Zawartość dokumentu to jedna z największych tajemnic III RP. Trzech poprzednich prezydentów wolało go trzymać w sejfie. Piszemy, co znajduje się w dokumencie nazywanym „Świętym Graalem Macierewicza”.
Nie ma w polskiej polityce dokumentu, który obrósłby większą legendą niż tych 886 stron. Powstał w 2007 r. Jego autorem jest przede wszystkim Antoni Macierewicz. Aneks teoretycznie miał być jedynie dodatkiem do samego raportu — choć dwa razy obszerniejszym — lecz przerósł go nie tylko objętością, ale i tajemniczością.
„Po wykonaniu analiz i prac merytorycznych w Biurze Bezpieczeństwa Narodowego, zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią, Prezydent RP Karol Nawrocki przeszedł do formalno-prawnego etapu bezpośrednio zmierzającego do odtajnienia i podania do publicznej wiadomości Aneksu do Raportu z likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych” — poinformował rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz.
Cenckiwicz i aneks do raportu WSI
O tym, że Nawrocki ma ujawnić ściśle tajny aneks do raportu z likwidacji WSI, pisaliśmy na łamach „Newsweeka” na początku września. Informację tę potwierdził ówczesny szef BBN Sławomir Cenckiewicz. Ówczesny, bo również w czwartek Cenckiewicz poinformował o rezygnacji ze stanowiska. Z informacji „Newsweeka” wynika, że powody są dwa.
„Swoją decyzję przemyślałem i podjąłem ją w odpowiedzialności za państwo, którego jeden z ważnych urzędów — Biuro Bezpieczeństwa Narodowego — został poddany brutalnej ingerencji i presji ze strony rządu Donalda Tuska” — napisał w serwisie X.
Cenckiewicz wskazał, że „niespotykany dotąd w historii antypaństwowy wandalizm Tuska i jego współpracowników w praktyce sparaliżował normalne funkcjonowanie BBN” i „uniemożliwił pełnienie funkcji powierzonej mu w dniu 7 sierpnia 2025 r. przez Prezydenta RP”.
Od początku kierowania BBN spierał się o dostęp do informacji niejawnych — bez którego trudno pełnić funkcję, na którą został powołany. Ten dostęp Cenckiewicz stracił w lipcu 2024 r., gdy niezbędne poświadczenia bezpieczeństwa cofnął mu gen. Jarosław Stróżyk, szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego. Decyzję tę podtrzymał premier Donald Tusk.
15 kwietnia Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skierowane w 2025 roku skargi kasacyjne Kancelarii Prezesa Rady Ministrów od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w których to WSA uchylił decyzję o cofnięciu Cenckiewiczowi poświadczeń bezpieczeństwa w zakresie dostępu do informacji niejawnych. Cenckiewicz zaskarżył decyzję z lipca do sądu i w lipcu 2025 r. uzyskał uchylający ją wyrok WSA. Rząd złożył skargę kasacyjną, a tę 15 kwietnia uchylił jednak Naczelny Sąd Administracyjny. Wyrok jest prawomocny.
Rzecznik ministra koordynatora służb specjalnych Jacek Dobrzyński podał wówczas, że wyrok NSA nie oznacza, że Cenckiewicz „automatycznie odzyskał on dostęp do informacji niejawnych”. Dodał, że „w okresie od wydania wyroków NSA do dnia zakończenia kontrolnego postępowania sprawdzającego szef BBN nie posiada dostępu do informacji niejawnych i nie ma prawa posługiwać się wydanymi mu poświadczeniami bezpieczeństwa”.
Macierewicz, „bzdury i kłamstwa”
— Są dwie wersje tego, dlaczego poprzedni prezydenci nie ujawnili aneksu. Pierwsza jest taka, że ten materiał jest przerażający i groźny. A druga — że jest ośmieszający — mówił nam we wrześniu polityk prawicy, któremu akurat bardzo zależy na jego ujawnieniu.
Prezydenci, którzy go czytali, mówili „nie” jego ujawnieniu. Lech Kaczyński po lekturze twierdził, że „Antoni Macierewicz czasami formułuje tezy zbyt daleko idące w stosunku do faktów, którymi dysponuje”. Uznał aneks za publicystykę, a więc za rzecz ośmieszającą dla państwa.
Bronisław Komorowski uznał aneks za rzecz i śmieszną, i groźną. A w rozmowie z „Newsweekiem” argumentował to w ten sposób: — Bzdury i kłamstwa można ujawniać, bo one są kompromitujące dla autorów, ale jeżeli aneks zawiera też informacje przydatne dla służb obcych państw, to już zupełnie inna sprawa. O ile pamiętam, to były w nim elementy ujawniania danych o aktywach polskiego wywiadu.
Andrzej Duda nie chciał zdradzać powodów, ale trzymał się opinii Lecha Kaczyńskiego: — Bo miałem ku temu powody. Z fotela prezydenta wiele spraw wygląda trochę inaczej. Uważałem, że nie powinien być odtajniony.
Aneks do raportu WSI kurzy się od 2007 r.
W aneksie, o czym świadczą przecieki z materiałów wykorzystywanych do jego stworzenia i wypowiedzi samego Macierewicza, ma być mowa o Bronisławie Komorowskim (on jest jednym z głównych oskarżonych w tym dokumencie), o nielegalnym handlu bronią, o roli WSI przy tworzeniu mediów w Polsce i o genezie struktur mafijnych w Polsce. Wojciech Sumliński (prawicowy autor m.in. książki „Niebezpieczne związki Bronisława Komorowskiego”) twierdzi, że opublikował aneks w swojej książce, ale z jego wiarygodnością jest taki kłopot, że ma on na koncie takie plagiaty, jak przekopiowanie do książki o Komorowskim fragmentów z Paulo Coelho.
Tymczasem aneks kurzy się w prezydenckim sejfie od 2007 r. Rzekomo miałby on wysadzić w powietrze scenę polityczną, ale może się okazać kapiszonem, który po 18 latach od jego napisania i — co prawdopodobne — wymazaniu nazwisk, zainteresuje tylko najtwardszy elektorat PiS i historyków.
