Młodsi koledzy z pracy lub znajomi twojego dziecka nie potrafią cię zapamiętać? Nie bierz tego do siebie. Naukowcy odkryli właśnie, że przedstawiciele młodszych pokoleń mogą mieć problem z zapamiętywaniem twarzy osób spoza swojej grupy wiekowej.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
W nowym badaniu przeprowadzonym przez zespół z University of Exeter naukowcy przyjrzeli się fenomenowi znanemu jako „efekt własnego wieku” (ang. Own-Age Bias, co można dosłownie przetłumaczyć jako „stronniczość wobec własnej grupy wiekowej”). Termin ten oznacza dobrze udokumentowane zjawisko polegające na tym, że ludzie z większą precyzją rozpoznają twarze osób, które są zbliżone do nich wiekiem. Efekt ten był wyraźny wśród młodszych dorosłych, natomiast słabiej widoczny u starszych uczestników.
Naukowcy przeprowadzili badanie wśród dwóch grup wiekowych: osób w wieku od 19 do 30 lat oraz tych w wieku od 69 do 80 lat. Uczestnikom najpierw pokazano zestaw zdjęć nieznanych im twarzy, a następnie poproszono o wskazanie ich w większym zbiorze zdjęć. Młodzi dorośli najlepiej radzili sobie z rozpoznawaniem twarzy osób ze swojej grupy wiekowej, natomiast mieli wyraźne problemy z rozpoznaniem osób starszych. Z kolei starsi dorośli byli równie skuteczni w rozpoznawaniu twarzy zarówno osób młodszych, jak i starszych.
Jak podkreślił Ciro Civile, autor publikacji i profesor psychologii na University of Exter, różnica ta najprawdopodobniej wynika nie z uprzedzeń, a z życiowego doświadczenia. Jak wyjaśnia mężczyzna, starsi uczestnicy badania w ciągu całego swojego życia odbywali interakcje z osobami w różnym wieku.
— Ponieważ starsi uczestnicy sami kiedyś byli młodzi, wykształcili umiejętność przetwarzania informacji i rozpoznawania młodych twarzy. Z wiekiem nauczyli się także przetwarzać i rozpoznawać twarze osób starszych. Młodsi uczestnicy póki co rozwinęli umiejętność rozpoznawania twarzy głównie ze swojej grupy wiekowej – tłumaczył.
Aby sprawdzić, czy doświadczenie rzeczywiście jest tutaj kluczowym czynnikiem, naukowcy powtórzyli zadanie, używając zdjęć, które obrócili do góry nogami. W takich warunkach żadna z grup wiekowych nie uzyskała znacznej przewagi, ponieważ ludzie nie mają praktycznie żadnego realnego doświadczenia w rozpoznawaniu odwróconych twarzy. Wynik ten potwierdza hipotezę, że efekt własnego wieku napędza doświadczenie percepcyjne budowane poprzez kontakt i praktykę.
Co istotne, wyniki badania pozwalają wykluczyć, że problem z rozpoznawaniem twarzy starszych osób ma związek z ageizmem czy negatywnymi stereotypami. Zaobserwowany efekt nie był skutkiem świadomych ani nieświadomych uprzedzeń, lecz po prostu braku kontaktu z osobami z danej grupy wiekowej. Civile podkreślił, że ustalenia zespołu mają duże znaczenie praktyczne, mogą być ptzydatne np. przy ocenie zeznań świadków naocznych.
— Zrozumienie trudności młodszych osób z rozpoznawaniem twarzy starszych ludzi ma kluczowe znaczenie w sytuacjach takich jak identyfikacja podejrzanych przez świadków, gdzie wiek świadka może wpływać na trafność rozpoznania osób spoza ich grupy wiekowej. Wyniki naszego badania wskazują na to, że doświadczenie lub odpowiednie szkolenia mogą poprawić umiejętność rozpoznawania osób w różnym wieku – powiedział.
Źródło:
Civile, C., & Wang, G. (2025). Testing the own-age bias in face recognition among younger and older adults via the Face Inversion Effect. Perception.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.