Łączymy coraz więcej zadań, chcemy coraz więcej doświadczyć, wystawiając się na ocenę, na częste sprawdzanie. Preferowana powszechnie zasada „więcej, mocniej, dalej” przeciąża nas poznawczo – musimy radzić sobie z ogromną liczbą często sprzecznych bodźców, a to uruchamia nasz wewnętrzny system alarmowy. Pojawia się lęk. Jak obniżać jego poziom?
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Doświadczenie pandemii COVID-19 i wojny za naszą wschodnią granicą spowodowało niepewność jutra i brak przewidywalności. I choć pandemia się skończyła, obawy się w nas zagnieździły. Podobnie się dzieje, gdy codzienne wyzwania łączą się z trudnymi doświadczeniami z przeszłości, z domu rodzinnego, z którego wynieśliśmy przekonanie, że świat jest groźny, że nie poradzimy sobie z wyznaczonymi celami, że ludzie mają złe intencje i trzeba na wszystko czy wszystkich uważać. I znów, choć realnie nic nam nie zagraża, boimy się. Ta sprzeczność może włączyć nasz wewnętrzny system alarmowy strachu i lęku. Dzięki niemu, kiedy coś nam zagraża, zaczynamy się bać. Paradoksalnie stwarza to szansę, że zachowamy się tak, aby uniknąć niebezpieczeństwa. Problem pojawia się wtedy, gdy wewnętrzny system rozreguluje się – wówczas lęk pojawia się w reakcji nie tylko na to, co nowe, niespodziewane, lecz nagle zaczynamy stale odczuwać niepokój.
Ponadto doświadczamy objawów somatycznych takich jak: przyspieszone bicie serca, szybszy oddech, drżenie, napięcie mięśniowe lub pocenie się. To uwidacznia połączenie ze sobą ciała i psychiki.
Newsweek Psychologia
Foto: Newsweek
Warto pamiętać, że nasze życie jest podyktowane znaczeniami, jakie nadajemy minionym doświadczeniom. Nie jest czymś, co ktoś nam narzucił, lecz czymś, co wybieramy sami. Jeśli doświadczeniom nadamy lękotwórcze znaczenie lub przyjmiemy za pewnik to, co mówili nam bliscy (np. że świat jest zły), to tak będzie – będziemy patrzeć na świat przez ciemne okulary i wszystko wydawać się nam będzie ciemne. Te okulary możemy jednak zdjąć. Pytanie, czy mamy odwagę, by to zrobić. Czy umiemy spojrzeć na świat własnymi oczami?
Oswajanie lęku
W zaburzeniach lękowych lęk ma tendencję do nasilania się, gdy próbujemy z nim walczyć, uciekać od niego. Jednym ze sposobów pracy z nim jest jego oswojenie, akceptacja, że jest on częścią nas samych, drogowskazem do naszych potrzeb.
Do takiego oswajania lęku możemy wykorzystać metaforę wielkiego domu z przedpokojem, różnymi pokojami, kuchnią, piwnicą i strychem oraz z różnymi domownikami, którzy siedzą przy stole, rozmawiają ze sobą, wspierają się, są dla siebie życzliwi. Idąc za tym obrazem, możemy wyobrazić sobie, że my sami jesteśmy jak dom z wieloma domownikami w środku, z jego „wewnętrzną rodziną”. W tym domu są siedzący przy stole ludzie i jest gospodarz rozdzielający im zadania. Dom ma jednak także strych i piwnicę. Czy te pomieszczenia są zamknięte na klucz, ukryte, zapomniane? A jeśli tak, to jakie tajemnice skrywają? Być może, tak jak pisała Natalia de Barbaro w „Czułej przewodniczce”, za ich zamkniętymi drzwiami mieszkają ci, ukrywani przed sobą i światem. Ci, którzy nie usiądą do stołu, bo nie wolno im zejść ze strychu lub wyjść z piwnicy.
Nasze zamknięte lęki, obawy, przekonania zaczynają dochodzić do głosu. Zmęczone niewolą, znajdują odwagę i siłę do ujawnienia się w postaci objawu lękowego. Dzięki terapii indywidualnej, grupowej, warsztatom redukcji lęku i stresu możemy z zaciekawieniem zajrzeć na strych, zejść do piwnicy i zapytać: „Co słychać, czego potrzebujesz?”. Przebicie się w terapii przez lękowe granice kontrolera, szukanie dalej, głębiej, nie zatrzymując się, pozwoli zobaczyć i zaopiekować się sobą – uśmiechnąć się do własnych lęków i strachów. „Bądźmy odważni, w ostatecznym rachunku tylko to się liczy” (Z. Herbert).