Kobieta odziedziczyła w 2020 r. po ojcu majątek o wartości przekraczającej 2,7 mln zł. Jako członek najbliższej rodziny mogła skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Musiała jednak w odpowiednim terminie poinformować urząd skarbowy o nabyciu majątku.
Termin na złożenie formularza SD-Z2 upływał 24 listopada 2020 r. Podatniczka zrobiła to dzień później – 25 listopada. Fiskus stwierdził, że nawet tak niewielkie opóźnienie oznacza utratę prawa do zwolnienia i konieczność zapłacenia podatku na zasadach ogólnych.
Zgłoszenie spadku po terminie. Fiskus wystawił wysoki rachunek
Postępowanie podatkowe zostało wszczęte dopiero w marcu 2023 r. W lutym 2024 r. urząd wydał decyzję, w której ustalił wysokość podatku na 191 453 zł. Skarbówka argumentowała, że zgłoszenie złożone po terminie pozwalało jej zastosować pięcioletni okres na wydanie decyzji. Według fiskusa upływał on dopiero z końcem 2025 r.
Stanowisko urzędu początkowo zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Podatniczka nie zrezygnowała jednak z walki i złożyła skargę kasacyjną. Nie kwestionowała jednodniowego spóźnienia, ale wskazywała, że urząd już w listopadzie 2020 r. dysponował wszystkimi informacjami dotyczącymi spadku oraz jego wartości.
NSA stanął po stronie podatniczki
Kobieta przekonywała, że w jej przypadku powinien obowiązywać podstawowy, trzyletni termin na ustalenie podatku. Upłynął on 31 grudnia 2023 r., podczas gdy decyzję urząd wydał dopiero w lutym 2024 r.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił tę argumentację. Uznał, że fiskus wydał decyzję już po przedawnieniu prawa do ustalenia podatku. Nie mogła więc ona wywołać skutków prawnych. W rezultacie podatniczka nie musiała zapłacić 191 453 zł.
Kto może uniknąć podatku od spadku?
Całkowite zwolnienie obejmuje majątek otrzymany od najbliższej rodziny, m.in. małżonka, dzieci, wnuków, rodziców, dziadków, rodzeństwa, pasierbów, ojczyma i macochy. Wartość odziedziczonego majątku nie ogranicza możliwości skorzystania z preferencji.
Jeżeli jednak wartość spadku przekracza 36 120 zł, należy złożyć SD-Z2 w ciągu sześciu miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Dokument można przekazać elektronicznie lub w wersji papierowej.
Spóźnienie nawet o dzień może mieć konsekwencje
Co do zasady przekroczenie sześciomiesięcznego terminu nawet o jeden dzień oznacza utratę zwolnienia, jeżeli podatnik wiedział o nabyciu spadku lub darowizny i otrzymanych składnikach majątku. Wyjątek przewidziano dla sytuacji, w których o nabyciu określonej rzeczy lub prawa podatnik dowiedział się później.
Przepisy pozwalają również wystąpić o przywrócenie terminu na złożenie SD-Z2, jeśli opóźnienie nastąpiło bez winy podatnika. Wniosek trzeba złożyć w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia i jednocześnie przekazać formularz. Rozwiązanie dotyczy majątku nabytego od 7 stycznia 2026 r., a także wcześniejszych spadków i darowizn, jeśli sześciomiesięczny termin nie upłynął przed tą datą.
