Przyjmowanie suplementów z kolagenem przez dłuższy czas może poprawiać elastyczność i nawilżenie skóry, ale najnowsze badania wskazują, że jego efekty są inne niż te, o których mówią producenci kosmetyków i suplementów diety.
Wyniki badań pochodzą ze zbiorczego przeglądu przeprowadzonego przez naukowców z Anglia Ruskin University (ARU), którzy przeanalizowali dane z 16 systematycznych przeglądów obejmujących 113 randomizowanych badań klinicznych i informacje od 7 983 uczestników z całego świata. Praca, która została opublikowana w „Aesthetic Surgery Journal Open Forum”, miała na celu uchwycenie pełnego zakresu efektów zdrowotnych związanych z suplementacją kolagenu — od skóry i stawów aż po zdrowie jamy ustnej i układu krążenia.
Czym jest kolagen?
Kolagen to naturalnie produkowane przez organizm białko, które pełni wiele istotnych funkcji. Wspiera tworzenie fibroblastów w skórze właściwej, pomaga zastępować martwe komórki naskórka, nadaje skórze strukturę, siłę i elastyczność, chroni narządy, a także odgrywa kluczową rolę w procesie krzepnięcia krwi. Jest także ważny dla zdrowia paznokci, kości i tkanek łącznych, takich jak ścięgna, chrząstki czy więzadła.
Jednak po osiągnięciu wczesnej dorosłości produkcja kolagenu zaczyna stopniowo maleć, a istniejące włókna kolagenowe ulegają szybszemu rozpadowi. Proces ten przyspieszają palenie tytoniu i ekspozycja na słońce, a jak podkreślają badacze, w okresie menopauzy kobiety mogą stracić nawet jedną trzecią kolagenu w skórze.
Jak działają suplementy kolagenowe?
Aby ocenić, czy przyjmowanie suplementów z kolagenem może rzeczywiście przeciwdziałać tym zmianom, zespół przeanalizował badania z baz takich jak PubMed, Embase, Scopus i Web of Science. Naukowcy wyliczyli efekty dla poszczególnych parametrów zdrowotnych oraz zastosowali metaanalizy i metaregresję, aby porównać wyniki między badaniami. Siłę dowodów oceniano według ustalonych kryteriów GRADE.
W kwestii zdrowia skóry wyniki były spójne. Suplementy kolagenowe, jeśli przyjmowane codziennie przez dłuższy czas, wiązały się z poprawą elastyczności i nawilżenia skóry. Naukowcy nie znaleźli jednak przekonujących dowodów na to, że zmniejszają one zmarszczki lub wyraźnie poprawiają gładkość skóry, mimo popularnych wśród producentów haseł reklamowych.
Zespół podkreślił, że jest pewien umiarkowanych korzyści dla skóry, płynących z przyjmowania tego typu produktów, jednak zaznaczył, że kolagenu nie należy postrzegać jako rozwiązania przeciwzmarszczkowego. Zdaniem naukowców suplementy powinno się traktować jako wsparcie wpływające na ogólną kondycję skóry, a nie podstawę.
— Ten zbiorczy przegląd zespołu z ARU to jedna z najbardziej kompleksowych analiz, z jakimi mieliśmy dotychczas do czynienia, obejmująca ponad 100 randomizowanych badań klinicznych — powiedziała „Newsweekowi” dr Roxana Shirazi, dermatolożka z VCU Health w Wirginii i zastępczyni dyrektora ds. dermatologii estetycznej i chirurgii laserowej. — Najmocniejsze dowody dotyczyły poprawy elastyczności i nawilżenia skóry, a autorzy ocenili je jako bardzo wiarygodne. To istotne, ponieważ utrata elastyczności jest jednym z głównych czynników widocznego starzenia się skóry.
— Trzeba jednak zaznaczyć, że kolagen nie usuwa zmarszczek — dodała ekspertka. — Badanie nie wykazało wyraźnej poprawy gładkości skóry ani cofania istniejących już linii. Korzyści pojawiają się stopniowo i są wynikiem systematycznego stosowania suplementów przez dłuższy czas, a nie gwałtownych, krótkotrwałych zmian.
Inne właściwości kolagenu
Analiza wykazała także, że suplementacja kolagenu wiąże się z korzystnymi efektami dla układu mięśniowo-szkieletowego, zwłaszcza u osób z chorobą zwyrodnieniową stawów. W przeglądanych badaniach suplementy były powiązane z redukcją bólu i sztywności stawów, co potwierdza tezę, że kolagen może łagodzić objawy „zużycia” związane z wiekiem lub intensywną aktywnością. Dowody dotyczące zdrowia jamy ustnej oraz parametrów metabolicznych (np. poziomu cholesterolu czy cukru we krwi) były natomiast mniej jednoznaczne i nie aż tak mocne.
Ostatecznie naukowcy doszli do wniosku, że suplementy kolagenu wspierają tak zwany „model regeneracji skóry od wewnątrz”, wpływając na głęboką strukturę tkanek, a nie tylko powierzchowne efekty kosmetyczne.
— Moim zdaniem kolagen może być wsparciem dla pacjentów, którzy chcą zadbać o kondycję skóry z wiekiem, zwłaszcza że jego naturalna produkcja z czasem spada — powiedziała dr Roxana Shirazi. — Nie powinien on jednak zastępować podstawowych zasad pielęgnacji. Codzienna ochrona przeciwsłoneczna, miejscowo stosowane retinoidy i inne metody o potwierdzonej skuteczności pozostają fundamentem każdej strategii przeciwstarzeniowej. Kolagen może być wartościowym dodatkiem dla niektórych osób, ale nie stanowi on podstawy dobrej pielęgnacji skóry.
Źródła badań:
Ravindran, R. et al. (2026). Collagen Supplementation for Skin and Musculoskeletal Health: An Umbrella Review of Meta-analyses on Elasticity, Hydration, and Structural Outcomes. Aesthetic Surgery Journal Open Forum.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.