Czy kler jest zdeprawowanym środowiskiem? — Im wyżej, tym gorzej — przyznaje Marta Abramowicz, reporterka, autorka książek „Zakonnice odchodzą po cichu”, „Dzieci księży. Nasza wspólna tajemnica” i najnowszej „Irlandia wstaje z kolan”, która opowiada o rozliczeniu irlandzkiego Kościoła rzymskokatolickiego z potwornych grzechów przeszłości.
Przestępstwa i zbrodnie, które Kościół nazywa jedynie grzechami. Bicie i gwałty na dzieciach, okrucieństwa zakonnic, zmuszanie nieletnich do katorżniczej pracy. Płacz, który nie wywołuje współczucia. Reporterka zajęła się historią Kościoła w Irlandii, widząc wiele podobieństw do mechanizmów, które stosowane są w równie konserwatywnym i tradycyjnym polskim Kościele.
Magdalena Rigamonti, dziennikarka Onetu, która razem z Tomaszem Sekielskim, redaktorem naczelnym „Newsweeka” prowadzi podcast „Rachunek sumienia” dopytuje, czy to, że im wyżej, tym gorzej w hierarchii kościelnej oznacza, że najgorsi są kardynałowie?
— Kuria rzymska, biskupi, kardynałowie — tak. Ja co prawda nie zajmuję się aż tak bardzo i głęboko Watykanem, chociaż do moich książek musiałam też wiele przeczytać na ten temat, ale to jest tak, że ryba psuje się od głowy, więc im większą ktoś ma władzę, im bardziej nieograniczoną, tym większą pokusę, żeby ją wykorzystywać do załatwiania różnych swoich interesów, realizowania swoich potrzeb, niekoniecznie zgodnych z nauką Kościoła — odpowiada Abramowicz.
A co to wszystko daje duchownym? — Myślę, że takie poczucie uznania, bycia księciem, królowania, no taki rodzaj estymy, jaką lud darzy władcę.
Horror w kościelnych murach
— Szkoły przemysłowe to był rodzaj sierocińca, gdzie trafiały dzieci odebrane rodzinom, np. nieślubne dzieci odebrane matkom po to, żeby nie żyły w tak grzesznym środowisku. Albo za jakieś drobne wykroczenia, np. wagarowały. Były umieszczane w szkołach przemysłowych najczęściej do szesnastego roku życia — tłumaczy Abramowicz.
Im dalej sięgamy w przeszłość, tym widać cięższe warunki w tych placówkach. Od lat 70. nastąpiła pewna poprawa, ale irlandzkie raporty wskazują, że przemoc wobec dzieci zdarzała się tam nawet jeszcze w latach 90. W prowadzonych przez Kościół szkołach przemysłowych panowały ciężkie warunki, choć takie określenie nie oddaje skali zła.
— To było przede wszystkim zamknięcie. Po drugie reżim, taki, że od rana do wieczora czas jest ułożony. Trzeba wykonywać pewne zadania. Dzień zaczyna się od sprzątania — ciężkie, wielkie, żelazne łóżka. Po nieprzespanej nocy dlatego, że jest problem z moczeniem nocnym dzieci — kontynuuje reporterka. — Zakonnice o dwunastej i trzeciej w nocy budziły wszystkie dzieci. Zrywały je z łóżek, wyciągały za włosy, ciągnęły do toalet po to, żeby one zrobiły siku. One sadzały małe dzieci po dwoje na nocnikach. Nocniki się przewracały, dzieci wpadały w ten mocz. Potem biegły w przerażeniu do łóżek i nie spały już w zasadzie do rana. No bo jak można spać w takich warunkach. A rano, jeśli jeszcze któreś zmoczyło prześcieradło, to była kara.
Karą było bicie albo stanie i wachlowanie się prześcieradłem. Potem był czas na mszę i śniadanie.
— Jak personel był zły, to owsianka była po prostu przesolona. A potem różnego rodzaju prace. Jeśli się ktoś nie załapał do szkoły, to prał — mówi Abramowicz.
Różańce prosto z obozu pracy
Jedna z bohaterek książki trafiła do szkoły, w której dzieci musiały wyrabiać różańce. — Paciorki połączone drutem i trzeba było ten drut zaginać. Paciorki pękały, odpryskiwały w oczy – mówi Abramowicz.
Dzieci musiały wykonać 10 różańców, co było ekstremalnie trudnym zadaniem, bo przełożonej zrobienie jednego, na początku zajęło kilka godzin.
— Dzieci w kilka godzin musiały zrobić wiele takich różańców. Jeśli źle zrobiły, musiały poprawiać. Siedziały do tej pory, do której skończyły. A jeszcze potem był rytuał bicia, czyli dzieci musiały wieczorem stanąć pod drzwiami i czekać na siostrę, która przychodziła z takim kijem jak bejsbolowy i po prostu je okładała — relacjonuje reporterka, która jest gościnią najnowszego odcinka podcastu „Rachunek sumienia”.
Czym jest „Rachunek sumienia”?
Kościół. Dla jednych skompromitowana instytucja cynicznie wykorzystująca religię jako narzędzie do zarabiania pieniędzy. Dla drugich opoka oraz źródło wszelkiego dobra i miłości. „Rachunek sumienia” to nie jest podcast tylko o Kościele. To podcast o ludziach, na których kariery, a czasem i na całe życie, wpływ miała (lub nadal ma) instytucja, jaką jest Kościół katolicki. Jeśli nie macie w sobie uczuć religijnych, koniecznie posłuchajcie. Jeśli je w sobie macie — posłuchajcie tym bardziej.
