Wielu obywateli Ukrainy, którzy po rozpoczęciu wojny przenieśli się do Polski, nadal rozlicza swoje dochody wyłącznie w ojczyźnie. Zakładają, że skoro pracodawca ma siedzibę w Ukrainie, a podatek został tam pobrany, polski urząd skarbowy nie może domagać się kolejnego rozliczenia.
Według prawniczki Kingi Piwowarskiej takie przekonanie może okazać się kosztownym błędem. Zaległości mogą zostać powiększone o odsetki, a w niektórych przypadkach pojawia się także ryzyko odpowiedzialności karnej.
Rezydencja podatkowa Ukraińców w Polsce
Kluczowe znaczenie ma ustalenie, gdzie dana osoba ma rezydencję podatkową. O obowiązku rozliczenia w Polsce może decydować dłuższy pobyt w kraju albo przeniesienie nad Wisłę centrum interesów życiowych.
Świadczyć o tym mogą między innymi zamieszkanie z rodziną, szkoła dzieci, wynajmowane mieszkanie czy posiadanie konta bankowego. Osoba uznana za polskiego rezydenta podatkowego powinna rozliczać w Polsce wszystkie swoje dochody, także te uzyskiwane od zagranicznego pracodawcy.
Liczy się również miejsce wykonywania pracy
Sama siedziba firmy nie przesądza o miejscu opodatkowania wynagrodzenia. Jeżeli pracownik wykonuje swoje obowiązki zdalnie z terytorium Polski, polski fiskus może uznać, że dochód podlega rozliczeniu również tutaj.
Zapłacenie podatku w Ukrainie nie powoduje automatycznie wygaśnięcia obowiązków wobec polskiego urzędu skarbowego. Konieczne może być uporządkowanie dokumentacji i prawidłowe wykazanie dochodu w zeznaniu składanym w Polsce.
Fiskus może sprawdzić faktyczne miejsce życia
Urząd skarbowy może weryfikować, gdzie podatnik rzeczywiście mieszka i koncentruje swoje codzienne sprawy. Pod uwagę mogą zostać wzięte rachunki za media, umowy najmu, dane od operatorów telekomunikacyjnych oraz inne dokumenty potwierdzające trwały pobyt.
Kontrola może nastąpić także po kilku latach. Wówczas skarbówka może zażądać zapłaty zaległego podatku wraz z naliczonymi odsetkami.
Coraz więcej Ukraińców rozlicza PIT w Polsce
Dane Ministerstwa Finansów pokazują, że liczba obywateli Ukrainy płacących podatek dochodowy w Polsce rośnie. W 2024 roku cudzoziemcy wpłacili łącznie niemal 5 mld zł podatku dochodowego, z czego prawie 1,7 mld zł pochodziło od obywateli Ukrainy.
W ciągu dwóch lat liczba Ukraińców rozliczających PIT w Polsce wzrosła z 915 tys. do 948 tys. Eksperci wiążą ten wzrost między innymi z wyższymi wynagrodzeniami oraz zmianą rezydencji podatkowej.
Dokumentacja może uchronić przed konsekwencjami
Osoby mieszkające w Polsce i pracujące zdalnie dla ukraińskich firm powinny sprawdzić swój status podatkowy. Znaczenie ma nie tylko długość pobytu, lecz również miejsce zamieszkania rodziny i faktyczne wykonywanie pracy.
Rzetelne rozliczenie dochodów oraz zgromadzenie dokumentów potwierdzających zapłatę podatku za granicą może pomóc uniknąć zaległości i podwójnego opodatkowania.
