Gdy mowa o majątku Polaków, odpowiedź od lat pozostaje niemal niezmienna. Największą jego część stanowią nieruchomości – przede wszystkim mieszkania i domy. To właśnie one są fundamentem finansowego bezpieczeństwa wielu rodzin, znacznie wyprzedzając samochody, kosztowności czy aktywa finansowe.
Z analiz ekspertów portalu RynekPierwotny.pl wynika, że udział nieruchomości w majątku gospodarstw domowych w Polsce należy do najwyższych w Europie. Nie jest to jednak przypadek. W kraju, w którym własność mieszkaniowa od dekad uchodzi za jeden z najważniejszych życiowych celów, nieruchomości naturalnie stały się głównym sposobem gromadzenia kapitału.
Zanim jednak przejdziemy do porównań międzynarodowych, warto zwrócić uwagę na źródło danych. Eksperci przypominają, że najważniejsze informacje dotyczące struktury majątku gospodarstw domowych pochodzą z badania Household Finance and Consumption Survey (HFCS), realizowanego w krajach europejskich.
Polska wypadła z ważnego badania
Problem polega na tym, że najnowsze porównania nie obejmują naszego kraju. Polska nie uczestniczyła bowiem w czwartej edycji badania HFCS, przeprowadzanej na początku obecnej dekady.
Oznacza to, że analitycy muszą opierać się na danych zebranych w latach 2016–2019. Na szczęście struktura majątku nie zmienia się tak szybko jak ceny mieszkań czy poziom inflacji, dlatego wcześniejsze wyniki nadal pozwalają wyciągać istotne wnioski.
W kolejnej odsłonie projektu uczestniczyły wszystkie kraje strefy euro, a także Czechy, Węgry i Chorwacja. Polska tym razem znalazła się poza badaniem, co utrudnia śledzenie zmian zachodzących na tle innych państw.
Nieruchomości odpowiadają za ponad trzy czwarte majątku
Dane OECD pokazują, że nieruchomości stanowiły około 76 proc. majątku brutto polskich gospodarstw domowych. To wynik wyższy od średniej dla analizowanych krajów, która wynosiła 71 proc. Największą rolę odgrywają przy tym nieruchomości wykorzystywane na własne potrzeby, czyli przede wszystkim mieszkania i domy zajmowane przez właścicieli.
– Odniesienie wartości nieruchomości do majątku brutto gospodarstw domowych oznacza, że uwzględniany jest majątek bez pomniejszenia go o wartość zobowiązań (m.in. kredytów mieszkaniowych). Taki wariant przyjęła Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), z której opracowania pochodzą dane majątkowe – tłumaczy Andrzej Prajsnar, ekspert portalu RynekPierwotny.pl.
W zestawieniu wyżej od Polski znalazły się jedynie pojedyncze kraje, m.in. Łotwa, Litwa, Grecja i Włochy. To pokazuje, jak silnie nieruchomości są zakorzenione w sposobie budowania majątku przez mieszkańców Europy Środkowo-Wschodniej.
Im mniej najmu, tym większa rola mieszkań
Eksperci portalu RynekPierwotny.pl zwracają uwagę, że wysoki udział nieruchomości w majątku nie jest przypadkowy. W krajach, gdzie większość osób mieszka we własnych lokalach, mieszkania naturalnie stają się głównym aktywem gospodarstw domowych.
– Jeżeli uwzględnimy łączny udział wszystkich nieruchomości w majątku, to współczynnik korelacji z popularnością własności mieszkaniowej jest podobny jak poprzednio (około 0,5) i pokazuje umiarkowaną relację. Trudno przypuszczać, że w analizowanej sytuacji ma miejsce pozorna korelacja. Popularność zamieszkiwania we własnościowym lokum faktycznie wpływa bowiem na strukturę majątku gospodarstw domowych – mówi Prajsnar.
To jednak nie jedyne wyjaśnienie. Jak zauważa ekspert, w Polsce oraz innych krajach regionu stosunkowo niewielką część majątku stanowią aktywa finansowe. Powód jest prosty – społeczeństwa Europy Środkowo-Wschodniej znacznie krócej budowały kapitał inwestycyjny niż mieszkańcy najbogatszych państw Zachodu.
W efekcie dla wielu rodzin mieszkanie pozostaje nie tylko miejscem do życia, ale również najważniejszym zabezpieczeniem finansowym na przyszłość. I wszystko wskazuje na to, że jeszcze długo nic się w tej kwestii nie zmieni.
