonarodzeniowych zakupów tego jednak nie widać. Konsola, smartfon czy tablet pozostają prezentami grubszego kalibru — odkładanymi „na później”.
Kup mi bon w prezencie
Tradycyjny prezent choinkowy przestaje być niespodzianką. Święta wchodzą w tryb rynkowy, a listy do Mikołaja przekształcają się w koszyk zakupowy.
W tym świecie nie robi się dzieciom skarpet na drutach. Na scenę wkracza bon upominkowy, na który trzeba przeznaczyć konkretną kwotę.
— Koleżanki się chwalą, że dostaną bony na 500-800 zł na zakupy w perfumerii albo na ciuchy — mówi 13-letnia Julka z Warszawy. Na swoją listę wrzuciła dziecięce jeszcze marzenia: lalkę Baby Born i doładowanie do The SIMs, gdzie za 150 zł kupi wiele dodatków: wirtualne zwierzęta czy sprzęty domowe albo nowe fryzury i ubrania dla swoich postaci.
Rozmowa o prezentach ją peszy. Chciałaby wypaść doroślej.
— Wystarczy mi pod choinką Ferrero Rocher — ucina temat.
Tyle że w rodzinie Julki krąży już lista, dzięki której nie będzie przypadkowych ani chybionych prezentów. Tylko takie, które są zgodne z jej życzeniami.
Bonów prezentowych nie ma w zestawieniu PayPo. W deklaracjach zakupowych nie istnieją. W praktyce jednak — dominują.
— Dzieci z klasy mojego syna pisały na karteczkach, jakiego prezentu oczekują na Mikołaja. Składali się symbolicznie po 30 zł.— opowiada Magda. — Większość napisała, że chce kasę, to sobie dokupi pakiety do gier.
Z tego powodu wychowawczyni zdecydowała, że nie będzie Mikołajek. W zamian zabrała dzieci na wspólny spacer po mieście.
— Poszli do McDonald’sa. Wiem, że to nie brzmi najlepiej. Ale przynajmniej dzieci nie dostały prezentów związanych z hazardem — mówi matka.
Daj mi charmsa
W 12. roku życia pod choinkę wchodzi biżuteria, kosmetyki, markowe ciuchy i elektronika. Prezent przestaje być zabawką. Wysyła już komunikat: kim jesteś i na co cię stać.
— Standardem jest Pandora. Kupujesz bransoletkę jako bazę plus trzy ozdobne charmsy na start. Potem, przy każdej okazji, dokupujesz kolejne. Finansowo to się spina podobnie jak LEGO: możesz kupić bazę za 300 i po 90 zł za każdy dodatek, ale skusi cię zestaw „Rodzina na zawsze” i nagle nie ma już tysiąca w kieszeni — mówi Gośka, mama 14-latki.
Pandora jest jeszcze prezentem — ma swoją historię i tworzy rytuał.
Tej historii nie ma już jednak bon na zakupy. Tu zatrzymuje się Magda.
— Wszystko stało się już towarem, nawet prezenty. Nie chcę tak wychowywać dzieci — mówi. I wykręca się od rodzinny składek — Jak jest zrzutka na markowy ciuch czy buty, to się zgadzam. Na bon zakupowy nie daję kasy — mówi.
W rodzinie stara się ożywić dawny nurt prezentów książkowych.
— Robimy listę książek propozycji. I dzieci i dorośli coś dla siebie wybierają. To ma jakąś wartość, a pozostaje element wyboru i trafionego prezentu — mówi.